Η τρυφερότητα της επαρχίας

Ενα πολύ απλό περιστατικό για να κατανοήσεις ότι η ελληνική επαρχία – και η κάθε επαρχία – συνεχίζει να δημιουργεί πολιτισμό είναι και τούτο: τα δημόσια αξιώματα δεν δημιουργούν επιφύλαξη ή αντιπάθεια, όπως συμβαίνει στα μητροπολιτικά κέντρα και στις πρωτεύουσες. Ηταν λίγες ημέρες πριν, στα Γιάννενα, όταν γιορτάζονταν τα 100 χρόνια από την απελευθέρωση της πόλης, που η συμμετοχή της ντόπιας δημοτικής ηγεσίας, μαζί με την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, συνέτειναν στην πραότητα ενός κλίματος που έμοιαζε να βάζει το καθετί στη σωστή του θέση.

Με κορυφαία δύο γεγονότα: την ομιλία του ποιητή Μιχάλη Γκανά, που τεκμηρίωσε με πυκνές αναφορές στην ποίηση και στη λογοτεχνία το μέγιστο γεγονός, και τα αποκαλυπτήρια ενός γλυπτού του Κώστα Βαρώτσου στον χώρο μιας ειδυλλιακής πλατείας, που βαφτίστηκε Πλατεία Μίνωα Μάτσα. Ενώ ξετυλίγονταν τα δύο αυτά περιστατικά, αισθανόσουν την πόλη των Ιωαννίνων – μαζί με τους ανθρώπους της – να τα καταχωρίζει στα κιτάπια της, περίσκεπτη αλλά και με τρυφερότητα γιατί αξιώθηκε να τα ζήσει.

Και ενώ η ομιλία του Μιχάλη Γκανά αποκαθιστούσε μορφές που, αν και προίκα πια ολόκληρου του ελληνισμού, η ηπειρώτικη καταγωγή παραμένει το ανεξάλειπτο χνάρι τους, δεν ήταν λιγότερη η σημασία του γλυπτού που φιλοτέχνησε ο δημιουργός του «Δρομέα». Ενα κυπαρίσσι ίδιο με το δακτυλικό αποτύπωμα της μυθικής μορφής του Μίνωα Μάτσα, που πριν από ενενήντα χρόνια δημιουργούσε, καλλιτέχνης κι ο ίδιος, μια δισκογραφική εταιρεία προορισμένη να καλύψει μουσικά τον ουρανό της Ελλάδας.

Πώς μαζεύεται, αλήθεια, ο χρόνος και τα εκατό χρόνια ενός ιστορικού γεγονότος μπορεί να αντιλαλήσουν μέσα σε μιαν αίθουσα και τα ενενήντα χρόνια μιας μουσικής δημιουργίας που πρωτεργάτης της υπήρξε ένα εβραιόπουλο από τα Γιάννενα, όπως ο Μίνως Μάτσας, να αναρριπίζουν σαν αύρα την πλατεία μιας επαρχιακής πόλης ένα ηλιόλουστο πρωινό…

Ο χρόνος είναι χρόνος και όλα τα αφανίζει. Οσο όμως πρόθεση του ανθρώπου παραμένει να υψώνει, είτε με τον λόγο είτε με την πέτρα, μνημεία που να αντιστέκονται στον επελαύνοντα κατακλυσμό του, δεν απολείπει η ελπίδα ότι ο χρόνος κάποια στιγμή θα τιθασευτεί. Κι αν έπειτα από διακόσια χρόνια οι περαστικοί της πλατείας, στη θέα του γλυπτού κυπαρισσιού με το καταγραμμένο όνομα του Μίνωα Μάτσα, θα προσπερνούν επιλήσμονες, χάρη στην τύρβη της δικής τους καθημερινότητας, δεν έχει καμιά απολύτως σημασία. Ενα χαμόγελο θα διαγράφεται τότε στη λησμονημένη μορφή αυτού του δημιουργού, όπως το νιώθουμε να διαγράφεται σήμερα στις μορφές του Κώστα Κρυστάλλη, του Γιοσέφ Ελιγιά και του Δημήτρη Χατζή.