Σπουδές, μπιλιάρδο και Σουλεϊμάν

Τη βρήκα να ετοιμάζει κλιν – τις πομάκικες πίτες – στις Σάτρες. Την προηγούμενη ημέρα την είχα συναντήσει στο Τέμενος – το πιο προοδευτικό ίσως χωριό του βουνού – να παίζει μπιλιάρδο στο μπακάλικο.  

Εχω μάθει ότι είσαι από τις καλύτερες μαγείρισσες του κλιν. Ποιος σου ‘χει μάθει τη συνταγή;

Η γιαγιά μου, η μαμά του πατέρα μου. Ημουνα 13 χρονών, στο γυμνάσιο, και μου είπε «ξεκίνα να σε μάθω να ανοίγεις φύλλο».

Τι βάζεις μέσα;

Στη μια έχω βάλει ρύζι, που το έβρασα πρώτα, μετά λίγο γιαούρτι και μερικά αυγά. Και στην άλλη πατάτες με ρύζι.

Τι άλλο σου ‘χει μάθει η γιαγιά;

Η γιαγιά έχει παντρευτεί πολύ μικρή, 15 χρονών. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μου έλεγε, την έκρυβε η μαμά της στα σκουπίδια για να μην τη βρουν, ο πατέρας της είχε σκοτωθεί στον πόλεμο. Τον χειμώνα κοιμόντουσαν σε ένα δωμάτιο εννιά άτομα, μαζί με τα ζώα τους. Βέβαια ούτε σχολείο πήγε η γιαγιά, ούτε ελληνικά έμαθε, ούτε τίποτα. Μόνο πομάκικα. Ο παππούς μου όμως, επειδή ήταν τσοπάνος και έφτανε μέχρι τη Θεσσαλονίκη, ήξερε και ελληνικά και τούρκικα.

Τι βλέπετε στην τηλεόραση;

Τούρκικα κυρίως, αλλά υπάρχουν σπίτια που πιάνουν και ελληνικά.

«Σιλά», «Σουλεϊμάν» και τέτοια;

Ναι, ναι, αυτά. Είμαστε όμως πιο μπροστά. Και καμιά φορά με παίρνουν οι φίλες μου από τη Θεσσαλονίκη και με ρωτάνε «στο άλλο επεισόδιο τι θα γίνει;».

Εσένα ποιο είναι το αγαπημένο σου σίριαλ;

Ο «Σουλεϊμάν».

Με ποια ταυτίζεσαι από όλες αυτές τις γυναίκες που έχει;

Παραδέχομαι τη Χιουρέμ που είναι η πιο σκληρή απ’ όλες και τα κάνει όλα όπως θέλει.

Εδώ οι άντρες όμως δεν έχουνε χαρέμια…

Οχι, όχι, κανένας. Εντάξει, δεν υπάρχει απαγόρευση, αλλά ποια γυναίκα σήμερα δέχεται μια δεύτερη γυναίκα στο σπίτι της; Η θρησκεία βέβαια σου λέει ότι μπορείς να πάρεις και δεύτερη και τρίτη, μέχρι εφτά, αρκεί να μη μαλώνουν η μία με την άλλη.

Και ένα ζευγάρι βέβαια δεν έχει σχέσεις μέχρι τον γάμο, έτσι;

Ναι, αυτό απαγορεύεται. Ασχετο που δεν το τηρούν όλοι πλέον. Και το ποτό απαγορεύεται, αλλά όλοι πίνουν και μετά δεν ξέρουν τι κάνουν.

Συνεχίζεις τις σπουδές στη Θεσσαλονίκη, έτσι;

Ναι, είμαι στο τέταρτο έτος στο Τμήμα Λογιστικής, θα κάνω κανένα χρόνο πρακτική και μετά θα ανοίξω το δικό μου γραφείο.

Εδώ; Στα χωριά;

Οχι, Ξάνθη, θα ‘χω πελάτες όλο το χωριό μου και θα πάμε μια χαρά, πιστεύω.

Δεν θέλεις να εγκαταλείψεις το χωριό σου;  

Μ’ αρέσει εδώ. Τα βράδια μαζευόμαστε αγόρια και κορίτσια, γελάμε, βλέπουμε ταινίες, ακούμε μουσική – είναι σαν νυχτέρι, δεν υπάρχει σ’ άλλο χωριό. Γουστάρω να είμαι στο χωριό. Και άμα μου έρθει η τρέλα, κατεβαίνω Ξάνθη, Θεσσαλονίκη και κάνω ό,τι θέλω. Εντάξει, άμα είσαι κοπέλα, δεν κάνεις αυτό που απαγορεύεται, αλλά μπορείς να κάνεις ό,τι άλλο θέλεις.

Στη Θεσσαλονίκη αντιμετώπισες προβλήματα; Του στυλ «η μουσουλμάνα, η χωριάτισσα».

Οχι, ευτυχώς, ρατσισμός δεν υπάρχει. Βέβαια στη Θεσσαλονίκη δεν κυκλοφορώ με τη μαντίλα, αυτή είναι για τα χωριά.   

Πώς δικαιολόγησες στην αρχή αυτή την ξενική προφορά που έχεις;  

Τους λέω ότι είμαι μουσουλμάνα, ότι οι γονείς μου δεν μιλάνε τα ελληνικά, αλλά εγώ ξέρω εκτός από ελληνικά, αραβικά, πομάκικα, τούρκικα.

Ο φίλος πώς είναι στα πομάκικα;

Ο φίλος, γκάλενικ. Ο φίλος φίλος, ο γκόμενος που λένε. Αλλιώς είναι ο αρκαντάς, όπως λέγεται και στα τούρκικα.