Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Εμείς θα καθαρίσουμε, εσείς θα μας δεχθείτε;»

Στην είσοδο ο αστυνομικός μου ζητάει να αδειάσω τις τσέπες μου. «Όλες!». Το σακίδιό μου, με τη φωτογραφική μηχανή, το μαγνητόφωνο, τα στιλό και τα μολύβια, έχει ήδη δεσμευτεί. «Πρέπει να μας παραδώσετε και το κινητό σας». Τελικά, ύστερα από σύντομες διαπραγματεύσεις, παίρνω μαζί το σημειωματάριό μου και ένα στιλό. Σαν τον παλιό καλό καιρό που πηγαίναμε στις συνεντεύξεις μόνο με τα μολύβια μας και καθαρό μυαλό. Βγαίνοντας από το φυλάκιο, οι κήποι με τα μυρωδικά και τα λουλούδια είναι το πρώτο που προσέχω. Και τα σύρματα βέβαια. Ψηλά μέχρι τον ουρανό με ένα αγκαθωτό ρολό στην άκρη, έτσι που και να σκαρφαλώσει κανείς θα βρεθεί μπλεγμένος μέσα στα σύρματα.

Δίπλα μου, η παλαίμαχος δημοσιογράφος Σοφία Μαλτέζου μού μιλάει για τον Γιάννη, τον Χάρη, τον Παναγιώτη… Η ίδια έχει κάνει αυτήν τη διαδρομή πολλές φορές και αυτή ήταν που μου μετέφερε την πρόταση των κρατουμένων να έρθω να τους συναντήσω. Πίσω μας, παρακολουθούν διακριτικά τα βήματά μας ο υποδιοικητής της Φυλακής Γιώργος Μακρής και ο ψυχίατρος Νίκος Πλυτάς. Μιλούν για τους κρατουμένους που θα συναντήσουμε, λες και είναι φίλοι τους. Ή μάλλον συγγενείς τους, που είχαν ένα ατύχημα και τώρα είναι σε περίθαλψη. «Ένα αίτημα έχουν. Όλοι τους μαζί με την ποινή έχουν “φάει” και ένα πρόστιμο. Άλλος 5, άλλος 10 χιλιάδες. Μέχρι να αποφυλακισθούν αυτό το πρόστιμο έχει διπλασιασθεί. Ποιος όμως έχει 10 ή 20 χιλιάδες όταν βγαίνει από τη φυλακή; Θα μπορούσε λοιπόν αυτό το πρόστιμο, για τους κρατουμένους που αποτοξινώθηκαν, να διαγράφεται. Να είναι και ένα κίνητρο για να κόψει κανείς τα ναρκωτικά στη φυλακή».

Οι κρατούμενοι που προσπερνάμε είναι όλοι τους βιαστικοί. Ένας δουλεύει στο ξυλουργείο, άλλος στο συνεργείο αυτοκινήτων, οι περισσότεροι στα χωράφια. Στις ελιές και στα αμπέλια και τώρα στα μπρόκολα και τα μαρούλια. Από αυτά τρώνε στο συσσίτιο και «εδώ και δίπλα» στις γυναικείες φυλακές. Οι κρατούμενοι στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας είναι περίπου 12.000. Από αυτούς, σχεδόν ένας στους δύο έχει σχέση με ναρκωτικά. Στη Θήβα όμως, στο κέντρο απεξάρτησης τοξικομανών κρατουμένων έχουν μεταφερθεί με αίτησή τους μόνο 45 κρατούμενοι. Το πρόγραμμα που παρακολουθούν είναι στεγνό, χωρίς υποκατάστατα δηλαδή και διαρκεί περίπου δύο χρόνια. Κάθε εβδομάδα, αιφνιδιαστικά, όλοι κάνουν εξετάσεις ούρων. Αν έχουν καπνίσει μαύρο ή έχουν πάρει ηρωίνη, παραισθησιογόνα και οποιοδήποτε άλλο ναρκωτικό θα φύγουν για άλλες φυλακές. «Θα μπορούσαμε να δεχθούμε και άλλους 20-30 κρατουμένους. Όποιος έχει εκτίσει το 1/5 της ποινής του και η επιβληθείσα ποινή φυλάκισης ή κάθειρξης δεν είναι πάνω από 12 έτη μπορεί να κάνει αίτηση και να έρθει». Αυτοί που πιστεύουν στην απεξάρτηση- σωφρονιστικοί υπάλληλοι, γιατροί, αλλά και κρατούμενοι- ζητούν να αλλάξει το 1/5 και να γίνει 1/10, ώστε να έρχονται περισσότεροι- και γρηγορότερα- φυλακισμένοι στη Θήβα.

