Η αερομαχία του sir Stelios

Οι σχέσεις του ελληνοκύπριου μεγιστάνα Στέλιου Χατζηιωάννου με το Διοικητικό Συμβούλιο της easyJet ήταν κοινό μυστικό πως τα τελευταία χρόνια δεν ήταν καθόλου «εύκολες». Παρ’ όλα αυτά ουκ ολίγοι σοκαρίστηκαν όταν την εβδομάδα που μας πέρασε ο Χατζηιωάννου ανακοίνωσε πως θα ιδρύσει νέα αεροπορική, φυσικά ανταγωνιστική προς την easyJet, με το όνομα Fastjet. Γιατί, λέει, τα στελέχη της εταιρείας που ίδρυσε έχουν ξεκινήσει μια παρασκηνιακή καμπάνια λάσπης εναντίον του.

ΜΑΓΝΗΤΗΣ. Ο 44χρονος σερ Χατζηιωάννου ή, όπως τον αποκαλούν με μια δόση ειρωνείας τα βρετανικά ΜΜΕ, απλά Sir Stelios, διχάζει τους Βρετανούς. Ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ασχολούνται μαζί του σε κάθε ευκαιρία, για επιχειρηματικούς ή άλλους λόγους, και αυτός δεν έχει κανένα πρόβλημα να απαντήσει χαλαρά στα αστεία που δέχεται για τα σουβλάκια και την ελληνική του καταγωγή on camera. Οσο για τους ανθρώπους που είχαν την τύχη ή την ατυχία να συνεργαστούν μαζί του; Σε λιγότερο από έναν χρόνο, μεταξύ 2009 και 2010, πέντε μεγαλοστελέχη των εταιρειών Στέλιου παραιτήθηκαν ή απολύθηκαν. Εις εξ αυτών μάλιστα μέσω ενός e-mail. Ο Λόρενς Αλεξάντερ, πρώην μεγαλοστέλεχος της αλυσίδας ξενοδοχείων easyHotel, είχε πει χαρακτηριστικά: «Εκτός αιθούσης Διοικητικού Συμβουλίου είναι γοητευτικός. Εντός, διαρκώς κατηγορεί τους μάνατζερ και τους προμηθευτές ότι τον κοροϊδεύουν και παίρνουν μίζες».

Η αρχή έγινε από τη ναυτιλία ένεκα της οικογενειακής εφοπλιστικής παράδοσης. Προσελήφθη στην οικογενειακή επιχείρηση αφού πήρε το πρώτο του πτυχίο από το LSE. Μόλις στα 25 και αφού είχε τελειώσει τις μεταπτυχιακές σπουδές του στην Cass Business School του Πανεπιστημίου Σίτι του Λονδίνου, ο πατήρ Χατζηιωάννου έδωσε στο μεσαίο από τα τρία παιδιά του 34,5 εκατ. ευρώ για να στήσει τη δική του ναυτιλιακή. Το 2005 ο Στέλιος την πούλησε αντί του διόλου ευκαταφρόνητου αντιτίμου του 1,3 δισ. δολαρίων. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι αρέσκεται να χαρακτηρίζει εαυτόν «σίριαλ επιχειρηματία». Κατά το «κατ’ εξακολούθηση δολοφόνος». Ούτε πως παρά το σχετικά νεαρόν της ηλικίας του κάποιοι μιλούν πια για «μπίζνες σε στυλ Stelios».

Από το 2000 και μετά κι αφού η easyJet τού είχε εξασφαλίσει ένα κομπόδεμα της τάξης των 320 εκατ. ευρώ, αποφάσισε να εκμεταλλευθεί τη δημιουργικότητά του. Ανοιξε αλυσίδες ενοικίασης αυτοκινήτων, πιτσαρίες, ξενοδοχεία, ίντερνετ καφέ κ.ά. Ολες είχαν τον λoγότυπο «easy», φυσικά προσέφεραν υπηρεσίες χαμηλού κόστους και αποτελούν το όμιλο easyGroup

Η easyJet παρέμενε μέλος του ομίλου αλλά ο σερ Στέλιος από το 2002 δεν είχε πια ενεργό συμμετοχή στη διοίκησή της. Η συμφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές ήταν ότι η easyJet μπορούσε να χρησιμοποιήσει το brand name «easy» μόνο για τη βασική της δραστηριότητα, δηλαδή τις αερομεταφορές. Αυτό πρακτικά σήμαινε πως τα κέρδη της από οποιεσδήποτε άλλες δραστηριότητες (φέρ’ ειπείν τις έξτρα χρεώσεις για το check-in) θα περιορίζονταν στο 25% των συνολικών πωλήσεων. Μάλιστα, ο σερ Στέλιος τούς πήγε μέχρι τα δικαστήρια για τις παραπάνω χρεώσεις και έτσι από πέρυσι τον Οκτώβριο η αεροπορική δεν καταβάλλει πια στον όμιλο 1,1 εκατ. ευρώ. Αντιθέτως πέρυσι και φέτος θα αναγκαστεί μαζί με τα σέβη της να υποβάλει και 10,3 εκατ. ενώ το ποσό μπορεί να αγγίξει και τα 74,7 εκατ. μέσα σε μια δεκαετία.

