ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ «Από το 2004 περιµένω να µπω στη µεθαδόνη»

Ηταν σαν να παρακολουθούσα ταινία του Ινιαρίτου. Ξέρετε. Ο Χαβιέ Μπαρδέµ, στην Πλατεία Θεάτρου της Βαρκελώνης, ανάµεσα σε τζάνκια, ντίλερ, νταβατζήδες, µετανάστες και µαφιόζους. Ο «δικός µου» ήρωας, ο Παναγιώτης είχε δεχτεί να µου µιλήσει, αρκεί να είχα υποµονή γιατί όλη την ηµέρα έτρεχε για τη δόση του.

Μου το είπε σαν να ήταν το πιο φυσικό πράγµα στον κόσµο. Στα Κάτω Πατήσια η πολυκατοικία του είναι από αυτές τις απρόσωπες, όπου οι µετανάστες και οι συνταξιούχοι κυριαρχούν. ««Θα καθυστερήσω» µου είπε στο τηλέφωνο, ενώ εγώ ήδη τον περίµενα στο πεζοδρόµιο. Τελικά ήρθε µε µια ώρα καθυστέρηση, µε την υπερένταση της στέρησης στο πρόσωπο. Η κυρία Εφη, η µητέρα του, µας άνοιξε έχοντας στην αγκαλιά τη γάτα της. Ο Παναγιώτης τής έκανε ένα βιαστικό χάδι και άρχισε να µαζεύει τα σύνεργα για το «σουτάρισµα». Βαµβάκι, αναπτήρας, µεταλλικό καπάκι, σύριγγα. ∆ίπλα του, στην άλλη άκρη του µικρού δωµατίου, η µητέρα του µου µουρµούριζε το δράµα της. «Είκοσι χρόνια τον προσέχω. Φοβάµαι όµως ότι θα πεθάνω και θα µείνει µόνος του». «Εχω και την Κατερίνα», της φωνάζει ο Παναγιώτης µε παιγνιώδη διάθεση χωρίς όµως να αποσπά την προσοχή του από τη βελόνα. Η πόρτα ανοίγει και εµφανίζεται η Κατερίνα. Ο Παναγιώτης και η Κατερίνα γνωρίστηκαν πάνω από µια σύριγγα, αλλά εδώ και αρκετούς µήνες η Κατερίνα έκοψε την πρέζα και µπήκε στο πρόγραµµα µεθαδόνης. Τον άνθρωπό της όµως δεν τον εγκαταλείπει.

Αντιθέτως, ανταποκρίνεται αµέσως στη βοήθεια που της ζητάει ο Παναγιώτης για να «ανακαλύψει» µια καινούργια φλέβα. «Τις έχει κάψει όλες», µου λέει βλέποντας την απορία στα µάτια µου. Τελικά βρίσκει µια στο λαιµό, του κάνει την ένεση και η κουβέντα αρχίζει. Πόσα χρόνια πίνετε;
Παναγιώτης: 18 χρόνια.

Κατερίνα: Εγώ έπινα 7-8 χρόνια. Πρέζα;
Κατερίνα: Απ’ όλα, αλλά κυρίως πρέζα. Τρυπιόσασταν;
Κατερίνα: Μερικές φορές. Οταν δεν σου φτάνει η δόση για να γίνεις καλά, τρυπιέσαι.

Παναγιώτης: Εγώ στη βελόνα είµαι τον τελευταίο χρόνο. ∆εν την είχα αγγίξει, τη φοβόµουνα.

18 χρόνια πίνεις;
Παναγιώτης: Ναι. Από το ‘94. Εχω χάσει δόντια, φλέβες, όπως πάει θα χάσω και το συκώτι µου. Αλλά άσε την εµφάνιση. Εχω χάσει τη ζωή µου. Από το πρωί µέχρι το επόµενο πρωί το µόνο που σε νοιάζει είναι πώς θα πιεις, τίποτα άλλο.

Κατερίνα: Αυτό που ζει ο Παναγιώτης εγώ δεν θα το άντεχα. Θα είχα πηδήξει από το µπαλκόνι. Ολη µέρα είναι στη γύρα για τη δόση του. Είναι τραγικό να βλέπεις κάποιον να πεθαίνει κάθε µέρα λίγο λίγο.

Πόσες φορές την ηµέρα πίνεις;
Παναγιώτης: Τουλάχιστον δύο. Αν έχω όµως απόθεµα θα το γλεντήσω, θα πιω και 4 και 5. Πόσα λεφτά είναι αυτά;
Παναγιώτης: Γύρω στα 40 ευρώ, από 20 µέχρι 40 ευρώ.

