«Τρόμαξα πολύ, πέρασα τέλεια»

«Οταν έφτασα στην κορυφή του γερανού και είδα ότι όλα φαίνονταν τόσο μικρά από ψηλά, ήθελα να κάνω πίσω. Καθώς ο εκπαιδευτής ετοιμαζόταν να πει το 1, 2, 3 σκέφτηκα “και αν κάτι δεν πάει καλά;”.
Κανονικά θα έπρεπε να κάνω πίσω.
Ομως σκέφτηκα ότι ήταν η ευκαιρία μου να νιώσω τον… τρόμο στα άκρα».
Oταν ο Χρήστος Μπούρδος θέλησε να δοκιμάσει την απόλαυση του φόβου, του ρίσκου και της περιπέτειας ήταν 17 χρονών: «Ημουν σε διακοπές με τους φίλους μου στην Πάρο και στο νησί είχαν φτιάξει ένα Βungee Jumping: ένας γερανός όπου ανέβαινες δεμένος σε πετούσε και σε ταλάντευσε από 50 μέτρα ύψος. Ηθελα πάντα να το δοκιμάσω και ήταν η ευκαιρία μου». Η ασφάλεια στα παιχνίδια αδρεναλίνης είναι πάντα υψηλή και όσοι τολμούν να τα δοκιμάσουν γνωρίζουν- εκ των προτέρων- ότι δεν κινδυνεύουν. Ο Χρ. Μπούρδος, 22 ετών σήμερα, παραλληλίζει αυτή την αίσθηση του φόβου με την ευχαρίστηση που νιώθουν οι θεατές ταινιών τρόμου: «Οταν παρακολουθούμε μια ταινία ξέρουμε ότι ανάμεσα στα φρικιαστικά πράγματα που συμβαίνουν στην τηλεόραση και στο σαλόνι του σπιτιού μας υπάρχει μια… απόσταση. Αυτό νομίζω ότι μας δίνει ευχαρίστηση: ότι τα φοβερά πράγματα που παρακολουθούμε δεν πρόκειται να μας αγγίξουν».

Ταινίες τρόμου. Ο κόμπος στο στομάχι, το «λύσιμο» στα γόνατα και η ελαφρά ζάλη είναι αυτά που επιδιώκει να νιώσει η 19χρονη Ματούλα Παντούδη, φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Στη Θεσσαλονίκη οι ευκαιρίες να ζήσει την ένταση του τρόμου είναι περιορισμένες. Ετσι καταφεύγει στο να παρακολουθεί ταινίες τρόμου ή να συμμετέχει σε παιχνίδια αδρεναλίνης στα πάρκα ψυχαγωγίας. Γιατί όμως τη γοητεύει ο φόβος; Οπως λέει, «ο φόβος είναι το μοναδικό συναίσθημα που μας κάνει να αισθανόμαστε ότι ζούμε. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας έχει “αδρανοποιήσει”. Κινούμαστε μηχανικά και κάνουμε κάθε μέρα τα ίδια πράγματα χωρίς να συναντάμε την έκπληξη, το ξάφνιασμα, αυτό που θα μας κάνει να βγούμε από τη ρουτίνα μας». Σύμφωνα με την ψυχολόγο Νίκη Ζαρκάδα- συνεργάτιδα στο Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας- πολλοί άνθρωποι συμμετέχουν σε επικίνδυνα σπορ ή καταστάσεις που εμπεριέχουν κάποιον βαθμό κινδύνου ή ρίσκου υποκινούμενοι από την ανάγκη τους να δημιουργήσουν ένταση και με τον τρόπο αυτό ενδιαφέρον στη ζωή τους. «Το αίσθημα του κινδύνου και της αγωνίας πυροδοτεί ένταση στον οργανισμό και αυξάνει τα επίπεδα της αδρεναλίνης. Οταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση υπερέντασης, λόγω της αδρεναλίνης προκαλείται αύξηση της γλυκόζης, με αποτέλεσμα να παράγεται επιπλέον ενέργεια, ενώ το άτομο νιώθει ευφορία. Η ενασχόληση με τέτοιου τύπου δραστηριότητες είναι ένας ακόμη τρόπος για έχει κανείς μια εμπειρία απόλαυσης».

