[Money diary] Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο οδηγεί σε πολιτικό και οικονομικό χάος

Αντίθετα με τις διαβεβαιώσεις των ευρωπαίων ηγετών, το Δημοσιονομικό Σύμφωνο και ο «χρυσός κανόνας» που εισάγει για τη μείωση του ελλείμματος δεν πρόσφεραν λύση στην κρίση της ευρωζώνης.

Η υπό συζήτηση Συνθήκη περιορίζεται σε δηλώσεις καλών προθέσεων χωρίς να αντιμετωπίζει τη βαθύτερη αιτία του προβλήματος: τις διαρθρωτικές ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών πληρωμών των χωρών της ευρωζώνης. Η κρίση χρέους δεν είναι η αιτία αλλά συνέπεια της συνολικής κρίσης. Εφαρμόζοντας πολιτικές λιτότητας ταυτόχρονα ακόμα και στις ελλειμματικές χώρες, οι ευρωπαίοι ηγέτες αναλαμβάνουν τον κίνδυνο επέκτασης της κρίσης. Μια «χαμένη δεκαετία» ύφεσης θα πυροδοτήσει κοινωνικές εκρήξεις ενάντια στον ζυγό της λιτότητας.

Η ευρωζώνη αναπτύχθηκε με δύο ταχύτητες. Ο Βορράς έγινε ένα βιομηχανικό κέντρο επωφελούμενο του χαμηλού πληθωρισμού, ενώ ο Νότος περιορίστηκε στον ρόλο του καταναλωτή και στην παροχή υπηρεσιών και real estate που υποσκέλισαν τη βιομηχανία. Οι δύο πτυχές συνθέτουν μια ανισορροπία από την οποία βγαίνει κερδισμένη η Γερμανία. Το εμπορικό της πλεόνασμα προέρχεται σε ποσοστό 63% από τις εξαγωγές σε χώρες της ΕΕ. Ασφαλώς το πλεονέκτημα της γερμανικής ανταγωνιστικότητας δεν είναι μόνο ποσοτικό αλλά και ποιοτικό.

Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο δεν αναγνωρίζει αυτές τις αντιφάσεις. Ζητά απλώς τον περιορισμό του πρωτογενούς ελλείμματος στο 0,5% του ΑΕΠ. Ομως το πρωτογενές έλλειμμα είναι ένα μέγεθος που προσδιορίζεται δύσκολα και αφήνει ανοιχτό το πεδίο σε κάθε είδους παρερμηνείες. Επιπλέον, σε ένα ανελαστικό συναλλαγματικό σύστημα οι μόνες οδοί ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας είναι η μείωση του κόστους εργασίας και οι επενδύσεις σε έρευνα και τεχνολογία. Ομως δεν μπορούμε να ζητάμε από μια χώρα να εφαρμόσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις μέσα σε λίγους μήνες. Αλλωστε, γιατί να αποδώσει στην Ευρώπη μια πολιτική λιτότητας που ποτέ άλλοτε δεν έχει στεφθεί με επιτυχία χωρίς τον συνδυασμό της νομισματικής υποτίμησης;

Ομοσπονδία Ή διάλυση. Με αναδιαπραγμάτευση ή χωρίς, το Σύμφωνο αυτό δεν έχει μέλλον. Αν θέλουμε να διατηρηθεί το ευρώ, θα πρέπει πιστωτές και χρεώστες να αναγνωρίσουν τις ευθύνες τους. Χωρίς πληθωρισμό στον Βορρά και χωρίς μηχανισμούς αναδιανομής (κοινό υπουργείο Οικονομικών, ευρωομόλογα και ισχυρή τράπεζα επενδύσεων) η ευρωζώνη θα διαλυθεί. Κι αν επικρατήσουν οι δυνάμεις της διαρκούς άρνησης, η κατάρρευση θα γίνει εν μέσω πολιτικού και οικονομικού χάους. Η ευρωζώνη είτε θα είναι ομόσπονδη είτε δεν θα υπάρξει.