Το φορολογικό, η επόμενη φουρτούνα

Αν μελετήσει κάποιος την κυβερνητική ατζέντα των επόμενων μηνών, εύκολα θα κατανοήσει γιατί – σύμφωνα με την πλέον γλαφυρή διατύπωση – είμαστε μπροστά στον «ρωσικό χειμώνα» της κυβέρνησης. Τα μέτωπα είναι πολλά. Και αυτό ήδη φαίνεται από τους ελιγμούς και τις επιφυλάξεις του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ.

Το νέο μεγάλο πρόβλημα της συγκυβέρνησης, μετά τα εργασιακά, λέγεται φορολογικό. Εδώ ναυάγησαν όλες οι κυβερνήσεις από το 2010 και μετά. Οι πρώτες τριβές μεταξύ ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ και υπουργείου Οικονομικών εκδηλώθηκαν ήδη. Ωστόσο, το ζήτημα είναι άλλο. Τι θα γίνει αν, δεδομένης της πίεσης που δέχεται η κοινωνία και του βάθους της ύφεσης, αρχίσουν οι πολίτες να μην πληρώνουν τους λογαριασμούς της Εφορίας; Οχι σε λογική κινήματος τύπου Δεν Πληρώνω. Αλλά γιατί δεν έχουν να πληρώσουν;

Με άλλα λόγια, μια στάση πληρωμών των νοικοκυριών που προκύπτει από αντικειμενικούς λόγους και δημιουργεί για τα δημόσια έσοδα μια κατάσταση αντίστοιχη με αυτή που αντιμετωπίζει η ΔΕΗ με τους απλήρωτους λογαριασμούς. Ηδη το ΠΑΣΟΚ έχει επιλέξει τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά ως ένα από τα μέτωπα όπου θέλει να διαφοροποιηθεί από την κυβέρνηση. Στη Νίκης, πάντως, σηκώνουν τους ώμους. «Τίποτε δεν μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό. Θα πληρώνει όποιος έχει. Pay as you go – πληρώνεις προοδευτικά και βλέπουμε». Θα γίνουμε, δηλαδή, εκτός από έθνος φοροφυγάδων και έθνος φοροοφειλετών.  

Ενα δεύτερο στοιχείο προβληματισμού είναι ότι όλη η κυβέρνηση δεν λειτουργεί στους ίδιους ρυθμούς. Υπάρχει το δίδυμο Σαμαράς – Στουρνάρας, υπάρχουν και οι υπόλοιποι. Ουδείς αμφισβητεί ότι ο Πρωθυπουργός είναι εργασιομανής και μένει έως μετά τα μεσάνυχτα ή ότι ο υπουργός Οικονομικών έχει κάθε διάθεση να αναλάβει όλο το πολιτικό κόστος. Ετσι, όμως, δεν βγαίνει το πράγμα. Οι μεταρρυθμίσεις προϋποθέτουν ένα πιο αποκεντρωτικό μοντέλο δουλειάς – κάτι που προς στιγμήν δεν φαίνεται.

Ανησυχίες προκαλεί και η κατάσταση στη Βουλή, όπου πληθώρα περιπτώσεων – από την Γκερέκου έως τον Ταμήλο – δείχνουν ότι έχει χαθεί η κοινοβουλευτική πειθαρχία. Ως πρόεδρος της Βουλής, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης φαίνεται να έχει συνειδητά επιλέξει να μην κάνει τον επιλοχία της συμπολίτευσης. Από εκεί και κάτω επικρατεί το χάος. Το ευχάριστο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ και η ΔΗΜΑΡ φαίνεται να έχουν σταθεροποιηθεί κάπως στο 26 και το 14 αντιστοίχως. Και επειδή οι αριθμοί είναι μικροί, τα αντίστοιχα κοινοβουλευτικά επιτελεία είναι σε επαγρύπνηση. Συνολικά όμως επικρατεί εικόνα επικίνδυνης χαλάρωσης. Αυτό αυξάνει το κίνδυνο ενός κοινοβουλευτικού ατυχήματος στην περίπτωση μιας αμφιλεγόμενης ιδιωτικοποίησης ή ενός νομοσχεδίου που συναντά αντιδράσεις.

Δεν είναι κάτι που ανησυχεί το Μαξίμου, όπου το αυτί τους δεν ιδρώνει. Εκεί εκτιμούν ότι «ο φόβος των εκλογών φυλάει τα έρημα». Είναι ένας λόγος για τον οποίο κάποιοι υποστηρίζουν ότι το 2013 είναι δίδυμη χρονιά του 1998. Τότε επιχειρούσαμε να μπούμε στην ΟΝΕ, αλλά το πράγμα δεν φαινόταν καθόλου σίγουρο. Τώρα υποτίθεται ότι δεν βγαίνουμε από την ΟΝΕ, αλλά το πράγμα δεν φαίνεται και εντελώς εξασφαλισμένο. Και τότε και τώρα είχαμε κυβερνήσεις αποφασισμένες όχι όμως ισχυρές. Η κυβέρνηση Σημίτη είχε να αντιμετωπίσει εσωκομματική αντιπολίτευση στη Βουλή. Η κυβέρνηση Σαμαρά έχει τρεις εταίρους και απείθαρχους βουλευτές. Και τότε όπως και τώρα τα νούμερα αποτελούν ανηφόρα και οι παρεμβάσεις συναντούν μεγάλες αντιστάσεις. Το 1998, ο πρώτος γύρος ιδιωτικοποιήσεων και ανασυγκροτήσεων στις τράπεζες προκάλεσε κλωτσοπατινάδες και τα περίφημα ξεβρακώματα, αλλά προχώρησε. Τώρα η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών φαίνεται δύσκολη έως αδύνατη άσκηση. Οι παραλληλισμοί δεν έχουν τέλος. Αυτό που πρέπει να συγκρατήσει κανείς είναι ότι όπως και το 1998 έτσι και το 2013 θα είναι κομβική χρονιά, υπό την έννοια ότι η χώρα θα πάει πάνω ή κάτω. Στασιμότητα δεν νοείται.