Η Χίλαρι και οι βόμβες του βρώμικου πολέμου

Πρόσωπο με πρόσωπο με την επώδυνη κληρονομιά του Πολέμου του Βιετνάμ ήρθε χθες η Χίλαρι Κλίντον στο Λάος, κατά την πρώτη επίσκεψη που πραγματοποιεί επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στο μικρό αυτό κράτος της Νοτιοανατολικής Ασίας εδώ και 57 χρόνια. Κρατώντας με ό,τι έχει απομείνει από τα χέρια του ένα λευκό μπαστούνι, ο Φονγκσαβάτ Σουλιγιαλάτ διηγήθηκε λεπτομερώς στην υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ πώς έχασε πριν από τέσσερα χρόνια, στα 16 του, τους βραχίονες και την όρασή του από την έκρηξη μιας βόμβας διασποράς που είχε ρίξει η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Βιετνάμ.

Σε μια μάταιη προσπάθεια να καταστρέψουν τις γραμμές ανεφοδιασμού των Βορειοβιετναμέζων στον Νότο κατά μήκος του περίφημου Μονοπατιού Χο Τσι Μινχ, οι ΗΠΑ είχαν ρίξει τότε στο Λάος περισσότερες βόμβες από ό,τι στη Γερμανία και την Ιαπωνία μαζί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα αμερικανικά βομβαρδιστικά είχαν πραγματοποιήσει περισσότερες από 580.000 αποστολές, είχαν ρίξει συνολικά 270 εκατομμύρια βόμβες διασποράς, δηλαδή κάπου έναν τόνο εκρηκτικών για κάθε κάτοικο της χώρας. Το Λάος είναι το βαρύτερα βομβαρδισμένο ανά κάτοικο έθνος στην Ιστορία. Και ο «τίτλος» αυτός το στοιχειώνει μέχρι και σήμερα.

Οταν τελείωσε ο πόλεμος, 30% και πλέον των βομβών διασποράς κείτονταν χωρίς να έχουν εκραγεί. Καθεμία περιλάμβανε 600 βομβίδια. Στο μεταπολεμικό Λάος, περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από μη εκραγέντες μηχανισμούς, 100 έχουν σκοτωθεί μόνο τα τελευταία χρόνια, οι 40 παιδιά. Στις αγροτικές περιοχές, οι άνθρωποι αναζητούν τις βόμβες, θεωρώντας πως το μέταλλο έχει αξία. Τα μικρά παιδιά τις περνούν συχνά για παιχνίδι. Ο Φονγκσαβάτ Σουλιγιαλάτ επέστρεφε στο σπίτι του από το σχολείο μαζί με έναν φίλο του που μάζεψε το βομβίδιο και του το έδωσε. «Θα ήθελα να δω όλες τις κυβερνήσεις να απαγορεύουν τις βόμβες διασποράς, να απομακρύνουν όλες τις βόμβες και να βοηθήσουν τους επιζήσαντες», είπε στη Χίλαρι Κλίντον κατά την επίσκεψη της τελευταίας στη Συνεργατική Επιχείρηση Ορθωτικής και Προσθετικής, ένα κέντρο χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ στη Βιεντιάν, την πρωτεύουσα του Λάος. «Εγώ είμαι τυχερός, έχω βοήθεια… αλλά πολλοί άλλοι δεν έχουν. Η ζωή τους είναι πολύ πολύ σκληρή».

«Εχεις απόλυτο δίκιο. Πρέπει να κάνουμε περισσότερα», του απάντησε η Κλίντον. «Είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ήθελα να έρθω εδώ σήμερα». Οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει φέτος εννέα εκατομμύρια δολάρια για επιχειρήσεις απομάκρυνσης βομβών αλλά και καθαρισμού των εδαφών στο Λάος – διότι η μόλυνση από τα εκρηκτικά παραμένει ένα μεγάλο εμπόδιο για την αγροτική ανάπτυξη. Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανακοινώσουν αύξηση της οικονομικής βοήθειας. Αλλά η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών προφανώς και δεν ενέταξε το Λάος στο πρόγραμμα της περιοδείας της στη Νοτιοανατολική Ασία, βάζοντάς το σφήνα, έστω και για μόλις τέσσερις ώρες, μεταξύ Βιετνάμ και Καμπότζης, (μόνο) για ανθρωπιστικούς λόγους.

ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ. Ο μεγαλύτερος ευεργέτης του Λάος, μίας από τις φτωχότερες χώρες της Ασίας, είναι σήμερα η Κίνα, με επενδύσεις άνω των τεσσάρων δισ. δολαρίων στους τομείς της εξόρυξης, της υδροηλεκτρικής ενέργειας και της γεωργίας. Οπως και πολλές ακόμα κυβερνήσεις της περιοχής, όμως, έτσι και η κυβέρνηση του Λάος ανησυχεί για τις προθέσεις της Κίνας. Και παρακολουθεί με μια κάποια ζήλεια την αύξηση του 40% που καταγράφηκε τα τελευταία δύο χρόνια στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Βιετνάμ και ΗΠΑ, καθώς και την αιφνίδια προσέγγιση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Μιανμάρ. Τριάντα επτά χρόνια μετά το τέλος του μακρού πολέμου της Αμερικής στην Ινδοκίνα, οι συσχετισμοί αλλάζουν και η αμερικανική εξωτερική πολιτική αναθεωρείται. Στόχος της περιοδείας της Χίλαρι Κλίντον είναι η ενίσχυση της θέσης των ΗΠΑ σε μια περιοχή που συμπεριλαμβάνεται στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές του κόσμου• και ταυτόχρονα μια αντιπρόταση στην εντεινόμενη οικονομική, διπλωματική και στρατιωτική κυριαρχία της Κίνας. Η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών συναντήθηκε χθες στη Βιεντιάν τόσο με τον Πρωθυπουργό όσο και με τον υπουργό Εξωτερικών του Λάος. Η χώρα έχει κομμουνιστική κυβέρνηση και πέντε από τα εννέα μέλη του Πολίτμπιρο, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργού, είναι βετεράνοι του Πάτετ Λάο, μιας οργάνωσης ανταρτών που στήριξαν το Βόρειο Βιετνάμ εναντίον των ΗΠΑ. Αλλά είπαμε, οι καιροί αλλάζουν.