Οι σύντροφοι ήταν πάντα καβγατζήδες

«Αν πετάξεις κουτάκι μπίρας στην Πλατεία Μαβίλη ή σκύλο θα χτυπήσεις ή τον Ψαριανό». Η φράση είναι η κατακλείδα μιας ανοίκειας επίθεσης ενός δημοσιογράφου της ιστορικής «Αυγής» κατά του βουλευτή της ΔΗΜΑΡ Γρηγόρη Ψαριανού (στο μέσο της φωτογραφίας). Και κατά μία εκδοχή, είναι το άκρον άωτον ενός εξτρεμιστικού τρόπου μέσω του οποίου ορισμένοι αντιλαμβάνονται τη διαφωνία μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ. Αν και ένα επιπόλαιο άρθρο ενός, κατά τα φαινόμενα, επιπόλαιου παιδιού με πρόφαση τη σάτιρα δεν σημαίνει και πολλά, ωστόσο έστω και άθελά του προστίθεται στην όξυνση της αντιπαράθεσης του ΣΥΡΙΖΑ με τη ΔΗΜΑΡ λόγω της διαφορετικής απάντησής τους στην κρίση.
Τα επεισόδια αυτής της αντιπαράθεσης είναι ήδη αρκετά – αλλά τα ανοίκεια εκπορεύονταν προς τη ΔΗΜΑΡ λόγω της επιλογής των στελεχών της να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση. Τα υβριστικά συνθήματα που ακούστηκαν συντονισμένα στη διάρκεια της «αντιμνημονιακής» πορείας, την ημέρα της τελευταίας γενικής απεργίας, από το μπλοκ της Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ – «Τα δικαιώματά μας τα ‘κανες κουρέλι, άντε και… μπιπ, σύντροφε Κουβέλη» – είναι μία μόνο έκφραση αυτής της αντιπαράθεσης. Τα «μπινελίκια» και οι μούντζες με τα οποία στόλισαν οι εργαζόμενοι στην ΠΟΕ-ΟΤΑ (στους δήμους, δηλαδή) τα μέλη και τα στελέχη της ΔΗΜΑΡ διαδηλώνοντας έξω από τα γραφεία τους στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου ήταν το προανάκρουσμα της εμφάνισης των τελευταίων ως Ναζί στη σαπουνόπερα της «αντι-Μέρκελ» διαδήλωσης. Τέλος, ο εμπρησμός με ένα μπιτόνι βενζίνη των γραφείων του κόμματος στην Καισαριανή, τρεις τα ξημερώματα της περασμένης Πέμπτης, δείχνει ότι ο εξτρεμισμός των λόγων μπορεί πολύ άνετα να φέρει και τον εξτρεμισμό των πράξεων.
Τα όσα έγιναν αυτό το διάστημα, μέρος μόνο του ρεπερτορίου της αδυναμίας ανοχής της διαφορετικής άποψης, έχουν σποραδικά επαναληφθεί στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, άλλοτε ως έντονες ιδεολογικοπολιτικές διαμάχες που λύνονταν με έντονες παρεμβάσεις στον Τύπο του κόμματος (ή της ευρύτερης Αριστεράς) και άλλοτε με ευρύτερου τύπου συρράξεις. Παρακάτω θα διαβάσετε για ορισμένες από τις μεταπολιτευτικές διαμάχες εντός της Αριστεράς, που αποδεικνύουν ότι πάντα, κάτω από την ακίνητη επιφάνεια της γραμμής, οι συγκρούσεις δίνουν και παίρνουν.

Ο Ζουράρις και το δηλητήριο του Δράκουλα
Μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ, το γραφείο Εσωτερικού, μετέπειτα ΚΚΕ εσωτερικού, έκοψε κάθε σχέση με όλες τις κομμουνιστικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, πλην της Ρουμανίας του Τσαουσέσκου – από την οποία προμηθευόταν τζάμπα χαρτί για την κομματική εφημερίδα και με την οποία είχε, εκτός των άλλων, και πολιτιστικές ανταλλαγές: έστελνε νεολαίους του κόμματος για σπουδές στο Βουκουρέστι και στην Τιμισοάρα. Ο λόγος δεν ήταν προφανής, η Ρουμανία δεν είχε υλοποιήσει το ευρωκομμουνιστικό όραμα του σοσιαλισμού με δημοκρατία και ελευθερία, που επικαλούνταν το ΚΚΕ εσωτερικού. Μια μικρή εσωκομματική αντιπολίτευση είχε από την αρχή αντιρρήσεις για τις σχέσεις αυτές. Ο Κώστας Ζουράρις (δεξιά στη φωτογραφία), συνεργάτης εκείνο το διάστημα του περιοδικού «Πολίτης», είχε αντιταχθεί σε αυτές. Μετά την επίσκεψη στο Βουκουρέστι αντιπροσωπείας του κόμματος υπό τον Γιάννη Μπανιά, ο Ζουράρις είχε στείλει επιστολή στο περιοδικό «Αντί» (1.10.1982), στην οποία μεταξύ άλλων σημείωνε: «Τι ενημέρωση […] έκανε ο σύντροφος Τσαουσέσκου; Οχι τα πασίγνωστα βέβαια, ότι τα κάναμε μπάχαλο, χρεοκοπήσαμε, οι εργάτες με πετροβολούν όταν τους επισκέπτομαι με ελικόπτερο κτλ. σοσιαλιστικά. Αλλά τα άλλα, η δράση του κόμματος. Δηλαδή: το δηλητήριο που έδωσα στον πράκτορά μου στο Παρίσι για να καθαρίσει τον αντιφρονούντα συγγραφέα ήταν μεν άριστο, αλλά ο πράκτορας βγήκε σκάρτος, γιατί με πούλησε, πήρε την οικογένειά του στο Παρίσι, τα βρήκε με τη γαλλική αντικατασκοπία. […] Γιατί λοιπόν εσύ, σύντροφε Μπανιά, να ξεχνάς τον προορισμό σου; […] “Η ανάπτυξη των δεσμών αλληλεγγύης και φιλίας μεταξύ των δύο κομμάτων συμβάλλει στη διεύρυνση (…) των παραδοσιακών σχέσεων μεταξύ Ρουμανίας και Ελλάδας στον τεχνικοεπιστημονικό τομέα…” κτλ. Δηλαδή η εθνική φαρμακοβιομηχανία θα παράγει σωφρονιστικό δηλητήριο με πατέντα made in Dracula; […]».

