[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Εύκολες απολύσεις εργαζοµένων

Ο διάσηµος γάλλος κοινωνιολόγος Πιέρ Μπουρντιέ έλεγε σοφά ότι η πολιτική είναι και «µια διαχείριση συµβολισµών». Και εκπέµπονται τώρα τελευταία από την πλευρά της κυβέρνησης κάποιοι εντελώς αρνητικοί συµβολισµοί που κάνουν τον απλό πολίτη να πιστεύει ότι αυτή η κρίση θα διαλύσει τα πάντα! Και αναφέροµαι επιλεκτικά στον επικίνδυνο συµβολισµό µιας άσκοπης και αχρείαστης εργατικής νοµοθεσίας που προωθεί η κυβέρνηση, η οποία µεταξύ των άλλων διευκολύνει τις εκτεταµένες απολύσεις στις µεγάλες επιχειρήσεις, καταργεί τη δυνατότητα µονοµερούς προσφυγής στη διαιτησία και µειώνει δραστικά τις αποζηµιώσεις απολύσεων (όταν µάλιστα ο επικεφαλής της αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Σέρβας Ντερούζ δηλώνει ότι δεν ζητήθηκε ποτέ η µείωση των αποζηµιώσεων κατά 50%, «Το Βήµα», 20/6/2010)!

Και όλα αυτά εισάγονται σε µια χρονική στιγµή κατά την οποία η µεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας έχει αποδεχθεί – έστω µε δυσφορία και αντιδράσεις – ότι και η υπογραφή του οικονοµικού µέρους του µνηµονίου (µε το δάνειο των 110 δισεκατοµµυρίων ευρώ), αλλά και οι ασφαλιστικές ρυθµίσεις είναι η µόνη εναλλακτική επιλογή, αν θέλουµε να ξεφύγουµε από την καταστροφική υπερχρέωση και αν επιθυµούµε να υπάρχουµε ως δυτική κρατική οντότητα.

Πώς λοιπόν θα συµβάλλουν οι απάνθρωπες και επώδυνες απολύσεις στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονοµίας, όταν είναι γνωστό ότι το εργασιακό κόστος στην Ελλάδα δεν είναι και τόσο υψηλό και όταν επίσης είναι γνωστό ότι αυτό που µας λείπει είναι οι επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας που θα παράγουν φθηνότερα προϊόντα; Επιπλέον, υπάρχει και ο λεγόµενος ψυχολογικός παράγοντας τον οποίο έχει υποβαθµίσει ασύνετα η κυβέρνηση. Οταν δηλαδή δηµιουργείς µια «εργασιακή κόλαση» µε εργαζοµένους που απολύονται και µετακινούνται συχνά από επιχείρηση σε επιχείρηση, τότε προφανώς η αναλώσιµη αυτή εργατική δύναµη δεν έχει την κατάλληλη ψυχολογία για να στηρίξει την αυξηµένη παραγωγικότητα (που όλοι θεωρητικά θέλουµε)!

Είναι µάλιστα χαρακτηριστικό ότι ο φιλόσοφος Richard Sennett αποκάλυψε σε µια έρευνά του ότι η µέση χρονική διάρκεια παραµονής σε οποιαδήποτε δουλειά στην περίφηµη Σίλικον Βάλεϊ είναι κάπου οκτώ µήνες (Sennett, «Flexibilitι sur la ville», 2002)!

Οµως αυτή η απεχθής και εφήµερη παρουσία των ανθρώπων σε µια εταιρεία δεν τους δίνει τη δυνατότητα να νιώσουν την αίσθηση του κοινού πεπρωµένου ή το αίσθηµα ότι µπορούν να ενωθούν µαζί µε άλλους για να πετύχουν ένα καλύτερο παραγωγικό αποτέλεσµα για την επιχείρηση και την κοινωνία (και δεν γνωρίζω αν το παράδειγµα της Σίλικον Βάλεϊ είναι η ευτυχισµένη ζωή που ζηλεύει η κεντροαριστερή φιλοσοφία και η ευρωπαϊκή πολιτική ελίτ υπό τη συντηρητική Ανγκελα Μέρκελ).

Εποµένως ο Παπανδρέου πρέπει να γνωρίζει καλά ότι θα εµπνεύσει ένα καινούργιο όραµα στην κοινωνία και ότι θα βγούµε από την κρίση µόνο αν διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή, πράγµα που θέτει ως προϋπόθεση για την επιτυχία τέτοιων σκληρών προγραµµάτων διάσωσης και ο φηµισµένος αµερικανός οικονοµολόγος Joseph Stiglitz, ειδικά σε χώρες που δεν έχουν εκτεταµένα δίκτυα ασφαλείας κατά των ανέργων και των φτωχών (Stiglitz, «Η µεγάλη αυταπάτη»).

Και τέτοια µέτρα που ευνοούν τις ανεξέλεγκτες απολύσεις και τη γρήγορη κινητικότητα του εργατικού δυναµικού δεν νοµίζω ότι συµβάλλουν στην κοινωνική ειρήνη (για να µην αναφέρουµε και τις τραγικές εκφάνσεις τέτοιων µοντέλων εργασιακών σχέσεων, όπως της France Τelecom στη Γαλλία, όπου λόγω των αυθαίρετων και συνεχών απολύσεων των εργαζοµένων διαµορφώθηκε ένα καθεστώς τρόµου που οδήγησε στην αυτοκτονία 38 εργαζόµενους).

Επιπρόσθετα είναι αναγκαίο να σταθµίσουµε ότι η προώθηση µιας τέτοιας άσκοπης εργατικής νοµοθεσίας γίνεται σε µια εποχή κατά την οποία λόγω του προγράµµατος της δηµοσιονοµικής λιτότητας αυξάνεται δραµατικά το κύµα των νεόπτωχων και όταν σύµφωνα µε την τελευταία έκθεση του Ευρωβαρόµετρου το 57% των Ελλήνων έχουν σηµαντική δυσκολία για να πληρώσουν ακόµη και τους λογαριασµούς του ηλεκτρικού ρεύµατος (Gallup. com, «Greeks Μost Likely in ΕU to Struggle With Βills», 2010)!

Ποιο είναι το συµπέρασµα; Η προώθηση µιας νοµοθεσίας που διευκολύνει τις γρήγορες απολύσεις και τις συχνές µετακινήσεις των εργαζοµένων ναρκοθετεί ανυπολόγιστα την κοινωνική συνοχή και δεν βοηθά στο να εµπνευστούµε ένα καινούργιο όραµα για την Ελλάδα!

ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ

Πώς θα συµβάλλουν οι επώδυνες απολύσεις στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας, όταν είναι γνωστό ότι το εργασιακό κόστος στην Ελλάδα δεν είναι και τόσο υψηλό;

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νοµικής Σχολής του ΑΠΘ