Ιλιγγος. Η Ματούλα Παντούδη εξηγεί ότι της αρέσει η αγωνία που προκαλούν οι εξτρίμ δραστηριότητες και τα θρίλερ γιατί ξέρει ότι όλα αυτά είναι ασφαλή. Ενα από τα παιχνίδια που της αρέσουν είναι το «5 G». Αυτό που της κέντρισε το ενδιαφέρον ήταν ο τρόπος που διαφημίζουν το συγκεκριμένο παιχνίδι. Οπως λέει, «βρήκα πολύ προκλητική την παρακάτω ρεκλάμα: “Ανεβείτε σε ύψος 42 μέτρων και με επιτάχυνση 5 φορές μεγαλύτερη από αυτή της βαρύτητας πιάστε τα 100 χλμ./ώρα σε 2,8 δευτερόλεπτα”. Αυτό και μόνο ανεβάζει την αδρεναλίνη. Το δοκιμάζεις γιατί είναι ασφαλές και σου δίνει την απόλαυση την έντασης». Τη μεγαλύτερη όμως ευχαρίστηση νιώθει όταν παρακολουθεί ταινίες με ανθρώπους που φοβούνται: «Αυτοί με διασκεδάζουν περισσότερο απ΄ ό,τι η ίδια η ταινία. Μια φορά βλέπαμε ένα θρίλερ με το αγόρι μου, στο οποίο υπήρχε ένα μωρό που νιαούριζε. Για αρκετές μέρες αργότερα όταν άκουγε γάτες τρόμαζε. Αυτό με διασκέδαζε πολύ».


«Πουλάμε ευχαρίστηση»

O μαέστρος των ταινιών τρόμου Αλφρεντ Χίτσκοκ, σε μια συνέντευξή του θέλοντας να αποδώσει τα συναισθήματα των θεατών στα φιλμ του είπε: «Τους δίνω την ευχαρίστηση. Την ίδια ευχαρίστηση που έχουν όταν ξυπνήσουν από έναν εφιάλτη». Σύμφωνα με τον Χίτσκοκ, όλα τα τυχερά παιχνίδια μπορούν να διαιρεθούν σε εκείνα που επικρατεί ο φόβος και σε εκείνα που επικρατεί η αγωνία. «Η μεγάλη αγωνία που μετατρέπει μερικά παιχνίδια φόβου σε θρίλερ είναι όταν όλοι οι παίχτες έχουν την ελπίδα να νικήσουν παίρνοντας μια απόφαση και στη συνέχεια αγωνιούν για το αν πρόκειται πράγματι να αποδώσει.

Αυτό είναι η αγωνία.

Αλλά είναι αγωνία με άλφα μικρό».


Η βεβαιότητα της ασφάλειας κάνει τον φόβο ελκυστικό

O Εduardo Αndrade, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, αναρωτιόταν γιατί η σύζυγός του απολαμβάνει να βλέπει ταινίες θρίλερ. Στην προσπάθειά του να καταλάβει τη σύντροφό του αλλά και τη συμπεριφορά των καταναλωτών- στο τραπέζι του πόκερ, στην παρακολούθηση ταινιών θρίλερ αλλά και στην ενασχόλησή τους με επικίνδυνα αθλήματα- έκανε μία έρευνα σε συνεργασία με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Φλόριντας, Joel Cohen. Σύμφωνα με τον κ. Αndrade, στο μυαλό των θεατών υπάρχει ένα «προστατευτικό πλαίσιο», το οποίο τους θυμίζει ότι οι σκηνές φόβου είναι κατασκεύασμα και τους βοηθά να αποστασιοποιούνται από το τρομακτικό πλάνο που εκτυλίσσεται επί της οθόνης. «Με άλλα λόγια, τα ανάμεικτα συναισθήματα σε συνδυασμό με το προστατευτικό πλαίσιο μπορεί να γίνουν ακόμα πιο αστεία», σημειώνει.

Από την άλλη, είναι το παιχνίδι ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο που βιώνει κανείς συμμετέχοντας σε τέτοιου είδους δραστηριότητες ή παρακολουθώντας ταινίες τρόμου, επισημαίνει η ψυχολόγος Νίκη Ζαρκάδα: «Σαφώς, σημαντικό στοιχείο εμπλοκής στα παραπάνω είναι η ασφάλεια που νιώθει το άτομο ότι δεν πρόκειται να πάθει κάτι κακό ή μη αναστρέψιμο. Ας μην ξεχνάμε επιπλέον ότι το αναπάντεχο, το απροσδόκητο, δημιουργεί έξαρση και λειτουργεί διεγερτικά σε κάποιες περιπτώσεις».