To μεγάλο mea culpa του Γκόρμπι

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης, μετανιώνει σήμερα, στα 81 του, που δεν οδήγησε τη χώρα «σε ασφαλές λιμάνι». «Εξακολουθώ να θλίβομαι που δεν κατάφερα να οδηγήσω το σκάφος, στο τιμόνι του οποίου βρισκόμουν, σε ασφαλές λιμάνι», γράφει στα απομνημονεύματά του, ένα βιβλίο 600 σελίδων με τίτλο «Μόνος με τον εαυτό μου». «Αισθάνομαι ένοχος επειδή είχα μεγάλη ευθύνη, τόσο απέναντι στη Σοβιετική Ενωση όσο και στη διεθνή πολιτική», προσθέτει ο ηγέτης που το 1990 βραβεύτηκε με το Νομπέλ Ειρήνης. «Εγιναν λάθη στην ηγεσία (της ΕΣΣΔ), η οποία λειτουργούσε υπό τα διασταυρούμενα πυρά των συντηρητικών και των ριζοσπαστών, των εθνικιστών που σχημάτιζαν ενιαίο μέτωπο με στόχο να ανατρέψουν τη σοβιετική ηγεσία».

«Δεν επωφεληθήκαμε από την πλήρη υποστήριξη που μας προσέφεραν στην αρχή» οι ρώσοι πολίτες και «λίγο-λίγο αρχίσαμε να χάνουμε την υποστήριξη αυτή», προσθέτει. «Δεν μεταρρυθμίσαμε εγκαίρως τη Σοβιετική Ενωση. Δεν μετατρέψαμε εγκαίρως το Κομμουνιστικό Κόμμα σε ένα σύγχρονο δημοκρατικό κόμμα. Αυτά είναι τα δύο βασικά λάθη», παραδέχεται.

Η ΡΑΪΣΑ. Ο Γκορμπατσόφ αφιερώνει τα απομνημονεύματά του στην εκλιπούσα σύζυγό του, τη Ραΐσα, και αναφέρεται εκτενώς στον έρωτά του γι’ αυτήν, από το πρώτο τους φιλί μέχρι τον θάνατό της από καρκίνο. Ανέκαθεν υπογράμμιζε πως ο έρωτάς του γι’ αυτήν ήταν η κινητήρια δύναμη στη ζωή του και ότι είχε νιώσει συντετριμμένος όταν η Ραΐσα πέθανε το 1999, έπειτα από σύντομη μάχη με τη λευχαιμία. «Οταν ζούσε η Ραΐσα, έλεγα συχνά, μισοαστεία-μισοσοβαρά πως στάθηκε τυχερή με τον σύζυγό της. Εκείνη είχε την αντίθετη γνώμη: ότι εγώ στάθηκα τυχερός με τη σύζυγό μου», γράφει. Αποκαλύπτει ακόμη ότι η πορεία του έρωτά τους δεν ήταν ομαλή. Συναντήθηκαν στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας και στην αρχή δεν τον πρόσεξε ιδιαίτερα. «Είχα τρελαθεί», γράφει. «Ηθελα να βλέπω τη Ραΐσα και να είμαι οπουδήποτε βρισκόταν εκείνη», όμως η Ραΐσα ξεπερνούσε τότε έναν δύσκολο χωρισμό και του είπε πως δεν ήθελε να βγαίνουν. «Της είπα πως δεν μπορούσα να ικανοποιήσω το αίτημά της, πως για μένα αυτό θα ήταν καταστροφή. Αυτή ήταν και η ερωτική εξομολόγησή μου», γράφει. Εδωσαν το πρώτο τους φιλί σε ένα πάρκο της Μόσχας, όταν πήγαν να κολυμπήσουν σε μια λίμνη και ξαφνικά έπιασε καταιγίδα. «Θυμάμαι το πρόσωπο της Ραΐσα στο φως μιας αστραπής, τα τρομαγμένα, απορημένα μάτια της. Την αγκάλιασα και άρχισα να την φιλάω, αδέξια αλλά με πάθος».

«Ολη μου τη ζωή, όπου κι αν βρισκόμουν, η Ραΐσα κι εγώ δεν σταματήσαμε τον διάλογό μας. Οταν έγινα γενικός γραμματέας και πρόεδρος, τηλεφωνούσα στη Ραΐσα δύο ή τρεις φορές την ημέρα ή μου τηλεφωνούσε αυτή», γράφει ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. «Ποτέ μου δεν αισθάνθηκα τόσο μόνος όσο μετά τον θάνατό της. Ελπίζω ότι θα συναντηθούμε ξανά… Ημασταν ευτυχισμένοι μαζί».