Στο σταυροδρόμι της Ιστορίας

Με τον Χου Τζιντάο να παραδίδει κι επισήμως τα ηνία του Κόμματος και χωρίς να διεκδικεί μία από τις 205 θέσεις της Κεντρικής Επιτροπής, τα μέλη της οποίας εκλέχθηκαν χθες, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 18ου Συνεδρίου του ΚΚ της Κίνας. Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό: ο Σι Τζινπίνγκ, διάδοχος του Χου στην ηγεσία του Κόμματος και από τον Μάρτιο στην Προεδρία της χώρας, εξελέγη ομόφωνα μέλος της νέας Κεντρικής Επιτροπής, γεγονός που χαιρετίστηκε με ένα θερμό χειροκρότημα από τους συνέδρους. «Ημασταν πολύ χαρούμενοι, χειροκροτήσαμε όλοι», δήλωσε ένας σύνεδρος στα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Η επόμενη πράξη τής άρτια σκηνοθετημένης τελετής παράδοσης της εξουσίας από την τέταρτη στην πέμπτη γενιά ηγετών αναμενόταν να λάβει χώρα ακριβώς στις 11 σήμερα το πρωί (ξημερώματα ώρα Ελλάδας): ο Σι Τζινπίνγκ θα ανέβαινε στη σκηνή της Μεγάλης Αίθουσας του Λαού, ένα βήμα πιο πίσω θα στεκόταν ο Λι Κετσιάνγκ, δεύτερος από χθες στην ιεραρχία του Κόμματος και επόμενος πρωθυπουργός. Το νέο ηγετικό δίδυμο της Κίνας θα πλαισιωνόταν από πέντε (ή επτά) ανθρώπους. Τα πρόσωπα αυτά απαρτίζουν τη νέα Μόνιμη Επιτροπή του Πολίτμπιρο, του οργάνου που ασκεί de facto την εξουσία στην Κίνα.

Οι εργασίες του Συνεδρίου έκλεισαν με δύο αναπάντητα ερωτήματα. Το ένα ερώτημα ήταν πόσα μέλη θα αριθμεί η Μόνιμη Επιτροπή – επτά ή εννέα. Το δεύτερο ερώτημα είναι εάν ο Χου Τζιντάο θα διατηρήσει τη θέση του ως επικεφαλής της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής για κάποιο διάστημα ή εάν θα παραδώσει και αυτό το αξίωμα στον Σι Τζινπίνγκ προσφέροντάς του ένα πλήρες πακέτο εξουσίας. Τα ερωτήματα αυτά έχουν τη σημασία τους ως συμπληρωματικά σε ένα τρίτο ερώτημα: έως πού μπορεί να φτάσει ο μεταρρυθμιστικός οίστρος του Σι Τζινπίνγκ; Κάποιοι από τους σκληροπυρηνικούς του Κόμματος φοβούνται ότι ο Σι μπορεί να αποδειχθεί για την Κίνα ό,τι ήταν ο Γκορμπατσόφ για τη Σοβιετική Ενωση. Η «γκορμπατσοφποίηση» δεν είναι ο μοναδικός φόβος. Οι σκληροπυρηνικοί δεν θα ήθελαν να δουν τη νέα ηγεσία να αναγνωρίζει τα εγκλήματα της εποχής του Μάο, να αποδέχεται τις ευθύνες του καθεστώτος στη σφαγή της Πλατείας Τιενανμέν ή να παραχωρεί κάποιου είδους αυτονομία στο Θιβέτ.

Η σύνθεση της Μόνιμης Επιτροπής θα ρίξει ένα πρώτο φως στο βασικό ερώτημα. Η εποχή που την εξουσία στην Κίνα ασκούσε ένας άνθρωπος τελείωσε μαζί με τον Μάο. Η συναίνεση που απαιτείται στη λήψη των αποφάσεων από τη Μόνιμη Επιτροπή συνηγορεί υπέρ της εκτίμησης ότι οι μεταρρυθμίσεις θα χρειαστούν χρόνο. Αλλά σε τι βάθος; «Το καλό με αυτούς τους ανθρώπους είναι ότι εάν δεν σου αρέσουν σε πέντε ή δέκα χρόνια θα φύγουν», σχολίαζε στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ο Μπο Τσιγιούε, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης. «Το πρόβλημα είναι ότι δέκα χρόνια είναι πολλά, εάν σε αυτό το διάστημα δεν κάνει τίποτα η νέα ηγεσία».