Η μεγάλη αλλαγή στο ανθρώπινο μικροβίωμα

Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών και η διατροφή έχουν αλλάξει δραστικά τα τελευταία 100 χρόνια το βακτηριακό οικοσύστημα του ανθρώπινου οργανισμού, ιδίως στον δυτικό κόσμο, σύμφωνα με έρευνα αμερικανών επιστημόνων.

Οι ειδικοί ανέλυσαν αρχαίο ανθρώπινο DNA με στόχο να μάθουν περισσότερα για το μικροβίωμα των προγόνων μας. Η γνώση του μικροβιώματος είναι πολύτιμη και βοηθά τους επιστήμονες να καταλάβουν τι αλλαγές έχουν συμβεί στην ανθρώπινη υγεία στο πέρασμα του χρόνου.

Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οκλαχόμα στις ΗΠΑ είναι ότι τα καλά βακτήρια, τα οποία κατοικούν στον οργανισμό και βοηθούν σε πολλές λειτουργίες, καθώς επίσης και στην άμυνα του ανοσοποιητικού μας συστήματος, εξαφανίζονται από την υπερβολική χρήση αντιβιοτικών και άλλων πρακτικών απολύμανσης και αποστείρωσης.

Η έρευνα ανέλυσε τα μικροβιακά δεδομένα από αρχαία ανθρώπινα κόπρανα, τα οποία βρέθηκαν σε τρεις τοποθεσίες αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στην αμερικανική ήπειρο, ηλικίας τουλάχιστον 1.000 ετών. Επιπλέον, η επιστημονική ομάδα με επικεφαλής τους Σεσίλ Λούις, καθηγητή ανθρωπολογίας και Ραούλ Τίτο, ερευνητή μοριακής ανθρωπολογίας, ανέλυσε εκ νέου τα στοιχεία από τον «Οτζι, τον άνθρωπο των πάγων», ηλικίας 5.300 ετών, και έναν ακόμα άνθρωπο που πέθανε πριν από 93 χρόνια και εγκλωβίστηκε σε έναν παγετώνα. Και στις δύο περιπτώσεις, τα πτώματα διατηρήθηκαν σε άριστη κατάσταση.

«Τα αποτελέσματα της ανάλυσής μας αποδεικνύουν την αρχική μας υπόθεση, ότι το μικροβίωμα των αρχαίων μοιάζει περισσότερο με αυτό που βλέπουμε στα πρωτεύοντα θηλαστικά και στις απομακρυσμένες, μη δυτικές κοινότητες, παρά με αυτό ενός σύγχρονου ανθρώπου στις Ηνωμένες Πολιτείες», εξηγεί ο Λούις. «Από αυτά τα δεδομένα, η ομάδα μας συμπεραίνει ότι τα τελευταία 100 χρόνια το ανθρώπινο μικροβίωμα έχει αλλάξει δραστικά σε κοσμοπολίτικες περιοχές του δυτικού κόσμου», προσθέτει ο ίδιος.

Οι διατροφικές συνήθειες, όπως και η ευρεία εξάπλωση των αντιβιοτικών, έχουν βοηθήσει πολύ το ανθρώπινο είδος, αλλά παράλληλα, όπως καταδεικνύουν πολλές έρευνες, έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι για την υγεία που σχετίζονται με αυτοάνοσα νοσήματα και άλλες παθήσεις.

«Θέλουμε να κατανοήσουμε πώς έχει αλλάξει αυτή η εξελικτική σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους και τα βακτήρια και να δούμε αν είναι δυνατόν να αναπληρώσουμε τα οφέλη που έχουν χαθεί. Ενας τρόπος να το κάνουμε είναι να μελετήσουμε απομακρυσμένες κοινότητες και πρωτεύοντα θηλαστικά. Ενας άλλος, είναι να αναλύσουμε αρχαία δείγματα και να δούμε τι έχουν να μας πουν», εξηγεί ο Λούις.

Και στις δύο περιπτώσεις, πάντως, οι επιστήμονες πρέπει να λάβουν υπόψη τους ορισμένα θέματα. Οι απομακρυσμένες κοινότητες μπορεί να μην είναι και τόσο αποκομμένες από τον σύγχρονο πολιτισμό. Για παράδειγμα, ίσως λαμβάνουν γάλα ή άλλες τροφές από κυβερνητικά προγράμματα, κάτι που μπορεί να αλλάξει το μικροβιακό οικοσύστημα της κοινότητας.

Τα πρωτεύοντα θηλαστικά, «τα εξελικτικά μας ξαδέλφια», είναι επίσης σημαντικά στην όλη ιστορία. Επειδή όμως ο κοινός μας πρόγονος έζησε πριν από έξι εκατομμύρια χρόνια, το διάστημα αυτό είναι αρκετό για να αναπτυχθεί ένα ξεχωριστό ανθρώπινο μικροβίωμα.

Η μελέτη αρχαίων ανθρώπινων μικροβιωμάτων έχει και αυτή το δικό της ρίσκο. Ακόμα κι αν το DNA διατηρείται ανέπαφο για χιλιάδες χρόνια, μπορεί να έχει αλλοιωθεί από το χώμα, άλλους οργανισμούς ή ακόμα και στο εργαστήριο.

«Γι’ αυτόν τον λόγο χρησιμοποιούμε μία νέα τεχνική που έχουν αναπτύξει στο Πανεπιστήμιο του Μπόλντερ στο Κολοράντο, η οποία μπορεί να εντοπίσει τυχόν αλλοιώσεις του DNA από άλλες πηγές, όπως το χώμα», λέει ο Λούις.