[Κιόσκι] Πίσω από τις γραμμές

Το 1968 ο Ανταμ Μίχνικ, διευθυντής σήμερα της εφημερίδας Gazeta Wyborcza, βρισκόταν στις φυλακές του κομμουνιστικού καθεστώτος της Πολωνίας. Η μόνη του πρόσβαση στην πληροφόρηση ήταν μέσα από τις σελίδες του επίσημου οργάνου προπαγάνδας του κόμματος. Ηξερε ότι δεν μπορούσε να έχει καμία εμπιστοσύνη στην κομματική εφημερίδα. Μια μέρα, όμως, διάβασε μια είδηση για την οποία ήταν βέβαιος ότι ήταν αληθινή, μια είδηση που τον γέμισε με αισιοδοξία. Το χαρμόσυνο νέο για τον αντικαθεστωτικό Μίχνικ ήταν ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Λουξεμβούργου είχε εκφράσει τη στήριξή του στη σοβιετική επέμβαση στην Πράγα. Τι μπορούσε να σημαίνει αυτό; Μα ότι το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα είχε καταδικάσει την επέμβαση.

ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ο Ανταμ Μίχνικ ήταν μόλις 22 ετών. Αλλά το μάτι του είχε ήδη εξασκηθεί για να μπορεί να διαβάζει πίσω από τις γραμμές. Η θριαμβολογία για το ΚΚ Λουξεμβούργου ήταν ένα προπέτασμα καπνού, που επιχειρούσε να κρύψει το γεγονός ότι το μεγαλύτερο κομμουνιστικό κόμμα της Δυτικής Ευρώπης διαφωνούσε με τη σοβιετική ταφόπλακα στην Ανοιξη της Πράγας. Ο Ανταμ Μίχνικ αποφυλακίστηκε με την αμνηστία που δόθηκε στους αντιφρονούντες έναν χρόνο αργότερα. Το 1984 φυλακίστηκε και πάλι. Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς ο Μάσιμο Ντ’ Αλέμα ταξίδεψε στη Μόσχα για την κηδεία του Γιούρι Αντρόποφ. Αλλά ο Μίχνικ κοίταξε και πάλι πίσω από τις γραμμές. Ηξερε ότι ο ίδιος και αυτός ο ιταλός κομμουνιστής δεν στέκονταν ο ένας από τη μια και ο άλλος από την άλλη πλευρά του παραπετάσματος. Το Τείχος είχε ήδη αρχίσει να πέφτει.

ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ πίσω από τις γραμμές πρέπει να ρίξει κανείς διαβάζοντας και όσα λέει ο Μο Γιαν στο Spiegel. Η πρώτη συνέντευξη του κινέζου συγγραφέα σε δυτικό μέσο ενημέρωσης μετά τη βράβευσή του με το Νομπέλ Λογοτεχνίας στη Στοκχόλμη δεν σκιαγραφεί  μόνο έναν λογοτέχνη που είναι αφοσιωμένος στο καθεστώς. Φανερώνει έναν άνθρωπο που επιμένει να ψελλίζει επειδή φοβάται να φωνάξει.

– «Στη χώρα σας υπάρχουν άνθρωποι που διώκονται γι’ αυτά που γράφουν. Αισθάνεστε την υποχρέωση να χρησιμοποιήσετε το βραβείο σας και τη φήμη σας για να τους υπερασπιστείτε;»

– «Εχω εκφράσει ανοιχτά την ελπίδα να μείνει ελεύθερος ο Λιου Σιαομπό το ταχύτερο δυνατόν. Αλλά και πάλι δέχθηκα κριτική. Με αναγκάζουν να μιλήσω ξανά και ξανά για το ίδιο θέμα»

– «Ο Λιου τιμήθηκε με το Νομπέλ Ειρήνης το 2010. Οι συνεχείς δηλώσεις υποστήριξης δεν θα είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο από ένα σχόλιο;»

– «Θυμάμαι πάντα ένα ρητό από την εποχή της Πολιτιστικής Επανάστασης. Εάν αποφασίσω να μιλήσω δεν μπορεί να με σταματήσει κανείς. Εάν αποφασίσω να μη μιλήσω ούτε ένα μαχαίρι στον λαιμό δεν μπορεί να με αναγκάσει».

Οταν μια μικρή στιχομυθία κρύβει μια μεγάλη αποκάλυψη.