Σπρώχνεις µικροποσότητες για να τα βγάλεις;
Παναγιώτης: Εξυπηρετείς. ∆εν µπορείς να κάνεις τίποτα άλλο. Και είναι καλύτερο από το να σπάσεις τη µούρη µιας γριάς. Ετσι δεν είναι; Ή να µπεις µε µια καραµπίνα σε ένα σούπερ µάρκετ; Εχω δεκάδες φίλους που το κάνουν καθηµερινά.

Δεν έχεις κάνει προσπάθεια να καθαρίσεις ποτέ;
Παναγιώτης: Εχω κάνει. Οσες φορές έχω µπει στη φυλακή έχω καθαρίσει. Τρεις φορές έχω µπει.

Τρεις φορές στη φυλακή γιατί; Ληστείες;
Παναγιώτης: Οχι βέβαια, για ναρκωτικά. Τη µια φορά µε έπιασαν µε χασίς, την άλλη µε πρέζα.

Ποιο λάθος κάνεις όµως και ξαναπέφτεις;
Παναγιώτης: Ενα απόγευµα λες θα πάρω τηλέφωνο έναν φίλο που γουστάρω. Οπως εσύ θα έπαιρνες έναν φίλο για να πιείτε µια βότκα. Πας, θα πιεις λί γο, λες δεν θα ξαναπάω. Περνάει µια βδοµάδα, λες θα ξαναπάω… Μετά πας σε τρεις µέρες, µετά σε δύο και µετά ξαναπέφτεις χωρίς να το καταλάβεις. Η γυναίκα σου όµως γιατί το σταµάτησε;
Παναγιώτης: Γιατί έχει θέληση. ∆εν το κάνουν πολλοί αυτό. Εχει δύναµη.

Και είναι διπλή η δύναµή της γιατί και έχει κόψει…
Παναγιώτης: Και έχει κι εµένα δίπλα της. Εχει τον διάολο δίπλα της και παρ’ όλα αυτά δεν επηρεάζεται. Είσαι καλά τώρα µε τη µεθαδόνη;

Κατερίνα: Ναι. Εγώ του είχα πει από την αρχή ότι θέλω να ξεκόψω και το κατάφερα. Μου δόθηκε η ευκαιρία και το έκανα. Ενάµιση χρόνο τώρα είµαι καθαρή.

Ναι, αλλά πώς το αποφάσισες;
Κατερίνα: Εγώ πάντα έβαζα κι ένα στοπ. Είχα και τους δικούς µου που µε πιέζανε. Ηθελα, δεν ήθελα, µε το ζόρι, µε σταµατάγανε µία, δύο φορές, ε περνάνε και τα χρόνια. Πόσο καιρό θα πίνουµε; Πρέπει να προσέξω τον εαυτό µου. ∆εν θα υπάρχουν για πάντα οι δικοί µου άνθρωποι.

Και τώρα πίνεις µόνο µεθαδόνη;
Κατερίνα: Μόνο. Θέλω βέβαια να τη σταµατήσω και αυτή. Γιατί είναι κάθε µέρα. Χριστούγεννα, Πάσχα, γιορτές. Με χορηγούνε, το πίνω και φεύγω.

∆εν σε εµπιστεύονται να σου τη δώσουν στο σπίτι;

Κατερίνα: Τώρα παίρνω take home δυο φορές τον µήνα. Είναι όµως αυστηρό πρόγραµµα. Εχει τύχει να χάσω τη χορήγηση για ένα λεπτό. ∆εν σε περιµένουνε κι αν δεν χορηγηθείς είσαι άρρωστος όλη µέρα. Και η µεθαδόνη έχει πιο πολλά στερητικά από την ηρωίνη.

Τη µειώνεις σιγά σιγά τη δόση;
Κατερίνα: Εχω ξεκινήσει να την κατεβάζω. Τώρα είµαι στα 120 ml. Θέλει όµως καιρό. Περιµένω να πάνε καλά στη ζωή µου κάποια πράγµατα για να την κατεβάσω κι άλλο. ∆ηλαδή, αν συνεχίσω να είµαι µαζί µε τον Παναγιώτη και να τα βλέπω όλα αυτά που κάνει, δεν ξέρω για πόσο καιρό θα είµαι δυνατή και αν θα έχω την υποµονή να συνεχίσω. Γιατί δεν το αποφασίζεις κι εσύ να µπεις στη µεθαδόνη να ξεµπερδεύουµε;

Παναγιώτης: Εγώ το αποφάσισα πριν από 6 χρόνια. Πήγα στον ΟΚΑΝΑ το 2004 να πω ότι είµαι άρρωστος και µου έδωσαν το νούµερο 7.015. Τώρα είναι το 6.131.