Βέβαια, υποχρέωση του Στέλιου από την άλλη ήταν να μη χρησιμοποιηθεί το όνομά του ή παράγωγο αυτού σε οποιαδήποτε άλλη αεροπορική που πετά από ή προς οποιαδήποτε πόλη της Ευρώπης για πέντε χρόνια. Ούτε να έχει μερίδιο μεγαλύτερο του 10% σε άλλη αεροπορική. Οι εν λόγω δεσμεύσεις του σερ μάλιστα κόστισαν στην easyJet άλλες 344.000 ευρώ ετησίως. Οι οποίες πηγαίνουν στον προσωπικό λογαριασμό του.

Τη Δευτέρα όμως ανακοίνωσε πως πλέον δεν θεωρεί ότι ισχύει η συμφωνία, μια και τα μέλη του ΔΣ της αεροπορικής κατ’ εξακολούθηση την έχουν καταπατήσει ενημερώνοντας off the record δημοσιογράφους κατά του σερ. Καταλήγει δε πως από τον Μάιο του 2011 αυτός δεν δέχεται πλέον τα ποσά που η εν λόγω συμφωνία τού εξασφαλίζει. Μικρή πλην ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: οι καταγγελίες του δεν συνοδεύθηκαν από τις απαραίτητες αποδείξεις.

Κάπως έτσι, σύμφωνα με την πλευρά του Στέλιου πάντα, ανέβηκε στον αέρα η ιστοσελίδα Fastjet.com. Αν την ανοίξει κανείς το μόνο που θα βρει είναι η ατάκα «Fastjet.com by Stelios. Κοντά σας σύντομα!» σε μια κατακόκκινη οθόνη. Αλλά και ο ίδιος αρνείται να αποκαλύψει περισσότερες πληροφορίες. Οπότε οι επίδοξοι πελάτες του νέου αερομεταφορέα του καλό θα ήταν να μη βιαστούν να κλείσουν θέση.

Οι κακές γλώσσες άλλωστε επισημαίνουν ότι συνεχίζει να κατέχει το 26% των μετοχών της easyJet και μέλη της οικογένειάς του το 11% μέσω της μιας εταιρείας ονόματι Polys Holdings. Αθροιστικά δηλαδή το 37%, το οποίο ειρήσθω εν παρόδω, με βάση την τιμή που έκλεινε η μετοχή της easyJet όταν ανακοίνωνε τις αποφάσεις του, δηλαδή τη Δευτέρα, αξίζει περίπου 631,8 εκατ. ευρώ. Με δυο λόγια μπορεί να μην του ανήκει πλέον αλλά είναι ο μεγαλύτερος μέτοχός της. Οπότε θα ήταν μάλλον παράδοξο να ιδρύσει μια ευθέως ανταγωνιστική εταιρεία. Η αλήθεια είναι ότι αυτό μάλλον θα έθετε σε κίνδυνο τα 81,5 εκατ. ευρώ που έχει λαμβάνειν σε μερίσματα. Γι’ αυτό αρκετοί μιλούν για μπλόφα εκ μέρους του. Κάποιοι μάλιστα στη Γηραιά Αλβιόνα προσπαθούν να ψυχαναλύσουν τον σερ και να βρουν απάντηση στο ερώτημα «γιατί το κάνει αυτό;».

ΤΟ ΚΙΝΗΤΡΟ. Η διάγνωση για ορισμένους είναι πως «όταν έχεις κατακτήσει όλο τον κόσμο, το μόνο που μένει να κατακτήσεις είναι ο ίδιος σου ο εαυτός». Μερικοί πάντως από τους υπόλοιπους μετόχους της easyJet ήδη του ζητούν, σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας «Guardian», να πουλήσει το οικογενειακό μερίδιο προκειμένου να διευκολύνει τη ζωή όλων.

Οπως και να έχει, η περσόνα του Ελληνοκύπριου είναι σημείο αναφοράς για τους Βρετανούς, κι ας διαμένει πια στο πριγκιπάτο του Μονακό. Διατηρεί τον τίτλο του ιππότη για «την προσφορά του στην επιχειρηματικότητα». Και αποδεικνύεται αντάξιος του τίτλου όταν μηνύει ακόμη κι έναν κύριο με σχολή οδήγησης στο Βόρειο Λονδίνο, επειδή τόλμησε να την ονομάσει Ezee – λέξη που προφέρεται όπως το easy… Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι εμπνέει πλέον και την ποπ κουλτούρα. Ενας χαρακτήρας κωμωδίας του BBC – ονόματι Ομάρ Μπαμπά – είναι βασισμένος πάνω του. Και το «σίριαλ» συνεχίζεται…