Οταν έβριζαν τους Συνασπισμένους
Το 1989, στη δίνη του σκανδάλου Κοσκωτά και μιας μεγάλης πολιτικής και κοινωνικής κρίσης της χώρας, η ελληνική Αριστερά έκανε κάτι πρωτοφανές. Τα στελέχη της παραμέρισαν έχθρες δεκαετιών και αποφάσισαν να ενωθούν σε ένα σχήμα με αριστερό ευρωπαϊκό προσανατολισμό, που δέχθηκε να συμπράξει με ιδεολογικούς αντιπάλους στις κυβερνήσεις συνεργασίας που προέκυψαν από δύο εκλογικές αναμετρήσεις (Τζαννετάκη και Ζολώτα). Η επιλογή της συμμετοχής στην κυβέρνηση του νέου μορφώματος, του Συνασπισμού, που μετεξελίχθηκε σε κόμμα, κινητοποίησε τα γηπεδικά ανακλαστικά της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Ξέρετε ποιο ήταν ένα από τα δημοφιλέστερα συνθήματα της εποχής στα πανεπιστήμια; «Πούσ.η, μπι.έ, Συνασπισμέ».

«Πρώτη» και τελευταία
Το καλοκαίρι του 1990 οι σκληροί του ΚΚΕ είχαν πάρει ξανά κεφάλι στο κόμμα, που επέλεξε να κλειστεί ακόμη μία φορά στο καβούκι της ορθοδοξίας του. Η κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων, αλλά και η υποχώρηση των εκλογικών ποσοστών του ενιαίου Συνασπισμού στις εκλογές του Νοεμβρίου 1989 έφεραν την εσωστρέφεια και την αναδίπλωση στην καθαρότητα των μηχανισμών. Ενόψει του επικείμενου τότε 13ου Συνεδρίου διακηρύχθηκε η επιστροφή στον λεγόμενο «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό». Και τα ΜΜΕ, που είχαν κερδίσει μεγάλο μερίδιο της αγοράς ως παράθυρα στον μεγάλο κόσμο, ξανάκλεισαν και αυτά. Πρώτος, ο ραδιοσταθμός 902. Και ύστερα, η πολύ δημοφιλής απογευματινή εφημερίδα «Η Πρώτη». Η κρίση της «Πρώτης» ξεκίνησε επειδή πολλά δημοσιεύματά της δεν άρεσαν στην ηγεσία του κόμματος. Ο Χαρίλαος Φλωράκης (αριστερά στη φωτογραφία), σε μια ολομέλεια του ΚΚΕ, κράδαινε ένα φύλλο με τίτλο που δεν ενέκρινε λέγοντας: «Αυτή την εφημερίδα την πληρώνουμε για να μας βρίζει». Δεκαπέντε ημέρες έπειτα από εκείνο το περιστατικό το κόμμα έλαβε την απόφαση να κλείσει η εφημερίδα και να απολυθούν όλοι οι συντάκτες. Ο διευθυντής της εφημερίδας Παύλος Τσίμας είχε γράψει τότε για «τον κόμπο στον λαιμό [που] μπορεί να σ’ εμποδίσει να χειρίζεσαι τη γραφομηχανή…».

Ειρήνη, ύφεση και σεξ
Οι συγκρούσεις ανάμεσα στα δύο μεγαλύτερα κόμματα της Αριστεράς, με τη συμβολή και της πανσπερμίας αριστερίστικων γκρουπούσκουλων που γέννησαν η Μεταπολίτευση και αλλεπάλληλες διασπάσεις, ήταν συχνά αφορμή για διαιρέσεις, καβγάδες, συγκρούσεις των νεολαίων στις σχολές, φράξιες… Ολα αυτά τα συνέλαβε με ιδιοφυή τρόπο ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης, και τα απαθανάτισε σε σατιρικά έμμετρα ποιηματίδια που υπέγραφε με το ψευδώνυμο Μανούσος Φάσσης. Δείτε ένα εκτεταμένο απόσπασμα από την «Μπαλάντα της Ασπασίας (σεμνής κόρης του Ρήγα Φεραίου)»:
«Αντίκρισα μια Ρήγισσα / κι από τον πόθο ρίγησα / Απάνω σε μια σκαλωσιά / την είδα και κοκάλωσα. / Εγραφε συνθήματα / το “επέσατε θύματα” / […] Μα εγώ της λέω: Ω Ασπα, συ / μίλα μου για τη διάσπαση / μίλα μου για το κόμμα μας / μα μην το μάθει η μαμά σ’ / Πολιτική και λίγο σεξ / μας διαχωρίζουν από το ΕΞ. /
(Οχι μόνο ολοκαύτωμα / χρειάζεται κι απαύτωμα) […]».