[Iστορίες] Παλιοί φίλοι ή εραστές

Το πρωτότυπο. Κάπως σαν λείψανο καθολικού αγίου, έτσι και το πρωτότυπο, δακτυλογραφημένο χειρόγραφο του βιβλίου «Στον δρόμο» του Τζακ Κέρουακ μοιάζει να βρίσκεται διαρκώς σε περιοδεία. Ο σκωτσέζος συγγραφέας Αντριου Ο’Χέιγκαν το πέτυχε στη Βρετανική Βιβλιοθήκη. Ενα τεράστιο ρολό χαρτί τηλετύπου, μήκους 40 μέτρων, τοποθετημένο σε ειδική γυάλινη θήκη. «Σημάδι από στάχτη είναι αυτό στη γωνία; Από το τσιγάρο του Τζακ;»∙ «Κηλίδα από καφέ είναι αυτό;»∙ «Σταγόνα νερό είναι αυτό ή δάκρυ;» βάλθηκαν να τον ρωτάνε ενθουσιασμένοι οι φοιτητές που είχε μαζί του. 

Το Αγιο Πνεύμα. «Μπήκε μέσα με αυτό το πράγμα, σαν ρολό χαρτί κουζίνας ή κάτι τέτοιο, κάτω από τη μασχάλη του. Το έπιασε από μια άκρη και το πέταξε στην άλλη άκρη του γραφείου. Ηταν πολύ ενθουσιασμένος. Νομίζω ότι ήταν μαστουρωμένος. Τέλος πάντων, έσκυψα να το δω. Και ύστερα από λίγο τον κοίταξα και του είπα: “Λοιπόν, Τζακ. Αυτό πρέπει να κοπεί σε σελίδες και να διορθωθεί και τα λοιπά”. Με κοίταξε και το πρόσωπό του σκοτείνιασε. Και είπε: “Διορθώσεις δεν θα γίνουν. Αυτό το βιβλίο το υπαγόρευσε το Αγιο Πνεύμα”».

Η ταινία. Ο Αντριου Ο’Χέιγκαν ήταν ακόμα σκυμμένος πάνω από το πρωτότυπο όταν θυμήθηκε τα λόγια αυτά του Ρόμπερτ Ζιρού, του πρώτου εκδότη στον οποίο πήγε ο Τζακ Κέρουακ το βιβλίο «Στον δρόμο» μόλις το έγραψε, το 1951. Θυμήθηκε επίσης εκείνη την επιστολή που έστειλε ο συγγραφέας το 1957, λίγο αφότου εκδόθηκε με τα πολλά το βιβλίο του, στον Μάρλον Μπράντο παρακαλώντας τον να αγοράσει τα δικαιώματα και να το κάνει ταινία. Ονειρεύτηκε το «Στον δρόμο» μεταφερμένο εκείνη την εποχή στον κινηματογράφο από τον Ελία Καζάν, με τον Μπράντο ως Ντιν Μοριάρτι και τον Κέρουακ ως Σαλ Πάρανταϊς. Πενήντα έξι ολόκληρα χρόνια αργότερα είδε τη μεταφορά τού Βάλτερ Σάλες, την ταινία που οι έλληνες σινεφίλ θα δουν ακόμα πιο καθυστερημένα το καλοκαίρι. Και μέσα στην απογοήτευσή του αναζήτησε παρηγοριά στους ολόφρεσκους στίχους του 94χρονου Λόρενς Φερλινγκέτι, μια γενναιόδωρη επίκληση του πνεύματος των μπιτ: «Παλιοί φίλοι ή εραστές κάποτε τόσο κοντά / τώρα ακίνητες φιγούρες μακριά / χάνονται / στον ορίζοντα / νεύοντας / Αντίο! Αντίο!».