Συμβιβασμός με ήπια λιτότητα από την κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Η βασική επιτυχία της κυβέρνησης του Ελιό ντι Ρούπο είναι ότι κατάφερε να συμπληρώσει 100 ημέρες ζωής. Ο συνασπισμός των έξι κομμάτων, όπου συστεγάζονται σοσιαλιστές και φιλελεύθεροι, αποτελεί μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία μεταξύ Φλαμανδών και Βαλλόνων. Οι δύο κοινότητες κατάφεραν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους στα τέλη του 2011 έπειτα από 541 ημέρες ακυβερνησίας. Ομως τώρα ο βέλγος Πρωθυπουργός καλείται να συγκεράσει αντικρουόμενες πολιτικές αντιλήψεις και οικονομικά συμφέροντα. Προϊόν αυτού του συμβιβασμού είναι ο προϋπολογισμός του 2012, ο οποίος παρουσιάστηκε την περασμένη Κυριακή στην αίθουσα Τύπου της κυβέρνησης στις Βρυξέλλες. «Η μεγαλύτερη προσπάθεια που έχει γίνει ποτέ στη χώρα σε οικονομικό επίπεδο είναι γεγονός», δήλωσε ο Ντι Ρούπο παρουσιάζοντας πρόσθετα μέτρα 1,8 δισ. ευρώ. Ο παρακαθήμενος υπουργός Προϋπολογισμού Ολιβιέ Σαστέλ σημείωσε ότι «τα μέτρα δεν πλήττουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών», για να διευκρινίσει στη συνέχεια ότι οι νέοι φόροι δεν αφορούν τους ιδιώτες αλλά τις επιχειρήσεις.

«Εφαρμόζουμε λιτότητα με ήπια χαρακτηριστικά», παραδέχτηκε η υπουργός Εσωτερικών και Ισότητας Ζοέλ Μιλκέ.

Πράγματι, το Βέλγιο δεσμεύεται να εφαρμόσει μέτρα συνολικού ύψους άνω των 13 δισ. ευρώ προκειμένου να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 2,8% μέχρι το τέλος της χρονιάς και να το εκμηδενίσει έως το 2015. «Η κυβέρνηση θέλει να προστατεύσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από την κερδοσκοπία και την υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου. Στη χώρα μας δεν υπάρχει μείωση του κατώτατου μισθού, δεν υπάρχει μείωση των συντάξεων ή των κοινωνικών επιδομάτων, δεν υπάρχει αύξηση του ΦΠΑ. Επιλέξαμε μια βιώσιμη περιστολή των δημοσιονομικών δαπανών και μια ανάκαμψη με μέτρα δίκαια και ισορροπημένα», τόνισε ο βέλγος Πρωθυπουργός.

Ο υπουργός Οικονομικών περιέγραψε με περισσότερη γλαφυρότητα το πνεύμα των μέτρων. «Στην πραγματικότητα οι μόνοι που θα περάσουν από το ταμείο θα είναι οι καπνιστές και οι επαγγελματίες της χρηματαγοράς», είπε ο Στίβεν Βανάκερε.

ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΟΡΟΙ. Το υπουργείο Οικονομικών αναμένει έσοδα 60 εκατ. ευρώ από την αύξηση της φορολογίας στον καπνό (κατά μέσο όρο 10 λεπτά το πακέτο). Σημαντική θα είναι η συνεισφορά του χρηματοπιστωτικού τομέα μέσω της φορολόγησης χρηματιστηριακών προϊόντων κατά 0,7%-1% αλλά και των επενδύσεων των ασφαλιστικών ταμείων. Ο υπουργός Οικονομικών διευκρίνισε ότι το ποσοστό του φόρου «ασφαλώς δεν είναι επαναστατικό» αλλά είναι αρκετό για να αποφέρει 200 εκατ. ευρώ ετησίως.

Ενας από τους βασικότερους άξονες της φορολογικής μεταρρύθμισης είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής καθώς τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης δείχνουν ότι μία στις πέντε επιχειρήσεις αποκρύπτει έσοδα από την Εφορία ή δεν δηλώνει τα πραγματικά στοιχεία για το προσωπικό που απασχολεί.

Προβλέπεται ακόμα εξοικονόμηση άνω του ενός δισ. ευρώ από το νοικοκύρεμα των λειτουργικών δαπανών της κυβέρνησης αλλά και από τη μείωση των αμυντικών εξοπλισμών καθώς η κυβέρνηση ματαίωσε την αγορά πολεμικών ελικοπτέρων.

