Θρησκευτικός δάκτυλος πίσω από τον φερετζέ

Θρησκευτικός δάκτυλος αποκαλύπτεται ότι βρίσκεται πίσω από την πρόθεση των υπευθύνων του Μουσείου Ολυμπιακών Αγώνων και Αθλημάτων του Κατάρ που θέλησαν να φορέσουν… φερετζέ σε δύο γυμνά αρχαία ελληνικά αγάλματα. Κίνηση που είχε ως αποτέλεσμα την άμεση αντίδραση της ελληνικής πλευράς, η οποία ζήτησε σε ήπιους τόνους την επιστροφή των δύο γλυπτών στην Αθήνα και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στο οποίο εκτίθενται μόνιμα, αίτημα το οποίο και ικανοποιήθηκε από την αραβική πλευρά.

Ο… ΣΚΑΝΔΑΛΙΣΜΟΣ. Ο φόβος να μη σκανδαλιστούν κυρίως οι επισκέπτριες της έκθεσης – της μεγαλύτερης που έχει διοργανωθεί διεθνώς με θέμα την Αρχαία Ολυμπία, στην Ντόχα – που θα έβλεπαν τα (σπασμένα) μαρμάρινα γεννητικά όργανα των γυμνών αγαλμάτων ήταν το επιχείρημα που έφερε η ανώτατη θρησκευτική Αρχή του Κατάρ, σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού. Την ώρα μάλιστα που παρέμειναν… γυμνά στην έκθεση χάλκινα ειδώλια, ένα ημίγυμνο γυναικείο και παραστάσεις σε αγγεία.

Το αποτέλεσμα ήταν οι διοργανωτές να αναζητήσουν λύσεις της τελευταίας στιγμής, όπως το να κρυφτούν τα αγάλματα πίσω από ένα μαύρο διχτυωτό παραπέτασμα, οι οποίες όμως προκάλεσαν την αντίδραση της ελληνικής αντιπροσωπείας, και δη του αναπληρωτή υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Κώστα Τζαβάρα.

«Ο φερετζές δεν είναι απλώς ένα πανί, αλλά φέρει τον δικό του συμβολισμό. Και δεν μπορούσα να επιτρέψω ο συγκεκριμένος συμβολισμός να επηρεάσει τις αισθητικές αξίες και τους συμβολισμούς του δικού μας πολιτισμού», σχολιάζει ο Κώστας Τζαβάρας στα «ΝΕΑ» την απόφασή του. «Εκείνοι μας προσκάλεσαν να κάνουμε την έκθεση και πιστεύω πως δεν είχαν υπολογίσει την αντίδραση της θρησκευτικής Αρχής, αν κρίνω από το γεγονός πως ούτε η πολιτική ηγεσία έδειξε να έχει πρόβλημα, ούτε βεβαίως ο διευθυντής και οι επιμελητές, οι οποίοι δεν είναι ντόπιοι και ήταν περίλυποι για την εξέλιξη. Πολιτισμός όμως είναι ο σεβασμός της διαφορετικότητας του άλλου, γεγονός που σημαίνει ότι κατανοούμε τις δικές τους αρχές, αλλά δεν μπορούμε να επιτρέψουμε την αλλοίωση των δικών μας».

Εξαπίνης πιάστηκε η ελληνική αποστολή όταν λίγες μόλις ημέρες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης «Ολυμπιακοί Αγώνες – παρελθόν και παρόν» – η οποία αποτελεί εκδοχή της έκθεσης «Ολυμπία – μύθος, λατρεία, αγώνες» που είχε φιλοξενηθεί στο Βερολίνο από τον Αύγουστο έως τον Ιανουάριο – διαπίστωσε πως πάνω σε ένα βάθρο είχαν στηθεί ο Κούρος του Πτώου – ένα θαυμάσιο βοιωτικό έργο της αρχαϊκής εποχής (520 π.Χ.), από το ιερό του Απόλλωνα στο Πτώο της Βοιωτίας – και το άγαλμα του Aθλητή της Ελευσίνας που χρονολογείται τον 2ο αι. π.Χ., μαζί με ένα αντίγραφο του Δισκοβόλου του Μύρωνος και δύο ακόμη αγάλματα – αντίγραφα της ρωμαϊκής εποχής. Τα αγάλματα παρουσιάζονταν υποφωτισμένα πίσω από μια διάφανη μαύρη κουρτίνα, που επέτρεπε να διαγράφεται η μορφή τους, χωρίς να διακρίνονται οι λεπτομέρειες.

Οταν οι επιμελητές άκουσαν από τα ελληνικά χείλη ότι είναι αδύνατον να εκτεθούν τα γλυπτά υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, άρχισαν να αναζητούν άλλες λύσεις, όπως να εκτεθούν χωρίς να φωτιστούν καθόλου. Η ελληνική αντιπροσωπεία όμως ήταν κάθετη. «Από τη στιγμή που τα ζητήσατε, είτε θα εκτεθούν όπως πρέπει είτε θα τα πάρουμε πίσω».

Τα δύο αρχαία ελληνικά γλυπτά δεν ήταν τα μοναδικά γυμνά της έκθεσης. Γυμνές ανδρικές μορφές μπορεί να δει κάποιος και στα χάλκινα ειδώλια από την Ολυμπία, όπως και σε πολλά αγγεία όπου απεικονίζονται αθλητές επί το έργον. Τα έργα αυτά όμως, όπως εκτιμούν στελέχη της Γενικής Γραμματείας Πολιτισμού που συμμετείχαν στην αποστολή, επειδή είναι μικρά σε μέγεθος δεν σκανδαλίζουν, ενώ τα δύο αγάλματα είναι σε φυσικό μέγεθος και κατά συνέπεια πιο προκλητικά.

Οσο για τη Δρομέα Μπαρμπερίνι, το άγαλμα κοπέλας με κοντό χιτώνα που έχει κολλήσει στο σώμα της σε βαθμό που να μοιάζει γυμνόστηθη; Αυτή σε καμία περίπτωση δεν ενόχλησε τους συντηρητικούς θρησκευτικούς ηγέτες των Αράβων, καθώς σύμφωνα με τα ήθη τους πρόβλημα προκαλεί το εκτεθειμένο στα γυναικεία μάτια γυμνό ανδρικό σώμα και όχι το αντίθετο.

Τα δύο αγάλματα επεστράφησαν στην Αθήνα και ο μεν Κούρος έχει ήδη τοποθετηθεί στην αρχική του θέση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ενώ μέσα στις επόμενες ημέρες θα επανεκτεθεί και ο Αθλητής της Ελευσίνας.