Στη μεγάλη αίθουσα με τους καναπέδες, επτά άντρες με περιμένουν όρθιοι. Οι περισσότεροι καπνίζουν. Είναι το μόνο που τους επιτρέπεται. Άγρια χέρια, δυνατά και πρόσωπα που μαρτυρούν ταλαιπωρία. Με τη γλύκα όμως που έχουν οι σκληροί όταν συνειδητοποιούν ότι η ζωή τους πάει στα βράχια και κοντοστέκονται.


Ο ειλικρινής

«Στις φυλακές έχω κάνει 18 χρόνια. Ναρκωτικά και φυλακές είναι όλη μου η ζωή. Είναι άδικο που δεν έρχονται εδώ άνθρωποι να αποθεραπευτούν όπως εγώ. Αλλά πώς να κάνεις αιτήσεις; Αν είσαι στη φυλακή, έχεις τα ναρκωτικά δίπλα σου και πίνεις όλη μέρα. Δεν ξέρω αν είναι δίκαιο να έχουμε αιτήματα, γιατί έχουμε κάνει πολλά στη ζωή μας, πάντως θα ήθελα βοήθεια τη μέρα της αποφυλάκισής μου. Και όταν λέω βοήθεια, δεν εννοώ λεφτά.

Λεφτά έχω, η οικογένειά μου δηλαδή έχει κάτι οικονομίες και θα μου πληρώσει το πρόστιμο. Τα άλλα παιδιά όμως, που δεν έχουν λεφτά, έχουν πρόβλημα και αναγκαστικά πρέπει να κλέψουν. Βέβαια, τώρα τα σκέφτομαι όλα αυτά. Τόσα χρόνια δεν μπορούσα να σκεφτώ τίποτα. Απλώς σκεφτόμουν το πιόμα.

Τώρα άλλαξα. Ο κόσμος όμως έξω έχει αλλάξει; Αυτό είναι το ερώτημά μου και αυτή είναι η βοήθεια που ζητάω. Να μη με αντιμετωπίσουν καχύποπτα.

Να μου δώσουν μια ευκαιρία».


Ο πατέρας

«Και για μένα είναι η δεύτερη φορά που μπαίνω στη φυλακή. Είμαι παντρεμένος δύο φορές, έχω και τρεις μεγάλες κόρες. Την τελευταία φορά με καταδίκασαν σαν έμπορο. Έμπορος σύμφωνα με το άρθρο 8. Εγώ βέβαια ήμουν χρήστης όπως όλοι μας, απλώς έσπρωχνα για να έχω τη δόση μου. Αλλιώς τα λεφτά δεν βγαίνουν. Εκτός αν είσαι εκατομμυριούχος. Για να καταλάβετε πόσο λάθος είναι ο νόμος, οι ελληνικές φυλακές είναι γεμάτες με εμπόρους. Επτά χιλιάδες “έμποροι” είμαστε μέσα. Στην πραγματικότητα, το 90% είναι χρήστες. Εγώ όλη μου τη ζωή ήμουν στην υποτροπή. Και μέσα στις φυλακές έβρισκα τρόπο και την “έκανα”. Τώρα έχω καθαρίσει.

Πολλές φορές σκέφτομαι αν πρέπει να βγω από εδώ. Αν θα μείνω καθαρός και έξω».


Ο «αθώος»

«Oι γονείς μου ήταν μετανάστες στη Γερμανία.