Μπορεί ο ιταλικής καταγωγής Πρωθυπουργός του Βελγίου να εμφανίζεται ικανοποιημένος από το «δίκαιο και ισορροπημένο μείγμα» της οικονομικής πολιτικής του, όμως δεν λείπουν οι κοινωνικές αντιδράσεις και οι αμφιβολίες από μερίδα των οικονομικών εμπειρογνωμόνων.

Οι συνδικαλιστικές ενώσεις επισημαίνουν ότι το φορολογικό σύστημα των επιχειρήσεων παραμένει χαοτικό, δίνοντας τη δυνατότητα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις να εκμεταλλευτούν τα «παραθυράκια» του νομικού πλαισίου προκειμένου να πληρώνουν ελάχιστους ή καθόλου φόρους. Η απουσία ενός ενιαίου, κατώτατου φορολογικού συντελεστή προβάλλει ως σημαντικό πρόβλημα και από τον σύνδεσμο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Πολλοί είναι αυτοί που επισημαίνουν ότι η κυβέρνηση θα πρέπει σύντομα να υιοθετήσει πιο σκληρά μέτρα αν θέλει να επιτύχει τον στόχο του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού. Η βελγική εφημερίδα «Le Soir» φιλοξενεί πλήθος άρθρων από καθηγητές Οικονομικών οι οποίοι χαρακτηρίζουν την ήπια λιτότητα της κυβέρνησης ως «μια καμουφλαρισμένη επιχείρηση» ή «ουτοπική προσπάθεια», εκτιμώντας ότι θα ακολουθήσει το προσεχές διάστημα νέα δέσμη μέτρων που θα περιλαμβάνει περικοπές συντάξεων και επιδομάτων ή πάγωμα μισθών.

Προς το παρόν η κυβέρνηση απέφυγε να θίξει το «ευαίσθητο ζήτημα» της αυτόματης αύξησης των μισθών βάσει της εξέλιξης του πληθωρισμού. Κατέφυγε ωστόσο σε ένα άλλο μέτρο, το οποίο εκ πρώτης όψεως ενισχύει το πραγματικό εισόδημα των φορολογουμένων.

ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ. Τα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος και αερίου παγώνουν για τους επόμενους εννέα μήνες έπειτα από ραγδαία αύξηση (17%) την προηγούμενη διετία. Το μέτρο αυτό σε συνδυασμό με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της επιβάρυνσης των νοικοκυριών εκτιμάται ότι θα αποφέρει ετήσιο κέρδος 100 ευρώ ανά καταναλωτή. Οπως όμως σημειώνουν ορισμένοι οικονομολόγοι, η διατήρηση των τιμολογίων σε χαμηλά επίπεδα είναι προάγγελος άλλων παρεμβάσεων της κυβέρνησης προκειμένου ο τιμάριθμος να παραμείνει σε πολύ χαμηλό ποσοστό. Συνέπεια αυτών των ρυθμίσεων θα είναι το πάγωμα των μισθών (καθώς συνδέονται με τον πληθωρισμό) για τα επόμενα χρόνια.

Οι πολιτικοί αναλυτές εστιάζουν από την πλευρά τους στη βιωσιμότητα του εγχειρήματος της εξακομματικής συνεργασίας. Ο κίνδυνος, αναφέρει στο βασικό άρθρο της η βελγική εφημερίδα «La Libre Belgique», είναι να μετατραπεί με το πέρασμα του χρόνου η κυβέρνηση «εθνικής ενότητας» σε μια κυβέρνηση «εθνικής εμπλοκής». Η δημοτικότητα του γαλλόφωνου Ντι Ρούπο κατρακυλά ήδη στην κοινότητα της Φλάνδρας, όπου έχει ισχυρή παρουσία το εθνικιστικό κόμμα των Φλαμανδών. Οι επικείμενες τοπικές εκλογές εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν το κόμμα που έχει το προνόμιο να ασκεί αντιπολίτευση καθώς είναι από τα ελάχιστα που δεν μετέχουν στην κυβέρνηση. Η «κυβέρνηση παπιγιόν» – όπως την έχουν βαφτίσει οι Βέλγοι λόγω της σταθερής ενδυματολογικής επιλογής του Ντι Ρούπο – βαδίζει αναμφίβολα σε τεντωμένο σχοινί. Ο χρόνος θα δείξει αν θα αντέξει την ασταθή ισορροπία.