«Γιοι προέδρων και ορφανά είχαν την ίδια αντιμετώπιση»

«Κάποια παιδιά έρχονταν με ψεύτικα ονόματα. Οπως για παράδειγμα οι κόρες του Αρμπενς, του προέδρου της Γουατεμάλας που μετά την ανατροπή του από τη CIA ζούσε σε κατάσταση ημιπαρανομίας. Τις χρονιές που ήμουν εκεί, ήταν επίσης τα ανίψια της Λα Πασιονάρια (Ντολόρες Ιμπαρούρι) και τα παιδιά του Λόνγκο, προέδρου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας».

Η Αγνή Σιδερίδου, κόρη της ηρωίδας Ηλέκτρας Αποστόλου που βρήκε φρικτό θάνατο από βασανιστήρια των κατοχικών δυνάμεων, και άλλα παιδιά Ελλήνων που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην Αριστερά της μετακατοχικής περιόδου μιλάνε στα «ΝΕΑ» για το Ιντερντόμ, το διεθνές πρότυπο σχολείο – οικοτροφείο όπου φιλοξενήθηκαν πάνω από 4.500 γόνοι «αγωνιστών κατά του φασισμού» από 100 διαφορετικές εθνότητες. Υπολογίζεται ότι από το Ιντερντόμ πέρασαν περίπου 300 Ελληνόπουλα, τα οποία κάθησαν στα ίδια θρανία με τους γιους και τις κόρες διάσημων προσωπικοτήτων του κομμουνιστικού κόσμου.

«Πολυτεχνική μόρφωση». Ηταν φθινόπωρο του 1950 όταν η Αγνή Σιδερίδου εγγράφηκε στο Σχολείο – Οικοτροφείο Ε.Δ. Στάσοβα, το οποίο ήταν γνωστό και ως Ιντερντόμ, Διεθνής Οίκος του Παιδιού. Ηδη τότε το ίδρυμα λειτουργούσε 17 χρόνια με σκοπό τη φιλοξενία των παιδιών των αγωνιστών κατά του φασισμού και της αποικιοκρατίας. Για τη δημιουργία του συγκεντρώθηκαν δωρεές από πολλές περιοχές της ΕΣΣΔ καθώς και από τη Γερμανία, την Ελβετία, τη Δανία, τη Νορβηγία και άλλες χώρες. Η πόλη Ιβάνοβο συγκέντρωσε στον έρανο αυτό το μεγαλύτερο ποσό και έτσι κατέκτησε το δικαίωμα να φιλοξενήσει το σχολείο. Οπως θυμάται η Σιδερίδου, το οικοτροφείο στο Ιβάνοβο της Κεντρικής Ρωσίας, κατείχε προνομιακή θέση συγκριτικά με τα υπόλοιπα εκπαιδευτικά ιδρύματα της πρώην ΕΣΣΔ. «Μας εφοδίαζε κατευθείαν η Μόσχα. Εμείς στο οικοτροφείο είχαμε βούτυρο ενώ τα παιδιά στην πόλη έτρωγαν μαργαρίνη. Ηταν ένα πραγματικά πρότυπο ίδρυμα: μαθαίναμε μουσική και τραγουδούσαμε σε χορωδία, κάναμε ρυθμική – μπαλέτο, παίζαμε σε θεατρικές παραστάσεις, οι κοπέλες έκαναν και ραπτική ενώ τα αγόρια μαθήτευαν σε εργαστήριο μαραγκού και επεξεργασίας μετάλλων, ήταν αυτό που λέγαμε “πολυτεχνική μόρφωση”. Ολα αυτά χαρακτηρίζονταν ως πολυτέλεια για τα δεδομένα της εποχής. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι όλοι και όλες είχαμε την ίδια αντιμετώπιση, είτε επρόκειτο για τα παιδιά του προέδρου της Γουατεμάλας είτε για κάποιο ορφανό» λέει η κόρη της ηρωίδας.

