Γυρίζει το ματς;

Αφού η Μπορούσια του Ντόρτμουντ έβαλε τέσσερα γκολ στη Ρεάλ και η Μπάγερν διέσυρε την Μπαρτσελόνα, ποιος θα εμπόδιζε τον Σόιμπλε, σε μία εβδομάδα γερμανικών ποδοσφαιρικών θριάμβων επί της Ιβηρικής, να υποδυθεί τον Λεβαντόφσκι απέναντι σε μια πορτογαλική μετριότητα, όπως ο κ. Μπαρόζο – που δεν είναι δα και κανένας Εουσέμπιο. Του άστραψε, λοιπόν, κάτι σαν «κάποιος πρέπει να ενημερώσει τον Μπαρόζο» πως δεν φταίει η λιτότητα για τα δεινά της Ευρώπης. Και το κοινό τού εν εξελίξει ντέρμπι οπαδών και πολέμιων της austeritas απήλαυσε άλλη μία ωραία φάση.

Η έκβαση του ντέρμπι παραμένει απρόβλεπτη. Αλλά είναι φανερό ότι η πλευρά των κεϊνσιανών «λιτοτητομάχων» αρχίζει να πυκνώνει θεαματικά τις γραμμές της. Ενώ, από την άλλη πλευρά, στις γραμμές των «λιτοτητολατρών» η φιγούρα του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε μοιάζει όλο και πιο μοναχική. Ολο και πιο εριστική.

Μετρήστε απώλειες. Πρώτα τον εγκατέλειψε η Κριστίν Λαγκάρντ, με την οποία έστησε ένα καβγαδάκι στο Τόκιο. Επειτα τον κάλεσε δημοσίως να αλλάξει πολιτική ο νέος υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, στον οποίο απήντησε σκαιότατα: «Κοίτα τις δουλειές σου και μην ανακατεύεσαι». Επειτα – τι προδοσία, τι πάρθιο βέλος! – βγήκε ο πρόεδρος της Pimco, ο κατεξοχήν εκπρόσωπος των «αγορών ομολόγων», για τα μάτια και την εμπιστοσύνη των οποίων υποτίθεται ότι φόρεσε σύμπασα η Ευρώπη τον ζουρλομανδύα της λιτότητας, και δήλωσε ότι – θου, Κύριε, φυλακήν τω στόματί του – «η λιτότητα κλονίζει την εμπιστοσύνη των αγορών». Στο τέλος ξεθάρρεψε και ο Μπαρόζο και είπε δημόσια ότι η πολιτική της λιτότητας ξεπέρασε τα (πολιτικά) όριά της και ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια πολιτική που να έχει «κοινωνική και πολιτική αποδοχή».

Στο μεταξύ, η ομάδα των οπαδών της λιτότητας είχε δεχτεί δύο τσουχτερά γκολ τις τελευταίες ημέρες. Το ένα από το ΔΝΤ, το οποίο, μετά το περίφημο κάζο των πολλαπλασιαστών, δημοσίευσε τις νέες, μαύρες εκτιμήσεις του που δείχνουν την ύφεση να βαθαίνει ακόμη περισσότερο στην Ευρώπη το 2013. Και το άλλο από την αμερικανική ακαδημαϊκή κοινότητα, η οποία κατέρριψε το θεωρητικό ευαγγέλιο της λιτότητας.

Η ιστορία είναι γνωστή. Δύο καθηγητές του Χάρβαρντ, η Κάρεν Ράινχαρτ και ο Κένεθ Ρόγκοφ, είχαν επιμεληθεί, το 2010, ένα μοντέλο που απεδείκνυε, με το κύρος των μαθηματικών και πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι όταν το χρέος μιας χώρας ξεπερνά το 90% η ανάπτυξή της ανακόπτεται. Με βάση αυτό το άρθρο πίστεως η λιτότητα επιβλήθηκε ως αναντίρρητη συνταγή παντού στην ευρωπαϊκή ήπειρο: «Πρώτα μείωση του χρέους, πρώτα δημοσιονομική πειθαρχία και ύστερα ανάπτυξη!». Το μοντέλο τώρα απεδείχθη μαθηματικά εσφαλμένο και ένα νέο άρθρο πίστεως μεταλαμπαδεύεται από την αμερικανική ακαδημαϊκή κοινότητα: «Είναι η χαμηλή ανάπτυξη που γεννά τα μεγάλα χρέη, όχι το ανάποδο. Η έξοδος από την κρίση χρέους απαιτεί πρώτα ανάπτυξη και έπειτα μείωση του χρέους και των ελλειμμάτων».

Δεν ξέρω αν η κότα (η οικονομική θεωρία) έκανε το αυγό ή το αυγό (η επαπειλούμενη πολιτική και κοινωνική έκρηξη και η πλήρης απαξίωση της ευρωπαϊκής ιδέας σε ολόκληρη τη Γηραιά Ηπειρο) έκανε την κότα. Αλλά είναι φανερό ότι, για πρώτη φορά από το 2010, το ματς δείχνει ότι μπορεί και να γυρίσει. Οτι, με χίλιες δυσκολίες και άλλα τόσα βάσανα, η Ευρώπη μπορεί και να μετακινηθεί από τη δογματική προσήλωση στην αυτοκαταστροφή της. Μέχρι και οι Ολλανδοί, μέχρι και ο Ολι Ρεν αρχίζουν να λένε κάτι περί χαλάρωσης των ρυθμών και επιμήκυνσης των στόχων της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Καλοδεχούμενα, εννοείται, τα νέα σημάδια. Οχι για να αποφύγει η Ελλάδα «να κάνει τα μαθήματά της», όπως λέει κάθε τόσο ο στρυφνός παιδονόμος του Μονάχου. Αλλά γιατί η επιθυμητή μεταρρύθμιση του χρεοκοπημένου ελληνικού παρασιτικού μοντέλου δεν μπορεί να γίνει σε συνθήκες ασφυξίας. Και η χιλιοτραγουδημένη ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας θα ήταν δίχως νόημα σε ένα περιβάλλον διαρκούς μείωσης της διεθνούς ζήτησης.