[Τάσεις] Διά χειρός

Ο Ντομένικο Ντόλτσε και ο Στέφανο Γκαμπάνα τον περασμένο Οκτώβριο (πριν μπλέξουν με την εφορία) παρουσίασαν στο Μιλάνο μια ασυνήθιστη συλλογή. Οι ιταλοί σχεδιαστές, φημισμένοι για την εμμονή τους στα στερεότυπα ομορφιάς και στην παράδοση της Σικελίας και της Νότιας Ιταλίας, στήριξαν τη ζωηρόχρωμη συλλογή τους στην καλαθοπλεκτική, την ύφανση της ψάθας, το βελονάκι μακραμέ. Και χώρεσαν στο γυναικείο σώμα τον τρόπο ζωής μιας περιοχής της Μεσογείου. Ή πιο σωστό θα ήταν να πούμε ότι φόρεσαν στα μοντέλα τους την παράδοση της χειροτεχνίας της γενέτειράς τους, αφού εφάρμοσαν την τεχνική για τα καλάθια στην κατασκευή ενός κρινολίνου από λεπτά καλάμια.

Ακόμη πιο επεξεργασμένο και δύσκολο ήταν το έργο υψηλής ραπτικής που ανέλαβαν τα επαγγελματικά «μικρά χέρια» (ο όρος αναφέρεται στις επαγγελματίες μοδίστρες που δουλεύουν στα εργαστήρια υψηλής ραπτικής του Παρισιού) του οίκου Valentino. Με τις οδηγίες, τα σχέδια και το φωτογραφικό υλικό που τους έδωσαν οι σχεδιαστές Μαρία Γκράτσια Κιούρι και Πιερ Πάολο Πιτσιόλι έφτιαξαν κάπες με μεταξωτό κρεπ ρέλι, το οποίο τύλιξαν επί εκατοντάδες ώρες στο χέρι. Το σχέδιό τους θυμίζει τις περιελίξεις που σχηματίζουν οι αλληλουχίες από σιδερένια κάγκελα όταν περιφράζουν μεγάλες εκτάσεις. Η Valentino κάπα-καγκελόπορτα δηλώνει το πέρασμα της σιδηρουργίας στην τεχνική του ενδύματος. Είναι το δείγμα της συνάντησης του υψηλού ντιζάιν με την τεχνοτροπία.

Η ώρα της χειροτεχνίας έχει σημάνει. Γίνεται σύμβολο της ευρωπαϊκής πολιτισμικής κληρονομιάς και χώρες όπως η Αγγλία, η Ιταλία και η Γαλλία οργανώνουν εμπορικές εκθέσεις, καλλιτεχνικά φεστιβάλ γύρω από την ιδέα της εργασίας του τεχνίτη (craftman) και του χειροτέχνη (artisan). Σκοπός τους είναι να αναδείξουν τις άλλες μορφές της ιστορίας του πολιτισμού, της οικονομίας και της κοινωνίας της Γηραιάς Ηπείρου που στήριξε μέρος της πορείας της στην τέχνη επεξεργασίας των μετάλλων, του μαρμάρου, του γυαλιού, του υφάσματος, του δέρματος και των ευγενών υλικών και πολύτιμων λίθων.

Η ανάδειξη της χειροποίητης εργασίας, η επεξεργασία της αδρής πρώτης ύλης και ο μετασχηματισμός της σε ένα θαυμαστό διακοσμητικό ή λειτουργικό αντικείμενο επέστρεψαν. Στον αιώνα των ηλεκτρονικών συναλλαγών και του θριάμβου γραφής κώδικα για προγράμματα λογισμικού.

Η χειροτεχνία είναι μια διαδικασία παραγωγής που η ζωντάνια της μεταφέρεται στο αντικείμενο. Τα χειροποίητα είδη τυλίγονται με αυτήν τη μεταφυσική αύρα που εξυπηρετεί τους κανόνες του μάρκετινγκ για την επικράτηση της τάσης. Ο αμερικανός κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Σένετ στο βιβλίο του «Ο τεχνίτης» το εκφράζει διαφορετικά: «Το χέρι δίνει την ικανότητα στον άνθρωπο για μια ολόκληρη ζωή υλικής εξερεύνησης».