Μισθοί Πορτογαλίας και ατομικές συμβάσεις

Mε κατώτατο μισθό στα 510,94 ευρώ (μεικτά) για τους εργαζομένους κάτω των 25 ετών και 586,08 για τους μεγαλύτερης ηλικίας, η Ελλάδα θα συναγωνίζεται πλέον στις αποδοχές την Πορτογαλία (485 ευρώ και 566 ευρώ αντίστοιχα), στο όνομα της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Μάλιστα, αν υπολογισθούν οι καθαρές κατώτατες αποδοχές (μετά την αφαίρεση των ασφαλιστικών εισφορών), η νέα γενιά των 440 ευρώ θα είναι πλέον γεγονός στην αγορά εργασίας τα επόμενα χρόνια, όπου θα κυριαρχήσουν οι ατομικές και οι επιχειρησιακές συμβάσεις, αντί των υψηλότερων κλαδικών που ισχύουν σήμερα.

Με εννέα ερωτήσεις – απαντήσεις «ΤΑ ΝΕΑ» σκιαγραφούν το καινούργιο τοπίο που διαμορφώνεται στην αγορά εργασίας με τα μέτρα που προβλέπονται στο Μνημόνιο για τη νέα δανειακή σύμβαση της Ελλάδας.

1. Τι προβλέπει για τον κατώτατο μισθό το νέο Μνημόνιο;

Μειώνεται κατά 32% ο κατώτατος μισθός για τους νέους ηλικίας έως 25 ετών (στα 510,94 ευρώ) και κατά 22% για τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας (στα 586,08 ευρώ). Η μείωση αυτή αφορα όλα τα κλιμάκια των βασικών μισθών της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και θα ισχύει όταν θα τεθεί σε ισχύ ο νόμος μετά την ψηφισή του στη Βουλή.

Η μείωση αυτή δεν αφορά όσους αμείβονται με βάση μισθούς που προβλέπουν οι κλαδικές συμβάσεις. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, η πτώση του κατώτατου μισθού θα μειώσει το εισόδημα των μισθωτών (που αμείβονται με τον κατώτατο) τουλάχιστον κατά τρεις μισθούς τον χρόνο. Εάν συσχετισθεί το νέο επίπεδο του κατώτατου μισθού με τις ετήσιες ώρες εργασίας, η ωριαία αμοιβή στην Ελλάδα διαμορφώνεται σε 0,27 ευρώ, ενώ στην Πορτογαλία είναι 0,28 ευρώ και στην Ισπανία 0,38 ευρώ.

2. Ποιες είναι οι επιπτώσεις για όσους αμείβονται με βάση κλαδικές συμβάσεις;

Με τα νέα μέτρα επέρχονται ανατροπές στο καθεστώς της μετενέργειας. Πρόκειται για το καθεστώς που προβλέπει ότι οι όροι συλλογικής σύμβασης που έληξε ή καταγγέλθηκε, εξακολουθούν να ισχύουν για ένα χρονικό διάστημα, μετά το πέρας του οποίου όμως δεν μπορεί να επέλθει μεταβολή τους προς το δυσμενέστερο. Το χρονικό διάστημα θα μειωθεί από έξι σε τρεις μήνες ενώ θα μπορεί να επέλθει μεταβολή προς το δυσμενέστερο για τους όρους αμοιβής του εργαζόμενου. Δηλαδή, εάν στο διάστημα αυτό των τριών μηνών (μετά τη λήξη της κλαδικής σύμβασης) δεν υπάρξει νέα συλλογική σύμβαση, ακολουθεί διαπραγμάτευση αλλά με βάση τον βασικό μισθό της προηγούμενης κλαδικής σύμβασης στον οποίο όμως θα μπορεί να προστεθούν μόνο οι προσαυξήσεις που αφορούν την αρχαιότητα, το οικονογενειακό επίδομα, των σπουδών και το ανθυγιεινό. Με το νέο καθεστώς μετά τη λήξη του τριμήνου από την προηγούμενη κλαδική οι εργοδότες θα προχωρούν στη σύναψη επιχειρησιακών ή και ατομικών συμβάσεων οι οποίες θα προβλέπουν νέους, δυσμενέστερους όρους αμοιβής και εργασίας. Υπολογίζεται ότι με αυτόν τον τρόπο οι αποδοχές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα μπορεί να μειωθούν έως και 40%.

3. Τι διάρκεια μπορούν να έχουν οι υφιστάμενες συλλογικές συμβάσεις;

Το νέο Μνημόνιο παρεμβαίνει στη διάρκεια των υφιστάμενων συμβάσεων με στόχο να ισχύσουν το συντομότερο δυνατόν τα νέα δεδομένα και σε αυτές. Ετσι, καθορίζεται μέγιστη διάρκεια των συλλογικών συμβάσεων τα τρία χρόνια. Επίσης προβλέπει τη διατήρηση στη ζωή έως έναν χρόνο μετά τη νομοθέτηση του προγράμματος όσων συλλογικών συμβάσεων έχουν κλείσει 24 (ή περισσότερους) μήνες. Αυτό σημαίνει ότι μετά τη λήξη των συμβάσεων θα ισχύσει το σημερινό, δυσμενέστερο καθεστώς.

