Η μουσική της αθωότητας

Τη χάσαμε (στην εποχή μας); Δεν πειράζει. Η Αθωότητα προσφέρεται σε συσκευασία μουσική με όλα όσα θα θέλαμε να μην είχαμε χάσει. Με αυθορμητισμό, με αφοπλιστική ειλικρίνεια και, φυσικά, με ταλέντο.

Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή είναι η νέα τάση της εποχής για την παραπαίουσα δισκογραφία, αλλά και για τον συναυλιακό στίβο που δεν τα πάει και τόσο καλά τελευταία στα οικονομικά – η κρίση γαρ. Ειδικά για εκείνη τη δισκογραφία και τη συναυλιακή δραστηριότητα του κλασικού ρεπερτορίου που έχει συνηθίσει να τρέφεται και να τρέφει «ήρωες» των πλήκτρων ή της οπερατικής σκηνής, οι οποίοι έχουν πίσω τους συγκινητικές ή παράξενες ανθρώπινες ιστορίες.

Δεν είναι τυχαίο που μια «αυστηρή», διάσημη ανά την υφήλιο, αίθουσα συναυλιών, όπως το Κάρνεγκι Χολ της Νέας Υόρκης, άνοιξε την πόρτα της σε έναν πεντάχρονο πιανίστα, έναν «μικρό Μότσαρτ» όπως επέμεναν να τον αποκαλούν όσοι προτιμούν τις συγκρίσεις με τα «μεγάλα του παρελθόντος» και όχι τη μοναδικότητα ή την πρωτοτυπία του παρόντος.

Ο κινεζικής καταγωγής και καναδικής υπηκοότητας μικρούλης Ράιαν Γουάνγκ, με έναν μόλις χρόνο – πότε να προλάβει, άλλωστε – διαρκούς εξάσκησης πάνω στο έμφυτο ταλέντο του κατάφερε να φτάσει (στέλνοντας μόνον τρία βιντεάκια του) εκεί όπου σημαντικοί ενήλικοι πιανίστες δεν θα φτάσουν ποτέ.

Να είναι η παιδική αθωότητα που «μας ενώνει και μας δονεί»; Να είναι η φήμη του «παιδιού-θαύματος»; Πάντως μόνον ως «παιδί-θαύμα» δεν πλασάρεται (το αρνείται πάντα) ο 17χρονος πλέον, επίσης Καναδός – σύμπτωση; -, πιανίστας Γιαν Λισιέτσκι, τον οποίο έχει αγκαλιάσει με εντυπωσιακή θέρμη ο διεθνής κόσμος της λεγόμενης κλασικής μουσικής.

Να είναι η αθωότητά του; Οι απέριττες και ενθουσιώδεις ερμηνείες του; Να είναι το «ακριβότερο» για την ηλικία αυτή συμβόλαιο που υπέγραψε με την έγκυρη δισκογραφική εταιρεία Deutsche Grammophon για δύο άλμπουμ που κυκλοφόρησαν και άλλα τέσσερα για τα επόμενα πέντε χρόνια;

Ο,τι και να ‘ναι, θα το διαπιστώσουμε ιδίοις ωσί και στη δισκογραφική έκδοση και «ζωντανά» στις 20 Μαΐου, όταν ο μικρός Λισιέτσκι από το Κάλγκαρι θα διαβεί την πόρτα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών με το ατού της εφηβικής του αθωότητας.

Δεν έχει καμία συγκινητική ή παράξενη ιστορία ο 17χρονος πιανίστας. Δεν είχε γονείς να τον σπρώξουν στη μουσική, ούτε μουσικά βιώματα. Δεν είναι καν, όπως ο Αγγλος Αλφι Μπο, ο «τενόρος της εργατικής τάξης», παιδί μιας μικροαστικής ή φτωχής οικογένειας. Δεν έχει ιστορία που πουλάει. Αλλά έδωσε στα εννέα το πρώτο του ρεσιτάλ.

Εκείνος τα αποδίδει όλα στην «τύχη» και μιλάει για ένα «προνόμιο ζωής». Το οποίο ψηλαφεί πάνω στα πλήκτρα με τις εξαιρετικά δημοφιλείς μελωδίες του Μότσαρτ, στα Κοντσέρτα του για πιάνο αρ. 20 και αρ. 21 ή «Ελβίρα Μάντιγκαν», από την ομότιτλη ταινία, τα οποία ηχογράφησε για την Deutsche Grammophon (όπως και πιο πρόσφατα τις Σπουδές του Σοπέν). Για τον ίδιο ο Μότσαρτ είναι κάτι σαν επίδοση διαπιστευτηρίων στην τέχνη της μουσικής. «Με τις ερμηνείες των έργων του δείχνεις ποιος ακριβώς είσαι, ποιος δεν είσαι και τι κάνεις», όπως λέει. Και το τηρεί: δείχνει και ποιος είναι και τι κάνει.

Τα μαθήματα που ξεκίνησε σχετικά αργά με έναν μουσικοπαιδαγωγό από την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Κάλγκαρι, απέδωσαν, η «τύχη» τον βοήθησε και στα 16 του έκανε την πρώτη και σημαδιακή περιοδεία του με την Ορχήστρα του Εθνικού Κέντρου Τεχνών· για να δρέψει δάφνες και να τραβήξει την προσοχή του δισκογραφικού κολοσσού και των υπευθύνων μεγάλων αιθουσών συναυλιών. Ετσι, δεν αποκλείεται πολύ σύντομα και η δική του γοητευτική μουσική αθωότητα να διαβεί την ίδια μεγάλη πόρτα με τον πεντάχρονο συμπατριώτη του.

Αθωότητα; Και αφοπλιστική ειλικρίνεια, όπως είπαμε παραπάνω. Κατά τον Γιαν Λισιέτσκι, ο μουσικός θα πρέπει να έχει ο ίδιος αντίληψη των συναισθημάτων που αντανακλά η μουσική την οποία ερμηνεύει. Γι’ αυτό και εκείνος, όπως λέει, δεν έχει τολμήσει ακόμη να αγγίξει την ερωτική (μουσική) φιλολογία του πιάνου: διότι ο ίδιος δεν έχει ακόμη βιώσει τον έρωτα.

Η δόξα και η αναγνώριση ήρθαν. Δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι που εμποδίζει και τον έρωτα να έρθει για τον 17χρονο πιανίστα, ο οποίος δίχως να έχει κάτι να «πουλήσει», εκτός από τη γοητεία της απλότητας και του αυθορμητισμού του – οι οποίες εμφορούν τις ερμηνείες του -, κατάφερε να στρέψει τα φώτα επάνω του. Και στα δάχτυλά του, που από τα πλήκτρα σκιαγραφούν την ταυτότητά του. Τόσο γλυκά…