Σε μια Κίνα που ακόμη και μια αθώα ψήφος μέσω SMS για τους διαγωνιζόμενους σε ένα τηλεοπτικό σόου μπορεί να γίνει αντικείμενο των μηχανισμών ελέγχου του καθεστώτος, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο εργάτες θα μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα τους συνδικαλιστικούς τους εκπροσώπους. Πρόκειται για μια στροφή που μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορική στη Χώρα του Δράκου υπό το πρίσμα της ανάληψης της εξουσίας από τον Σι Τζινπίνγκ. Οι συνδικαλιστικές αρχαιρεσίες θα πραγματοποιηθούν στη Foxconn, τον όμιλο της Ταϊβάν που με τα εργοστάσιά της στην Κίνα κατασκευάζει εξαρτήματα για όλες τις μεγάλες εταιρείες ηλεκτρονικών – από τη Sony και την Hewlett-Packard έως τη Nintendo, την Dell και την Apple. Χωρίς τις αλυσίδες παραγωγής αυτών των εργοστασίων, τα εκατομμύρια των iPhone και των iPad δεν θα έφταναν ποτέ στον υπόλοιπο κόσμο. Η παραγωγή όμως έχει τεράστιο ανθρώπινο κόστος. Οι εργάτες υποχρεώνονται σε πολύωρες βάρδιες, ζουν σε κοιτώνες και πιέζονται σε τεράστιο βαθμό. Αυτοί οι ως επί το πλείστον νέοι άνθρωποι δεν είχαν πού να απευθυνθούν για να ζητήσουν υποστήριξη. Το συνδικάτο τελούσε υπό αυστηρό έλεγχο του κόμματος και της επιχείρησης. Με άλλα λόγια, δεν εκπροσωπούσε τα συμφέροντα των εργαζομένων – ήταν το μακρύ χέρι της εργοδοσίας.
Η Foxconn ετοιμάζεται τώρα να παραχωρήσει το δικαίωμα της ελεύθερης ψήφου στο 1,2 εκατ. των εργατών της, οι οποίοι θα μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε 18.000 εκπροσώπους. Μιλώντας στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», οι επικεφαλής του ομίλου διαβεβαίωσαν ότι «ακόμη και ο πρόεδρος και τα είκοσι μέλη της κεντρικής επιτροπής του συνδικάτου θα επιλέγονται με εκλογές που θα πραγματοποιούνται μία φορά κάθε πέντε χρόνια». Τόνισαν επίσης ότι η ψήφος θα είναι μυστική.
ΟΙ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΕΣ. Ο αποφασιστικός μοχλός πίεσης προς την εταιρεία ήταν μία σειρά από αυτοκτονίες που έθεσαν στο στόχαστρο τις εταιρείες, όπως η Apple, οι οποίες κατηγορήθηκαν ότι επωφελούνται από τις συνθήκες εργασίας στα εργοστάσια. Η πολυπόθητη συνδικαλιστική ελευθερία, πάντως, μπορεί να θέσει τέλος στην εικόνα μιας Κίνας που είναι «το εργοστάσιο το κόσμου». Οπως σημειώνει ο αναλυτής Ντανίλο Τάινο στην «Κοριέρε ντελα Σέρα», τα συνδικάτα θα διεκδικήσουν δικαιώματα και οι διεκδικήσεις θα φέρουν καλύτερες συνθήκες εργασίας και αυξήσεις των μισθών. Μια τέτοια εξέλιξη, όμως, θα μπορούσε να διώξει τις πολυεθνικές από τη Χώρα του Δράκου. Η κορύφωση του φαινομένου τοποθετείται στο 2025. Ηδη πολλοί Κινέζοι εμφανίζονται απρόθυμοι να δουλέψουν στα εργοστάσια, προτιμώντας μια δουλειά γραφείου. Σύμφωνα με στατιστικές μελέτες, οι μισθοί στην Κίνα αυξάνονται με διψήφια ποσοστά από το 2000, ενώ το κόστος ανά εργατική μονάδα σε δολάρια έχει αυξηθεί 27% από το 2007.
Στη Foxconn πρόεδρος της συνδικαλιστικής οργάνωσης ήταν ο Τσεν Πενγκ, πρώην επικεφαλής του προσωπικού γραφείου του διευθύνοντος συμβούλου Τέρι Γκου. Για τον πανίσχυρο Γκου, το συνδικάτο πρέπει να λειτουργεί ως αντίβαρο σε αιτήματα όπως η μείωση του ωραρίου, αλλά και ως συμβουλευτικό όργανο των εργατών σε θέματα όπως η αύξηση της παραγωγικότητας και η βελτίωση των επαγγελματικών δεξιοτήτων. Οι εργάτες όμως δεν θέλουν τέτοιου τύπου εκπροσώπους. Χαρακτηριστικό από αυτή την άποψη είναι το επεισόδιο που καταγράφηκε σε ένα από τα εργοστάσια της εταιρείας. Στους «συνδικαλιστές» που έσπευσαν να ηρεμήσουν τους διαμαρτυρόμενους εργάτες, κάποιοι από αυτούς βρήκαν το κουράγιο να φωνάξουν: «Ποιοι είστε εσείς; Δεν σας έχουμε δει ποτέ στην αλυσίδα παραγωγής».
ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ. Ασφαλώς είναι πολλά τα ερωτήματα που απομένουν να διευκρινιστούν γι’ αυτή τη συνδικαλιστική άνοιξη. Πόσο ελεύθερες μπορεί να είναι οι εκλογές σε μια χώρα που δεν δέχεται την πολιτική ψήφο; Και τι εξουσία θα έχουν οι εκπρόσωποι των εργαζομένων; Η κινεζικής καταγωγής καθηγήτρια Ανίτα Τσαν δεν είναι πολύ αισιόδοξη: «Η Foxconn δεν είναι η πρώτη ιδιωτική εταιρεία που μιλάει για δημοκρατικές εκλογές. Εχουν προηγηθεί η Reebok, η Wal-Mart και η Honda. Ολες τράβηξαν το διεθνές ενδιαφέρον, στο τέλος όμως δεν άλλαξε τίποτα».