4. Πού οδηγεί το πάγωμα των ωριμάσεων;

Με το Μνημόνιο παγώνουν οι αυτόματες αυξήσεις (λόγω πολυετίας) «ώσπου να μειωθεί η ανεργία κάτω από το 10%». Επίσης και ο κατώτατος βασικός μισθός προβλέπεται ότι θα παραμείνει παγωμένος στα νέα, μειωμένα επίπεδα έως το τέλος του προγράμματος, δηλαδή μέχρι και το 2015.

Αυτό σημαίνει ότι οι μισθωτοί τα επόμενα χρόνια θα απασχολούνται με ατομικές και επιχειρησιακές συμβάσεις που θα έχουν ως “πάτωμα ασφαλείας” τους μειωμένους έως 22% κατώτατους μισθούς της Eθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Eργασίας (και 32% χαμηλότερα, για τους νέους ηλικίας έως 25 ετών).

5. Τι αλλάζει στη Διαιτησία (ΟΜΕΔ);

Καθίσταται σχεδόν απαγορευτική η προσφυγή στη Διαιτησία η οποία εφεξής θα γίνεται μόνο με κοινή συμφωνία εργοδοτών – εργαζομένων. Προβλέπεται στη συμφωνία η κατάργηση μονομερούς προσφυγής στη Διαιτησία. Στη Διαιτησία θα μπαίνουν μόνο οι βασικοί μισθοί και για την τελική απόφαση λαμβάνεται υπόψη η οικονομική κατάσταση της εταιρείας.

Με βάση τα νέα χαμηλά επίπεδα του κατώτατου μισθού και τις αλλαγές στο καθεστώς της μετενέργειας δεν θα συμφέρει τους εργοδότες να προσφεύγουν στη Διαιτησία.

6. Πώς επηρεάζεται το επίδομα ανεργίας;

Το βασικό επίδομα ανεργίας (επειδή αποτελεί το 55% του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη) μειώνεται από 461,50 ευρώ σήμερα στα 359,97 ευρώ με το νέο καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι το εισόδημα των ανέργων μειώνεται κατά 3,5 επιδόματα ανεργίας τον χρόνο.

Απώλειες θα υπάρξουν ωστόσο και σε άλλες παροχές, όπως στην αμοιβή μαθητείας του OAEΔ.

7. Θα υπάρξουν επιπτώσεις και στις συντάξεις;

Απώλειες θα υπάρξουν και στα κατώτατα όρια των συντάξεων (από 1/1/2015) που είναι συνδεδεμένα με το ύψος του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη, δηλαδή του κατώτατου ημερομισθίου.

8. Θα υπάρξει νέο Ασφαλιστικό;

Στα 2,4 δισ. ευρώ εκτιμώνται οι απώλειες των ασφαλιστικών ταμείων από τη μείωση των κατώτερων αμοιβών κατά 22% και την ανάλογη μείωση των εισφορών. Τα ασφαλιστικά ταμεία επιβαρύνονται κατά 6,5 δισ. από την ανεργία και τις ελαστικές μορφές απασχόλησης ενώ σε 8 δισ. ανέρχεται η εισφοροδιαφυγή λόγω της εκτεταμένης αδήλωτης εργασίας. Εξάλλου – σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ – πάνω από 4 δισ. ευρώ ετησίως μεταφέρονται από το εισόδημα των εργαζομένων στα κέρδη των επιχειρηματιών ενώ η απώλεια των φορολογικών εσόδων θα είναι πάνω από 1 δισ. ευρώ ετησίως.

9. Τι προβλέπεται για τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών;

Το νέο πρόγραμμα προβλέπει μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 2% με την κατάργηση των εισφορών για τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) και τον Οργανισμό Εργατικής Εστίας (ΟΕΕ). Μάλιστα οι δυο αυτοί Οργανισμοί καταργούνται. Επίσης προβλέπεται περαιτέρω μείωση κατά 3% των εισφορών του ΙΚΑ από 1.1.2013, χωρίς να επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός. Εάν από τη μείωση των εισφορών προκύψει επιπρόσθετο κόστος στον προϋπολογισμό προβλέπεται αναπροσαρμογή όλων των συντάξεων. Επίσης προβλέπεται αναθεώρηση της μεθόδου συλλογής ασφαλιστικών εισφορών με ολοκλήρωση του προγράμματος έως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο ενώ από τον Μάρτιο θα καθιερωθεί ενοποίηση είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών και φόρων καθώς και ενοποίηση ελέγχου καταβολής φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.