Το µυστικό του… µπέργκερ

Στις 24 Ιουνίου, όταν έγινε στην Ουάσιγκτον η πολυσυζητηµένη «σύνοδος των χάµπουργκερ», ο πρόεδρος των ΗΠΑ κρατούσε ένα µυστικό. Η σύλληψη των 10 µυστικών πρακτόρων της Ρωσίας ήταν ήδη στα σκαριά. Η ιδέα της ανταλλαγής τους είχε ήδη πέσει στο τραπέζι. Αλλά ο Μπαράκ Οµπάµα δεν είπε λέξη στον Ντµίτρι Μεντβέντεφ.
Δέκα οκτώ ηµέρες µετά, ενώ η ανταλλαγή έχει ολοκληρωθεί, Οµπάµα και Μεντβέντεφ εξακολουθούν να µην έχουν συζητήσει για την υπόθεση. «Και ούτε σκοπεύουν», λένε αµερικανοί αξιωµατούχοι. Δεν υπάρχει λόγος. Οι χώρες τους συνεργάστηκαν µε ταχύτητα και αποτελεσµατικότητα που µόνο παλιοί εχθροί µπορούν να επιδείξουν.

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2010: το FΒΙ ενηµερώνει τον Οµπάµα για το «πρόγραµµα των παρανόµων», το δίκτυο των δέκα µυστικών πρακτόρων που δρα στις ΗΠΑ. «Τους παρακολουθούµε δέκα χρόνια τώρα», του λένε. «Δεν έχουν καταφέρει τίποτε σπουδαίο». 11 ΙΟΥΝΙΟΥ: το FΒΙ επισηµαίνει στον πρόεδρο πως οι συλλήψεις πρέπει να επισπευσθούν – τουλάχιστον δύο κατάσκοποι σχεδιάζουν να εγκαταλείψουν τη χώρα. Εξετάζονται οι πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις µε τη Μόσχα, οι οποίες έχουν αναθερµανθεί. Κάποιος προτείνει την ιδέα της ανταλλαγής κατασκόπων. Οι συλλήψεις δεν έγιναν επί τούτου, θα διευκρινίσουν αργότερα αµερικανοί αξιωµατούχοι, αλλά αφού οι ρώσοι πράκτορες δεν είχαν καταφέρει να διεισδύσουν στην αµερικανική κυβέρνηση η Ουάσιγκτον έκρινε πως είχε περισσότερα να κερδίσει χρησιµοποιώντας τους ως «ανταλλάξιµο υλικό». «Οι δέκα δεν έµαθαν κρατικά µυστικά, αλλά αποτελούσαν δυνάµει απειλή για τις ΗΠΑ και εισέπραξαν εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια από τη Ρωσία», επισήµανε χθες ο αµερικανός υπουργός Δικαιοσύνης.

24 ΙΟΥΝΙΟΥ: ο Μπαράκ Οµπάµα φιλοξενεί τον Ντµίτρι Μεντβέντεφ στην Ουάσιγκτον, ανακοινώνει την επιτυχή «επαναφορά» των αµερικανορωσικών σχέσεων. Οι προετοιµασίες για τις συλλήψεις συνεχίζονται µυστικά.

27 ΙΟΥΝΙΟΥ: οι δέκα συλλαµβάνονται και η προσοχή του κόσµου επικεντρώνεται στη «µοιραία κοκκινοµάλλα» της παρέας, την Αννα Τσάπµαν. «Δεν ήταν δική µου ιδέα να τη στείλουµε πίσω», δήλωσε το Σάββατο αστειευόµενος ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στο «Τonight Show» του Τζέι Λένο.

28 ΙΟΥΝΙΟΥ:η CΙΑ έρχεται σε επαφή µε τις ρωσικές µυστικές υπηρεσίες και βολιδοσκοπεί για µία ανταλλαγή. Ακολουθούν τρία τηλεφωνήµατα ανάµεσα στον διευθυντή της CΙΑ Λέον Πανέτα και τον ρώσο οµόλογό του Μιχαήλ Φραντκόφ. Ο Πανέτα κατονοµάζει τους τέσσερις κρατουµένους στη Ρωσία, όλοι Ρώσοι, καταδικασµένοι για κατασκοπεία υπέρ της Δύσης, που θέλει να αφεθούν ελεύθεροι η Ουάσιγκτον. 4 ΙΟΥΛΙΟΥ: το ντιλ κλείνει. Η Ρωσία ζητεί και παίρνει γραπτές οµολογίες από τους τέσσερις. Στις ΗΠΑ οι δικηγόροι των δέκα πιέζονται ώστε να πιέσουν µε τη σειρά τους τούς πελάτες τους να δεχθούν τη συµφωνία. Κάποιοι, όπως ο Χουάν Λαζάρο ή Μιχαήλ Βάσενκοφ, δεν θέλουν να πάνε στη Ρωσία. Γρήγορα όµως καθίσταται σαφές πως «είναι απλώς πιόνια στη σκακιέρα».

9 ΙΟΥΛΙΟΥ: η ανταλλαγή ολοκληρώνεται στο αεροδρόµιο της Βιέννης, µέσα σε µιάµιση ώρα. Οι δέκα µυστικοί πράκτορες που συνελήφθησαν στις ΗΠΑ βρίσκονται ήδη στη Ρωσία. Δύο από τους τέσσερις που άφησε ελεύθερους η Μόσχα βρίσκονται στη Βρετανία, οι άλλοι στις ΗΠΑ. Μόνο ένα κοµµάτι του παζλ λείπει: ο Κρίστοφερ Μέτσος, ο «ταµίας του δικτύου», που συνελήφθη τέλη Ιουνίου στην Κύπρο αλλά κατάφερε να διαφύγει. «Ισως να βρίσκεται ήδη εδώ», εκτιµά ο ρώσος στρατιωτικός αναλυτής Πάβελ Φελγκενχάουερ.


Στο Λονδίνο µε τα ρούχα της φυλακής

ΣΕ ΞΕΝ ΟΔΟΧΕΙΟ κάπου έξω από το Λονδίνο βρίσκονται οι δύο από τους τέσσερις ρώσους κατασκόπους που αντάλλαξε η Μόσχα, ο Ιγκόρ Σουτιάγκιν και ο Σεργκέι Σκρίπαλ. Σε σύντοµη τηλεφωνική επικοινωνία που είχε το Σάββατο µε τη σύζυγό του, ο Σουτιάγκιν της είπε πως ακόµα φοράει τα ρούχα της φυλακής και δεν έχει αποφασίσει αν θα παραµείνει στη Βρετανία ή θα επιχειρήσει να επιστρέψει στην πατρίδα του, επικαλούµενος τη χάρη που του έδωσε ο Μεντβέντεφ.

Τηλεφωνική συνοµιλία µε την αδελφή της είχε και η Αννα Τσάπµαν µόλις προσγειώθηκε µαζί µε τους υπόλοιπους εννέα «συντρόφους» της στο αεροδρόµιο Ντοµοντέντοβο της Μόσχας. Η υποδοχή που επιφύλαξαν οι Ρώσοι στους 10, ήταν µάλλον χλιαρή.

Κανένα εθνικό δίκτυο δεν µετέδωσε ζωντανά τις εικόνες της προσγείωσης και οι ρωσικές εφηµερίδες υποβάθµισαν εµφανώς το θέµα.