Κατερίνα: ∆εν νοµίζω να ζει µέχρι τότε.

Παναγιώτης: Τα τελευταία χρόνια στον ΟΚΑΝΑ βάζουν µόνο κατ’ εξαίρεση. Πρέπει να είσαι παντρεµένος, να έχεις παιδιά, να έχεις καρκίνο ή AIDS… Εσείς δεν είσαστε παντρεµένοι;
Παναγιώτης: Τυπικά όχι. Απλώς ζούµε µαζί. Και γιατί δεν κάνετε έναν γάµο;
Παναγιώτης: Το είχαµε σκεφτεί κάποια στιγµή, αλλά µια κοπέλα θέλει να κάνει έναν γάµο φανερά, να ικανοποιήσει και τους δικούς της. Τώρα να πάµε σαν τους κλέφτες, εγώ στο χάλι που βρίσκοµαι µε τα χέρια σκισµένα από πάνω µέχρι κάτω, και να συρθούµε στις εκκλησίες και στα δηµαρχεία για να δώσουµε ένα χαρτί στον ΟΚΑΝΑ, ενώ συζούµε τρία χρόνια, εντάξει, δεν το θέλουµε.

Σχέσεις έχετε; Στενές σχέσεις;
Κατερίνα: ∆εν θα το έλεγα. Εδώ και ενάµιση χρόνο κοιµόµαστε σαν δυο φίλοι.

Παναγιώτης: Είναι εξευτελιστικό. Εξευτελιστικό όχι για τον ανδρισµό µου, εξευτελιστικό γενικότερα, αλλά το µυαλό µου είναι αλλού.

Μου είπαν ότι πλέον η πρέζα που κυκλοφορεί στις πιάτσες είναι χιλιοκοµµένη.

Παναγιώτης: Σκουπίδια είναι. ∆εν το παίζω έξυπνος. Πίνω είκοσι χρόνια. Εχω ξεκινήσει να πίνω από την Ταϊλάνδη, κατά καιρούς έχω πιει καθαρά πράγµατα, αλλά τα τελευταία χρόνια σκοτώνουν τον κόσµο. Τους βλέπεις στην Οµόνοια, εξαθλιωµένοι να τρέχουν πίσω από τα τάλιρα των µαύρων. Με 5 ευρώ να πιεις τι; Είναι δυνατόν; Φαντάσου τι δίνουν!

Κατερίνα: Πριν από έναν µήνα τον βρήκα πάνω στο τραπέζι και νόµιζα ότι είχε πεθάνει. Χτυπούσα, δεν άνοιγε και έσπασα την πόρτα Το µεγαλύτερο διάστηµα που έχεις µείνει καθαρός;

Παναγιώτης: Ηταν στην πρώτη µου φυλάκιση. Είχα κάτσει τριάµισι χρόνια καθαρός, αποφυλακίστηκα, έπιασα καλή δουλειά… Οταν λες καλή δουλειά;
Παναγιώτης: Υπολογιστές. Σε µια εταιρεία στα Εξάρχεια.

Ξέρεις από κοµπιούτερ;
Παναγιώτης: Είχα την τύχη να µου φέρουν ένα commodore όταν ήµουν 12 χρόνων και το έλειωνα. Η αφεντικίνα µου ήξερε τα πάντα για ναρκωτικά και φυλακές, αλλά δεν µου έλεγε κουβέντα. Ηµουν καλός κοµπιουτεράς.

Και πώς ξανακύλησες;
Παναγιώτης: Είχα ένα υπόλοιπο ποινής, περίπου 18 µήνες. Μου έρχεται το χαρτί, παρουσιάζοµαι στο δικαστήριο, δεν ακούν τίποτα, ούτε την αφεντικίνα µου που τους λέει ότι έχω αλλάξει ζωή… Κλούβα και Πάτρα. Ναρκωφυλακή η Πάτρα, βουνό τα ναρκωτικά. Εχεις λεφτά, βρίσκεις ό,τι θέλεις. Σε όλες ισχύει αυτό, αλλά στην Πάτρα επί 100. Εναν µήνα άντεξα, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε… Ξανακύλησα. Αν σε φωνάξουν αύριο στο πρόγραµµα µεθαδόνης;

Παναγιώτης: Εχω πάει επί τόπου. Λόγω τιµής. Τον πιστεύεις;
Κατερίνα: Θα πάει. ∆εν έχει άλλη επιλογή. Αν πεθάνει η µητέρα του, αν φύγω κι εγώ, δεν θα έχει κανέναν να τον φροντίσει.