Οι γονείς, όσο διάσημοι και ισχυροί και να ήταν, δεν είχαν την παραμικρή δυνατότητα να παρέμβουν στη διατροφή ή στο πρόγραμμα των παιδιών στο Ιντερντόμ. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν να τους δίνουν χρήματα για να αγοράζουν τροφές και ρούχα από την πόλη. Σύμφωνα με τη Σιδερίδου, το Ιντερντόμ ήταν συνυφασμένο με τις έννοιες αντιφασισμός και διεθνισμός. «Στους πολεμικούς χάρτες του Γ’ Ράιχ συμπεριλήφθηκε από τα πρώτα στη λίστα των κτιρίων που θα έπρεπε να καταστραφούν στην πόλη Ιβάνοβο» αναφέρει η ίδια.

«Πολλοί μαθητές δεν χρησιμοποιούσαν τα πραγματικά τους ονόματα και αυτό γινόταν για λόγους ασφαλείας καθώς οι γονείς κάποιων καταζητούνταν. Μάλιστα είχε συμβεί παιδί πολιτικού από τη Μοζαμβίκη να δέχεται απειλητικές επιστολές από τις πορτογαλικές μυστικές υπηρεσίες. Εμείς όμως δεν δίναμε σημασία αν ο άλλος ήταν “γιος ή κόρη του προέδρου”. Ούτε τώρα δίνουμε» σημειώνει ο πρόεδρος αποφοίτων του διεθνούς σχολείου – οικοτροφείου Βαγγέλης Ξηροτύρης που διοργανώνει τις συγκεντρώσεις των μαθητών του Ιντερντόμ.

Εναν μήνα πριν φτάσει η Ελληνίδα στο Ιβάνοβο, τα παιδιά των Κινέζων που φοιτούσαν τότε στο ίδρυμα -ανάμεσά τους και αυτά του Μάο Τσετούνγκ – αποχώρησαν. Τον προηγούμενο χρόνο, το 1949 είχε ιδρυθεί η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και έτσι οι γόνοι των στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας δεν είχαν κανέναν λόγο πλέον να βρίσκονται μακριά από τη χώρα τους.

Η Σιδερίδου έφτασε στο Ιντερντόμ από τη Ρουμανία, όπου είχε πάει να μείνει με τον θείο της μετά τη δολοφονία της μητέρας της το 1944. «Στο Ιβάνοβο έφτασα το φθινόπωρο του 1950 με τρένο. Είχε πάρα πολύ κρύο. Πέρα από τη Μόσχα και το Λένινγκραντ δεν ήξερα άλλες πόλεις στη Ρωσία και δεν καταλάβαινα καθόλου τα ρωσικά. Κατά τη διαδρομή από τον σιδηροδρομικό σταθμό στο οικοτροφείο, πολύ μεγάλη εντύπωση μου είχαν κάνει τα ξύλινα σπίτια χωρίς υποδομές, με τα πηγάδια που ήταν κυριολεκτικά στον δρόμο. Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, όταν επισκέφθηκα ξανά την περιοχή, τα σπίτια και τα πηγάδια ήταν εκεί, στην ίδια κατάσταση».

Οπως αναφέρει η κόρη της Ηλέκτρας Αποστόλου, στον «μεγάλο μικρόκοσμο» του Ιντερντόμ δεν μπορούσε κανείς να απαιτεί τη μοναδικότητα. Ναι μεν υπήρχε η φροντίδα από τους δασκάλους, όμως, με τίποτα δεν μπορούσε να συγκριθεί με την προσοχή που απαιτεί ένα παιδί από τους γονιούς του. «Το περιβάλλον αυτό ήταν μοναδικό: μας έδινε τη δυνατότητα να αναπτυσσόμαστε με ξεχωριστό τρόπο. Από κοινωνική άποψη, έχοντας συσσωρεύσει πολύχρονη και μοναδική στο είδος της πείρα συμβίωσης και διαπαιδαγώγησης παιδιών διαφορετικών εθνικοτήτων και θρησκειών στο πνεύμα του ουμανισμού, της ανεκτικότητας και του αλληλοσεβασμού, το Ιντερντόμ είναι ένα πολύτιμο απόκτημα του παρελθόντος και ταυτόχρονα το πρότυπο του αυριανού κόσμου και των αυριανών ανθρώπινων σχέσεων που πρέπει ήδη σήμερα να καλλιεργούνται και να εδραιώνονται και που χωρίς αυτά το μέλλον και της Ρωσίας αλλά και ολόκληρου του πλανήτη μας προβάλλει εφιαλτικό» αναφέρει η κόρη της Ηλέκτρας Αποστόλου.