[Πρόσωπα] Η σατιρική συνείδηση της Ν. Αφρικής

«Σε αντίθεση με την πεποίθηση πολλών, ζούμε σε μια δημοκρατία που λειτουργεί, και το γνωρίζω καλά αυτό, καθώς συνεχίζω ακόμη να είμαι ζωντανός», υπογραμμίζει ο Νοτιοαφρικανός Τρέβορ Νόα σε μία κατάμεστη αίθουσα του Γιοχάνεσμπουργκ. «Εσείς γελάτε, αλλά είναι αλήθεια. Δοκιμάστε να κάνετε τα ίδια πράγματα κάπου αλλού στην Αφρική. Θα σας έχουν πυροβολήσει μέσα σε διάστημα μιας εβδομάδας. Δεν μπορείτε να κάνετε αστεία για τον Πρόεδρο. Θα ήσασταν νεκροί εδώ και πολύ καιρό…». Ο 29χρονος Νόα αποτελεί την αιχμή του δόρατος μιας νέας γενιάς νοτιοαφρικανών κωμικών οι οποίοι έχουν γίνει εξαιρετικά δημοφιλείς στη χώρα τους καθώς πέρα από έναν ευχάριστο τρόπο διαφυγής από τη σκληρή καθημερινότητα, προσφέρουν κι έναν διαφορετικό τρόπο ερμηνείας των ζητημάτων που απασχολούν τους Νοτιοαφρικανούς. Θίγουν ζητήματα φυλής και κοινωνικής διαστρωμάτωσης, εγκληματικότητας και διαφθοράς της πολιτικής ελίτ και, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Σμιθ, ανταποκριτή της «Γκάρντιαν» στη Νότια Αφρική, συμβάλλουν στο να διατηρείται το έθνος υγιές.  

Το πιο πρόσφατο σόου του Νόα ονομάζεται «Αυτό είναι ρατσιστικό» και διατρέχει ολόκληρη την γκάμα των ζητημάτων που ενδεχομένως απασχολούν τον μέσο νοτιοαφρικανό – από τα υψηλά διόδια και τις επιθέσεις καρχαριών έως το μακελειό του ορυχείου Μαρικάνα και τις ερωτικές ατασθαλίες του Προέδρου της χώρας. Επειτα από μια επιτυχημένη περίοδο παραμονής του στις ΗΠΑ, ο Νόα περιπαίζει τους ξένους για την άγνοια που τους χαρακτηρίζει αναφορικά με την Αφρική: «Πολλοί πιστεύουν πως πρόκειται για μια σκοτεινή ήπειρο που είναι καλυμμένη από σκόνη και μύγες. Δεν πιστεύουν ότι έχουμε τεχνολογία, δρόμους και αεροδρόμια, μονάχα ζούγκλες όπου προσγειώνονται τα αεροπλάνα τα οποία έπειτα τα κυνηγούν χίλιοι μαύροι». Στη χώρα οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ξεσκάσουν, έστω και παροδικά. Η οικονομία έχει επιβραδυνθεί, η ανεργία βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα και, το χειρότερο απ’ όλα, παρατηρείται ένα ξέσπασμα βίας, τρομακτική έκφραση του οποίου υπήρξε η δολοφονία των απεργών εργατών στο ορυχείο πλατίνας Λόνμιν τον προηγούμενο Αύγουστο.Παρ’ όλα αυτά ή μάλλον εξαιτίας όλων αυτών, το νοτιοαφρικανικό κοινό μοιάζει να αναζητά αφορμές περισσότερο για να γελάσει παρά για να βάλει τα κλάματα. Τα εισιτήρια για μια περιοδεία που πραγματοποίησε ο Τρέβορ Νόα σε εννέα πόλεις της χώρας είχαν ήδη εξαντληθεί ενώ φέτος ήταν και μεταξύ των καλεσμένων του περίφημου Φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Σύμφωνα με τον Καγκίσο Λεντίγκα, έναν επίσης νεαρό παραγωγό μιας άλλης δημοφιλούς σατιρικής εκπομπής, η σάτιρα αποτελεί έναν νέο τρόπο ψυχαγωγίας μιας εξίσου νέας δημοκρατίας. «Οι Νοτιοαφρικανοί έχουν ανάγκη να γελάσουν με τους ίδιους τους εαυτούς τους και οι παραστάσεις του Νόα αποτελούν έναν πολύ αξιόπιστο τρόπο. Πρόκειται για μια δική μας θεραπεία που πηγάζει από τη δική μας ιστορία».