Το τρίγωνο του ψυχρού πολέμου

Ταραγμένα προμηνύονται τα νερά στην Ανατολική Ασία τη χρονιά που αρχίζει. Η Κίνα διεκδικεί από την Ιαπωνία τα νησάκια Σενκάκου, στη Θάλασσα της Ανατολικής Κίνας. Η Ιαπωνία διεκδικεί από τη Νότια Κορέα τις βραχονησίδες Τακέσιμα, στη Θάλασσα της Ιαπωνίας. Η Κίνα έχει αναλάβει ντε φάκτο τον έλεγχο του υφάλου Σκάρμποροου, που εμπίπτει στην αποκλειστική οικονομική ζώνη των Φιλιππίνων. Η Ιαπωνία διεκδικεί επίσης από τη Ρωσία τα νησάκια Χαμπομάι, στην Οχοτσκική Θάλασσα. Οσο για τα νησάκια Παρασέλ, στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, τα διεκδικούν όχι δύο ούτε τρεις αλλά συνολικά έξι χώρες: Κίνα, Βιετνάμ, Φιλιππίνες, Μαλαισία, Μπρουνέι και Ταϊβάν… Οι πολυμερείς αυτές εδαφικές διεκδικήσεις, πίσω από τις οποίες κρύβονται, φυσικά, μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, χαρακτηρίζονται από αξιωματούχους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ από τα πιο δύσκολα ζητήματα παγκοσμίως. Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα, όλες άλλαξαν ηγεσία μέσα στο 2012. Και στις τρεις αυτές χώρες καταγράφεται άνοδος του εθνικισμού. Πολλοί προβλέπουν λοιπόν για το 2013 την επιτάχυνση της κούρσας των εξοπλισμών και την αρχή ενός νέου ψυχρού πολέμου στην Ασία -στον οποίο, είτε το θέλουν είτε όχι, εμπλέκονται άμεσα και οι ΗΠΑ.

Ενισχύει τον στρατό. Κατά την πρώτη του συνάντηση με τα υψηλόβαθμα στελέχη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, θυμίζει η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς», o Σι Τζινπίνγκ, ο νέος γενικός γραμματέας του ΚΚΚ και επόμενος (από τον Μάρτιο) πρόεδρος της Κίνας, ζήτησε από τις Ενοπλες Δυνάμεις της χώρας να «ενισχύσουν τις δυνατότητές τους για πραγματική μάχη». Ο Σι αναφέρθηκε στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο μεγαλύτερος Στρατός στον κόσμο, με 2,3 εκατομμύρια άτομα, «την εποχή της πληροφόρησης», και τον κάλεσε να «βελτιώσει την ικανότητα μάχης σε περιφερειακές συρράξεις». Τα λόγια του κάθε άλλο παρά καθησύχασαν τους γείτονες της χώρας. Εδώ και σχεδόν μια δεκαετία, ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της Κίνας αυξάνεται κατά δύο ψηφία τον χρόνο. Το 2012 έφτασε τα 80,423 δισ. ευρώ, αύξηση της τάξης του 11,2% σε σχέση με το 2011. Η Κίνα λανσάρισε επίσης φέτος το πρώτο της αεροπλανοφόρο και ενίσχυσε σημαντικά τις ναυτικές δυνάμεις της. Οι σχέσεις της με τον έξω κόσμο, επισημαίνει ο Γκίντεον Ράχμαν στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», είναι περισσότερο έκρυθμες από ό,τι εδώ και πολλά χρόνια. Και αρκετοί αναλυτές θεωρούν πως οι εντεινόμενες κινεζικές πιέσεις γύρω από το αρχιπέλαγος Σενκάκου – ή Ντιαογιού για τους Κινέζους – την τελευταία διετία συνέβαλαν στην εκλογική νίκη, στις 16 Δεκεμβρίου, του «ιέρακα» Σίνζο Αμπε στην Ιαπωνία.

Προεκλογικά ο νέος Πρωθυπουργός της Ιαπωνίας είχε προτείνει την τοποθέτηση αξιωματούχων στα διαφιλονικούμενα νησάκια. Στην πρώτη μετεκλογική ομιλία του ξεκαθάρισε πως τα Σενκάκου «είναι αναπόσπαστο τμήμα των εδαφών της Ιαπωνίας» και απέρριψε κάθε σχετική διαπραγμάτευση. Λίγο λίγο βέβαια αφήνει να βγει προς τα έξω ένα πιο πραγματιστικό προφίλ – «είναι η οικονομία, ανόητε»…

Κλάδος Ελαιάς. Το κινεζικό μποϊκοτάζ, νωρίτερα φέτος, στα ιαπωνικά αυτοκίνητα, στα ηλεκτρονικά γκάτζετ και σε άλλα προϊόντα καθώς και οι βίαιες αντιιαπωνικές διαδηλώσεις πόνεσαν τις ιαπωνικές επιχειρήσεις. Ο Αμπε λοιπόν φρόντισε να τείνει κλάδο ελαίας στην Κίνα, υπογραμμίζοντας ότι είναι «ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ιαπωνίας» και στέλνει στο Πεκίνο έναν ειδικό απεσταλμένο, τον αντιπρόεδρο του κόμματός του, Μασαχίκο Κομούρα. Από την άλλη πλευρά, εξακολουθεί να συνηγορεί υπέρ του μετασχηματισμού των δυνάμεων αυτοάμυνας της Ιαπωνίας σε τακτικό Στρατό – κάτι που προϋποθέτει τροποποίηση του άρθρου 9 του Συντάγματος που επέβαλαν οι νικητές Αμερικανοί στην ηττημένη Ιαπωνία το 1946. Και το Τόκιο έχει τον έκτο μεγαλύτερο στρατιωτικό προϋπολογισμό στον κόσμο: 45 δισ. ευρώ το 2012, αν και για το 2013 έχει προβλεφθεί μια μείωση της τάξης του 1,8%.

«Παρά τη σκληρή προεκλογική ρητορική του», επέμενε τις προάλλες η ιαπωνική εφημερίδα «The Japan Times», «ο Αμπε θα φανεί πραγματιστής στα εξωτερικά. Δεν ελέγχει όμως απολύτως τα πράγματα. Αν, για παράδειγμα, η Κίνα συνεχίζει να σπρώχνει επιθετικά τις αξιώσεις της στο ζήτημα των Σενκάκου, ο Αμπε δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να τα υπερασπιστεί».