Σκληραίνει το παζάρι με τις τράπεζες

Στον αέρα παραμένει η οριστικοποίηση του τρόπου ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού κλάδου, το μέλλον του οποίου στη μετά το PSI εποχή θα εξαρτηθεί από την απόφαση που πρέπει να λάβει το Υπουργικό Συμβούλιο, βάσει των μνημονιακών δεσμεύσεων της κυβέρνησης, μέχρι και τη διάλυση της Βουλής. Χθες, ο υπουργός Οικονομικών Φίλιππος Σαχινίδης είχε συνάντηση με τους επικεφαλής των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών, τους οποίους ενημέρωσε για την πορεία των διαπραγματεύσεων με την Τράπεζα της Ελλάδος και με τα τεχνικά κλιμάκια των δανειστών για την επερχόμενη κεφαλαιακή ενίσχυση του συστήματος και άκουσε τις απόψεις των τραπεζιτών.

Στην άτυπη ενημέρωση συμμετείχαν μεταξύ των άλλων o πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών (ΕΕΤ) και της Εθνικής Βασίλης Ράπανος, ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας Απόστολος Ταμβακάκης, ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank Δημήτρης Μαντζούνης, ο γενικός διευθυντής της Σπύρος Φιλάρετος, ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Νίκος Νανόπουλος και ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλός της Νίκος Καραμούζης, ο πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς Μιχάλης Σάλλας και ο διευθύνων σύμβουλός της Σταύρος Λεκκάκος, και ο διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας Θεόδωρος Πανταλάκης. Ο κ. Σαχινίδης επανέλαβε τη βούληση της κυβέρνησης για την παραμονή του τραπεζικού κλάδου σε ιδιωτικά χέρια.

Η χρηματιστηριακή αγορά βρίσκεται πάντως σε αναβρασμό, καθώς όσο καθυστερεί η λήψη των αποφάσεων για τον τρόπο συμμετοχής του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) στις αναγκαίες κεφαλαιακές ενέσεις και για τα κίνητρα που θα δοθούν στους ιδιώτες για την αγορά νέων μετοχών τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα για τον μέλλον των τραπεζών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τραπεζικές μετοχές συμπλήρωσαν χθες οκτώ συνεχείς συνεδριάσεις πτώσης, καταγράφοντας σωρευτικές απώλειες της τάξης του 24% σε επίπεδο κλαδικού δείκτη.

Παράλληλα η οικονομία υποχρηματοδοτείται, καθώς οι τράπεζες συνεχίζουν τη διαδικασία απομόχλευσης των ισολογισμών τους όσο οι καταθέσεις μειώνονται και οι ίδιες δεν έχουν εναλλακτικές πηγές άντλησης ρευστότητας πέρα από τους μηχανισμούς του ευρωσυστήματος. Το πλήγμα το πρώτο δίμηνο του έτους είναι βαρύ, καθώς οι αποταμιεύσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων υποχώρησαν σε χαμηλό πεντέμισι ετών.

Αναλυτικά, με βάση τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), οι αποταμιεύσεις στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα υποχώρησαν τον Φεβρουάριο σε μηνιαία βάση κατά 4,8 δισ. ευρώ, στα 170,10 δισ. ευρώ. Υστερα από αυτή τη μεταβολή η διαρροή καταθέσεων από την αρχή του έτους διαμορφώθηκε στα 10,2 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα την πτώση των μεγεθών στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Οκτώβριο του 2006.

Κάμψη των δανείων. Το γεγονός αυτό δεν επιτρέπει στα πιστωτικά ιδρύματα να ανταποκριθούν στη ζήτηση για δάνεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε χθες στη δημοσιότητα η Τράπεζα της Ελλάδος, τα υπόλοιπα του συνόλου των δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα σημείωσαν τον Φεβρουάριο ετήσια μείωση 3,3%, επιταχύνοντας τον ρυθμό πτώσης σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες.

Μόνο τον δεύτερο μήνα του έτους εξήλθε της αγοράς ρευστότητα άνω του 1,1 δισ. ευρώ, ενώ σε επίπεδο διμήνου το σχετικό μέγεθος υπερβαίνει τα 1,8 δισ. ευρώ. Αναλυτικά, η καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις ήταν αρνητική κατά 695 εκατ. ευρώ (Φεβρουάριος 2011: θετική καθαρή ροή 279 εκατ. ευρώ) και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης μειώθηκε σε -2,7% από -1,9% τον προηγούμενο μήνα.

Την ίδια περίοδο η καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις ήταν αρνητική κατά 109 εκατ. ευρώ (Φεβρουάριος 2011: αρνητική καθαρή ροή 16 εκατ. ευρώ) και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της μειώθηκε σε -7,8% από -7,3% τον προηγούμενο μήνα.

Από την άλλη, αρνητική κατά 383 εκατ. ευρώ ήταν και η καθαρή ροή χρηματοδότησης προς τους ιδιώτες και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα τον Φεβρουάριο του 2012, έναντι επίσης αρνητικής καθαρής ροής 139 εκατ. ευρώ τον Φεβρουάριο του 2011. Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης προς τους ιδιώτες και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα να μειωθεί φέτος σε -4,3% τον Φεβρουάριο από -4,1% τον Ιανουάριο (Δεκέμβριος 2011: -3,9%).

Τα ανοιχτά μέτωπα. Βασική εκκρεμότητα για την ανακεφαλαιοποίηση του κλάδου παραμένει ο καθορισμός της λογιστικής και φορολογικής αντιμετώπισης του κουρέματος ελληνικού χρέους στα αποτελέσματα των τραπεζών για να υπάρξει ακριβής προσδιορισμός των κεφαλαιακών αναγκών. Οι υποαξίες στα αποτελέσματα της χρήσης του 2011 θα κυμανθούν από 68% έως 75% επί της ονομαστικής αξίας των ομολόγων που διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους, ανάλογα με τις αποφάσεις που θα ληφθούν.

Επιπλέον, δεν έχει καθοριστεί ακόμη το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής των ιδιωτών στις αυξήσεις κεφαλαίου, προκειμένου να αποφευχθεί η απώλεια του μάνατζμεντ. Αυτό θα διαμορφώνεται σε τουλάχιστον 10%, δεν έχει αποκλειστεί ωστόσο η αύξησή του σε υψηλότερα επίπεδα.

Στον αέρα παραμένει και το είδος των εργαλείων που θα χρησιμοποιηθούν για την κεφαλαιακή ενίσχυση μέσω του ΤΧΣ. Αυτό που προβλέπεται είναι η στήριξη με κοινές άνευ ψήφου μετοχές και με μετατρέψιμα ομόλογα, αλλά δεν έχει αποφασιστεί ακόμη η αναλογία των συγκεκριμένων μέσων.

Τέλος, δεν έχουν οριστικοποιηθεί οι όροι επιστροφής της κρατικής βοήθειας. Πρόκειται για τη σημαντικότερη παράμετρο, η οποία θα καθορίσει τη στάση των ιδιωτών στις αυξήσεις κεφαλαίου. Οσοι συμμετάσχουν σε αυτές θα λάβουν δικαιώματα επαναγοράς των μετοχών που θα βρίσκονται στην κατοχή του ΤΧΣ. Απομένει να καθοριστεί το τίμημα που θα κληθούν να καταβάλουν για την επαναγορά τους.