Η φοροδιαφυγή ως πολιτικό μπούμερανγκ

Το εκμυστηρεύεται «ψαγμένος» και «συστημικός» Ελληνας, ο οποίος βρέθηκε πρόσφατα στη χώρα του Γουλιέλμου Τέλλου: «Οι Ελβετοί λένε ότι η Αθήνα δεν κάνει ουσιαστικές προσπάθειες για φορολόγηση των καταθέσεων Ελλήνων στην Ελβετία – όπως πέτυχαν τα τελευταία χρόνια οι Γερμανοί και οι Βρετανοί. Πρόκειται περισσότερο για επικοινωνιακό σχέδιο, με στόχο να εκτονώσει την οργή των ελλήνων πολιτών που θα υποστούν ένα νέο κύμα φορολογικών μέτρων».

Η επισήμανση είναι ωμή. Ωστόσο, στον απόηχο της φασαρίας για τη λίστα Λαγκάρντ και αξιολογώντας αναδρομικά όσα έγιναν από το 2009 και μετά, δεν είναι και τόσο ανακριβής. Η πρόχειρη διαπίστωση είναι ότι το κυνήγι της φοροδιαφυγής εξαντλείται σε λίστες – με αρχικά ή επωνύμους -, αλλά δεν καταλήγει σε ουσιαστικά αποτελέσματα. Οι φόροι – έμμεσοι και άμεσοι – αυξάνονται. Οι φοροφυγάδες παραμένουν.

Η αλήθεια είναι ότι οι Ελβετοί – ίσως και γιατί έχουν γραφεία στην Αθήνα για να «κατευθύνουν» προς Ελβετία τους ενδιαφερομένους – είναι ανοιχτομάτηδες. Το κυνήγι κατά της φοροδιαφυγής – με πρώτο στόχο τους γιατρούς του Κολωνακίου – ξεκινά στο τέλος του 2009, ακριβώς στη φάση που με υπουργό Οικονομικών τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου η κυβέρνηση Παπανδρέου αντιλαμβάνεται ότι θα χρειαστεί σταθεροποιητικό πρόγραμμα. Δηλαδή μέτρα. Τρία χρόνια αργότερα είναι αμφίβολο αν έχει επέλθει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα. Γιατί; Διότι η έννομη τάξη θέτει εμπόδια – υπάρχουν διαδικασίες που πρέπει να τηρηθούν, έστω και αν περνάει νόμος ότι για να προσφύγει κανείς κατά προστίμων στα δικαστήρια πρέπει να προκαταβάλει το ήμισυ του προστίμου. Αλλά και διότι ο ελεγκτικός μηχανισμός αποτελείται από ανθρώπους – και αυτοί δεν είναι αναρίθμητοι. Δηλαδή δεν προλαβαίνουν να ελέγξουν όσους πρέπει να ελέγξουν.

Στην πραγματικότητα, η φοροδιαφυγή αντιμετωπίζεται πολιτικά. Δηλαδή με όρους εντυπώσεων. Ακόμη και οι προφυλακίσεις επιχειρηματιών που χρωστούν στο Δημόσιο λειτουργούν ως πυροτέχνημα. Η κοινή γνώμη σοκάρεται – ώσπου διαπιστώνει ότι οι προφυλακισμένοι κάνουν χρήση των ενδίκων μέσων που τους παρέχει η έννομη τάξη και απελευθερώνονται μέχρι να δικαστεί κανονικά η υπόθεσή τους. Αποτέλεσμα: ό,τι ήταν πρώτη είδηση προ μηνών είναι – δεν είναι τώρα μονόστηλο.

Ο,τι αντιμετωπίζεται πολιτικά καταλήγει να γίνει εκ των υστέρων πολιτικό πρόβλημα. Το κλασικό παράδειγμα είναι η περιβόητη λίστα Λαγκάρντ. Την παραλαμβάνει ο Παπακωνσταντίνου από την τότε ομόλογό του στο υπουργείο Οικονομικών της Γαλλίας, αλλά το αποτέλεσμα είναι ένα γκράντε μπλέξιμο μεταξύ του επικεφαλής του ΣΔΟΕ πρώην εισαγγελέα Γιάννη Διώτη και του διαδόχου τού Παπακωνσταντίνου στο υπουργείο Οικονομικών Βαγγέλη Βενιζέλου. Σύμπτωση: οι δύο τελευταίοι είναι νομικοί. Και γνωρίζουν τους περιορισμούς που θέτει η νομοθεσία σε ζητήματα προσωπικών δεδομένων. Η λίστα μπορεί να καθοδηγήσει έρευνες – δεν μπορεί όμως να αποτελέσει τεκμήριο. Και αυτό προτού ενεργοποιηθούν οι Ελβετοί και αρχίσουν να μιλούν για υποκλοπές, βιομηχανική κατασκοπεία και άλλα τινά.

Ολα αυτά ενώ ουδείς ασχολήθηκε με λίστες καταθετών ή φυγή ελληνικών καταθέσεων προς, για παράδειγμα, την Κύπρο – γιατί πολύ απλά είχαν θυγατρικές εκεί οι ελληνικές τράπεζες. Και τα αποκαλυφθέντα σε ΜΜΕ του εξωτερικού για φοροδιαφυγή στο πλαίσιο της εμπορίας καυσίμων φαίνεται να προκαλούν συνολική αμηχανία στο εγχώριο πολιτικό σύστημα.

Συμπέρασμα: για κυβερνήσεις οι οποίες ακολουθούν, αναγκαστικά, πολιτικές λιτότητας η φοροδιαφυγή αποδεικνύεται μπούμερανγκ που επιστρέφει, χτυπάει στο κεφάλι και ζαλίζει.