Ευκαιρία για μια βατικανή περεστρόικα

«Είμαι ευτυχής, είναι η καλύτερη δυνατή επιλογή, γνωρίζει και αγαπά την απλή, ταπεινή, πραγματική ζωή και είναι ξένος προς το σύστημα της Κουρίας. Ελπίζω να προωθήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και να προβεί σ’ έναν ριζοσπαστικό ανασχηματισμό στην κορυφή της ιεραρχίας ως πρώτο σημάδι». Ο Χανς Κουνγκ, ίσως ο πιο διάσημος καθολικός θεολόγος της εποχής μας και ένας από τους σφοδρότερους επικριτές της Κουρίας, πλέκει το εγκώμιο του Πάπα Φραγκίσκου και μιλά στη «Ρεπούμπλικα» για μια πιθανή «βατικανή περεστρόικα».

Ο ελβετός πρώην ιερέας, ο οποίος δεν δίστασε, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, να αμφισβητήσει το περιβόητο αλάθητο του Πάπα, τονίζει πως ο Χόρχε Μπεργκόλιο είναι η καλύτερη δυνατή επιλογή κατ’ αρχάς γιατί είναι ένας «ανοιχτόμυαλος και προοδευτικός» Λατινοαμερικανός (ή μη Ευρωπαίος), δεύτερον επειδή είναι κοντά στον λαό, «συνηθισμένος να περπατά ανάμεσά του ακόμα και ξυπόλητος», τρίτον διότι ενδέχεται να ενσαρκώσει το πνεύμα της ταπεινότητας έναντι του πνεύματος της εξουσίας που κυριάρχησε στο παρελθόν στην Καθολική Εκκλησία. Ο Κουνγκ υπογραμμίζει πως η Εκκλησία βρίσκεται σε βαθιά κρίση και πως ο Φραγκίσκος θα αξιολογηθεί με κριτήριο την προώθηση (ή τη μη προώθηση) των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων – από το ζήτημα της αντισύλληψης έως τη χειροτόνηση των γυναικών και από τις σχέσεις της Καθολικής Εκκλησίας με τις υπόλοιπες Εκκλησίες έως το άνοιγμα αυτής στα προβλήματα ολόκληρης της ανθρωπότητας. Στην περίπτωση που οι μεταρρυθμίσεις αυτές παραμείνουν στα χαρτιά, τότε «η κραυγή “Αγανακτήστε”» – ισχυρίζεται ο Κουνγκ – «θα διαχυθεί και στο εσωτερικό της Εκκλησίας και οι μεταρρυθμίσεις θα επιβληθούν από κάτω».

Το καίριο ερώτημα σχετικά με τον νέο Ποντίφικα αφορά το τι ακριβώς θα κάνει για την Εκκλησία και για ολόκληρο τον κόσμο. Η πορεία του θα εξαρτηθεί από το αν όντως έχει πνεύμα οικουμενικό, από το αν θα επιδιώξει τη συνεργασία με τις υπόλοιπες Εκκλησίες του κόσμου, από το αν θα ανοίξει τα παράθυρα που έκλεισε ο προκάτοχός του, από το αν θα επιστρέψει στη γραμμή που είχε χαράξει ο Ιωάννης ΚΓ’, ο αποκαλούμενος «καλός Πάπας». Αν τα καταφέρει όλα αυτά, σημειώνει ο Κουνγκ, «τότε θα είναι πράγματι ο Φραγκίσκος ο πρώτος».