[Διαστάσεις] Η ιστορία είναι τραγική

Η εκδήλωση αυτή θα έχει ασφαλώς πολύ μεγάλο ενδιαφέρον: την ερχόμενη Δευτέρα θα μιλήσει στο ΙΟΒΕ ο Λουκάς Παπαδήμος, στην πρώτη δημόσια εμφάνισή του από τότε που άφησε το Μέγαρο Μαξίμου. Ηπια, μεθοδικά, διακριτικά, ο πρώην πρωθυπουργός έκανε αυτό που έπρεπε, την ώρα που έπρεπε. Τίποτα λιγότερο, όπως πολλοί φοβόντουσαν ή ήλπιζαν, και τίποτα περισσότερο, όπως πολλοί περίμεναν ή ήλπιζαν. Δεν συγκρούστηκε, δεν ρίσκαρε, έκανε άψογα αυτό που του ζητήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο και αποχώρησε.

Πέντε ημέρες μετά τον Παπαδήμο, ανέλαβε την εξουσία στη γειτονική Ιταλία ένας άλλος μη εκλεγμένος «τεχνοκράτης», ο Μάριο Μόντι. Εκείνος ήταν πιο μαχητικός – επειδή είναι πιο φιλόδοξος. Η κυριότερη επιτυχία του ήταν ότι αποκατέστησε την εικόνα της χώρας του, που είχε φθαρεί από τις γελοιότητες του Μπερλουσκόνι. Οι μεταρρυθμίσεις όμως στο εσωτερικό δεν προχώρησαν ιδιαίτερα. Ούτε πολλά κλειστά επαγγέλματα άνοιξαν ούτε η φοροδιαφυγή χτυπήθηκε ουσιαστικά. Τον περασμένο μήνα, ο Μπερλουσκόνι (ναι, ο Μπερλουσκόνι!) ήρε την υποστήριξή του προς την κυβέρνηση και ο Μόντι αναγκάστηκε να παραιτηθεί. Αλλά δεν πήγε σπίτι του, σαν τον Παπαδήμο. Αφού συντήρησε για μερικές ημέρες ένα εθνικό σασπένς, ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμος να συνεχίσει στην ίδια θέση «εφόσον του ζητηθεί» και εφόσον του δοθούν εγγυήσεις ότι θα εφαρμόσει στο ακέραιο το πρόγραμμά του.

Ολα αυτά είναι θεμιτά σε μια δημοκρατία. Το αθέμιτο θεσμικά είναι να απαιτεί σχεδόν ο Σούπερ Μάριο την πρωθυπουργία ακόμη και αν τα κεντρώα κόμματα που τον υποστηρίζουν λάβουν το ποσοστό που τους δίνουν οι δημοσκοπήσεις: γύρω στο 15%. Το αθέμιτο πολιτικά είναι να αρνείται να συνεργαστεί με κόμματα, όπως το Δημοκρατικό του Πιερ Λουίτζι Μπερσάνι, που συμμερίζονται τους στόχους του και τις ευαισθησίες του. «Δεν θα είμαι υπουργός σε μια κυβέρνηση που δεν θα συμφωνεί με το 98% των θέσεών μου», δήλωσε την περασμένη Παρασκευή σε μια έκρηξη μεσσιανισμού. Η άρνηση όμως της συμμετοχής του Μόντι σε μια κεντροαριστερή κυβέρνηση αποτελεί προάγγελο νέων πολιτικών κρίσεων και αδιεξόδων, που δεν τα χρειάζεται ούτε η Ιταλία ούτε η Ευρώπη.

Ο Ρεϊμόν Αρόν έλεγε για τον Βαλερί Ζισκάρ ντ’Εστέν ότι «δεν καταλαβαίνει πως η ιστορία είναι τραγική». Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τον Μόντι, γράφει η Μπάρμπαρα Σπινέλι στη «Ρεπούμπλικα». Ο απερχόμενος πρωθυπουργός αυτοαποκαλείται «ριζοσπάστης κεντρώος», αλλά ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει την κρίση δεν είναι καθόλου ριζοσπαστικός. Εξακολουθεί να τη θεωρεί άθροισμα απείθαρχων εθνικών πολιτικών και όχι κρίση του συστήματος που λέγεται Ευρώπη, για την επίλυση της οποίας χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό Νιου Ντιλ, μια μαζική επένδυση στην παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό, την καταπολέμηση της φτώχειας. Ο Μόντι είναι Ευρωπαίος, αλλά μετριοπαθώς. Οι επιπτώσεις της κρίσης, όμως, είναι τραγικές. Η ιστορία είναι τραγική. Χρειάζεται μια κάθαρση, λέει η Σπινέλι, την οποία οι σημερινοί ευρωπαίοι ηγέτες δεν μπορούν να εξασφαλίσουν.