Παναγιώτης: «Το µόνο που µε νοιάζει είναι πώς θα πιω.
Θέλησα να ξεκόψω πριν από 6 χρόνια.
Πήγα στον ΟΚΑΝΑ να πω ότι είµαι άρρωστος και µου έδωσαν το νούµερο 7.015. Τώρα είναι το 6.131»

Κατερίνα: «Αν συνεχίσω να είµαι µε τον Παναγιώτη και να βλέπω όλα αυτά που κάνει, δεν ξέρω για πόσο καιρό θα είµαι δυνατή και αν θα έχω την υποµονή να συνεχίσω τη θεραπεία»

7 χρόνια αναµονή για φαρµακευτική υποστήριξη

25
Μονάδες Υποκατάστασης διαθέτει ο ΟΚΑΝΑ (7 στην Αθήνα, 5 στη Θεσσαλονίκη και 13 σε Κατερίνη, Λάρισα, Κέρκυρα, Πρέβεζα, Λαµία, Αγρίνιο, Βόλο, Λιβαδειά, Χαλκίδα, Χανιά, Ηράκλειο, Ρόδο, Πάτρα)

17
νέες µονάδες θα δηµιουργηθούν σε Καλαµάτα, Τρίπολη, Μυτιλήνη, Κοµοτηνή, ∆ράµα, Σέρρες, Βέροια, Κοζάνη, Ιωάννινα, Καστοριά, Ρέθυµνο, δύο στη Θεσσαλονίκη και 4 στην Αθήνα. Στην Αθήνα προβλέπεται µονάδα στο ΚΑΤ στο Μαρούσι, στο Αττικό στο Χαϊδάρι, στο Ελπίς (Αµπελόκηποι) και στο Τζάνειο στον Πειραιά.

Ο ∆ήµος Κηφισιάς δήλωσε ότι χέρι – χέρι µε τον ∆ήµο Αµαρουσίου θα κάνουν τα πάντα για να µη γίνει µονάδα στον προαύλιο χώρο του ΚΑΤ. Αντιστοίχως ο ∆ήµος Χαϊδαρίου µε την συµπαράστασή των ∆ήµων Περιστερίου και Αγίας Βαρβάρας ζητούν να µη γίνει µονάδα στον προαύλιο χώρο του Αττικού Νοσοκοµείου 25.808

άνθρωποι έχουν µπει σε προγράµµατα υποκατάστασης στην Πορτογαλία (η οποία έχει µικρότερο πληθυσµό από την Ελλάδα) µέχρι το 2008. Στην Ελλάδα έχουν µπει 5.053 7
χρόνια και δύο µήνες είναι ο µέσος χρόνος αναµονής για την ένταξη σε προγράµµατα φαρµακευτικής υποστήριξης (υποκατάστατων)

στην Ελλάδα. Στην Ευρώπη δεν υπάρχουν λίστες αναµονής. Οι αιτήσεις εξυπηρετούνται σε διάστηµα λίγων ηµερών ή εβδοµάδων 11.178

άνθρωποι είναι αυτήν τη στιγµή στην ελληνική λίστα αναµονής 22%
είναι αυτοί που ανταποκρίνονται ανάµεσα σε όσους καλούνται τελικά να µπουν στο πρόγραµµα. Το 8% έχει πεθάνει, το 9% είναι φυλακή, το 6% ακολουθεί άλλες µεθόδους κι ένα 55% είναι άφαντο ή έχει δηλώσει ψευδή στοιχεία Σύµφωνα µε την πρόεδρο του ΟΚΑΝΑ Μένη Μαλλιώρη, δεν πρέπει να µιλάµε για «υποκατάστατα» αλλά για φαρµακευτική υποστήριξη. Και τους ναρκοµανείς πρέπει να τους βλέπουµε µε το ίδιο πνεύµα που βλέπουµε κάποιον που έχει διαβήτη και που διά βίου τού χορηγούµε φαρµακευτική υποστήριξη.