[Money diary] Η αμερικανική οικονομία χρειάζεται ανάπτυξη, όχι προφητείες

Σπάνια ακούμε κάποιον οικονομολόγο να παραδέχεται ότι στην πραγματικότητα δεν είμαστε βέβαιοι για το τι θα συμβεί στην αμερικανική οικονομία την επόμενη χρονιά. Η αλήθεια είναι ότι ακόμα και οι πιο βάσιμες προβλέψεις συχνά αποδεικνύονται λανθασμένες.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα θα το βρούμε αν γυρίσουμε στον Αύγουστο του 2008. Οι ΗΠΑ βρίσκονταν στον ένατο μήνα ύφεσης με τις επενδυτικές τράπεζες Bear Sterns και Lehman Brothers να έχουν πτωχεύσει ή να βρίσκονται ένα βήμα πριν από την κατάρρευση. Οι οικονομολόγοι προέβλεπαν ότι το 2009 η ανεργία θα έπεφτε στο 6%. Λίγους μήνες μετά ο Λευκός Οίκος ανέβασε την εκτίμηση στο 8%. Εκ των υστέρων καταγράφηκε αλματώδης αύξηση στο 9,3%. Επρόκειτο για ένα μεγάλο λάθος αλλά όχι και τόσο ασυνήθιστο.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Διότι συχνά τα στατιστικά είναι ελλιπή, οι οικονομικές θεωρίες καλύπτουν μόνο τον γενικό κανόνα, ενώ τα μαθηματικά μοντέλα είναι υπεραπλουστευτικά. Η οικονομία εξελίσσεται διαρκώς και δεν υπακούει σε πειράματα. Πολλοί οικονομολόγοι αποδέχονται αυτή την αβεβαιότητα δίνοντας τροφή σε ειρωνικά σχόλια για τους «επιστήμονες που πατούν σε δύο βάρκες». Είναι σαν να σε προειδοποιεί ένας μετεωρολόγος να κρατάς μαζί σου ομπρέλα επειδή υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος βροχής. Οι οικονομολόγοι καλούνται να σταθμίσουν τόσο τα σενάρια της βροχής όσο και την πιθανότητα ηλιοφάνειας.

Ας έρθουμε στην τρέχουσα συγκυρία. Οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η ανάκαμψη κερδίζει έδαφος και ότι η ανεργία θα μειωθεί από το 8,3% στο 7,5% το 2013. Μπορεί η μείωση να μην προβλέπεται θεαματική, αλλά ήδη πολλοί επισείουν τον κίνδυνο «υπερθέρμανσης» της οικονομίας. Ομως και στο 6,5% να πέσει η ανεργία, δεν υπάρχει σοβαρός λόγος ανησυχίας. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι ο κίνδυνος του πληθωρισμού εμφανίζεται όταν το ποσοστό των ανέργων πέφτει κάτω από το 6% ή 5%. Ακόμα και αν αυξηθούν οι πληθωριστικές πιέσεις τότε η ομοσπονδιακή τράπεζα Fed μπορεί να τις αντιμετωπίσει αυξάνοντας τα επιτόκια. Αντιθέτως, μοιάζει πολύ πιθανότερο η ανεργία να διαμορφωθεί στο 8,5% έξι χρόνια αφότου ξέσπασε η κρίση.

Με λίγα λόγια, το κόστος μιας πολύ χαμηλής ανάπτυξης θα είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος μιας «υπερθέρμανσης». Ας μη φοβόμαστε να κρατήσουμε ομπρέλα ακόμα και αν τελικά ο καιρός μας διαψεύσει. Σε διαφορετική περίπτωση, κινδυνεύουμε να βρεθούμε μπροστά σε μια γενιά χωρίς δουλειές.