Εκεί άρχισα τη χρήση όταν ήμουν 14 χρονών. Στην αρχή έπινα χημικά, απ΄ αυτά που δίνουν και στα άλογα. Όταν είσαι μέσα στα ναρκωτικά και τα ποτά τα κάνεις όλα. Εγώ μιλούσα γερμανικά, αγγλικά, δούλευα σε καλές δουλειές, αλλά ήμουν μέσα και στους τσαμπουκάδες. Μια φορά πυροβόλησα κιόλας. Έχω και εγώ πρόβλημα με το πρόστιμο. Μου έβαλαν 10.000 ευρώ πρόστιμο. Με 92% προσαύξηση θα έχει γίνει αυτομάτως 20.000 ευρώ. Πού θα βρεθούν αυτά τα λεφτά από έναν φυλακισμένο; Σαν να μας λένε “γίνε εγκληματίας”».

ΥΓ: «Ο Παναγιώτης με τη σκληρή φάτσα είναι ο αδικημένος του σωφρονιστικού συστήματος», θα μου ψιθυρίσει ένας από τους φύλακες. Καταδικάστηκε σε 10 χρόνια για παραβιάσεις του νόμου περί ναρκωτικών και στο Εφετείο τού επανέλαβαν τα 10 χρόνια χωρίς να του αναγνωρίσουν κανένα ελαφρυντικό. «Ίσως να είναι και η φάτσα μου που δεν βοηθάει», προσπαθεί να ελαφρύνει λίγο την ατμόσφαιρα, «ίσως και καλύτερα έτσι, γιατί αλλιώς μπορεί να μην είχα σωθεί».


Ο παλιός

«Το σωφρονιστικό σύστημα είναι λάθος. Υπάρχουν 15.000 κρατούμενοι σε όλη την Ελλάδα- 1 στους 2 έχει σχέση με τα ναρκωτικά- και εδώ δυστυχώς βρίσκονται μόνο 50 άτομα. Εγώ είμαι από 14 ετών στις ουσίες. Έχω βέβαια ηπατίτιδα C και έχω πρόβλημα με το συκώτι μου. Έξω έχω 2.500 ένσημα, δούλευα δηλαδή αλλά ταυτόχρονα ψαχνόμουν. Κάποια στιγμή αποφάσισα να φέρω μεθαδόνη από την Ολλανδία.

Με έπιασαν στο ταχυδρομείο. Εδώ μέσα καθάρισα όμως. Το μόνο που με φοβίζει είναι όταν ανοίξει η πόρτα και πρέπει να βγω.

Έχω και το πρόστιμο που πρέπει να πληρώσω. Πού να βρεθούν 10.000 ευρώ;».


Το μοντέλο

«Στην Ελλάδα είχα έρθει παράνομα από την Αλβανία. Στην αρχή δούλευα σε οικοδομές, μετά στην πασαρέλα. Γύρω μου οι περισσότεροι κάπνιζαν. Τότε τα ξεκίνησα και εγώ. 19-20 ετών. Στην αρχή μόνο μαύρο. Μετά η παρέα στη δουλειά έκανε LSD, κοκαΐνη, πρέζα. Έτσι μπήκα και εγώ. Έπινα συνεχώς αλλά δεν τρυπιόμουν. Με έπιασαν, μπήκα φυλακή, βγήκα, αλλά ξανά τα ίδια. Όταν ξαναμπήκα στη φυλακή έμαθα για το πρόγραμμα, τα σταμάτησα όλα και είπα ΄΄θα πάω΄΄. Βγαίνω σε 8 μήνες αλλά δεν έχω χαρτιά. Ελπίζω να κερδίσω την επανένταξη. Θα παρακολουθώ δηλαδή το πρόγραμμα μέχρι να νιώσω εντελώς καλά. Αν με αφήσουν βέβαια και δεν με απελάσουν».


Το πλουσιόπαιδο

«Εγώ ζούσα στην Ολλανδία. Ήρθα στην Ελλάδα για διακοπές και με έπιασαν. Μετά έφυγα για την Αυστραλία. Ήρθα ξανά για διακοπές στη Θεσσαλονίκη και με ξαναέπιασαν. Γενικά, απ΄ ό,τι φαίνεται η Ελλάδα δεν με πάει. Από την Α΄ Γυμνασίου έπινα μαύρο, μετά έπινα special Κ και άλλα ανεβαστικά ναρκωτικά. Ήθελα να τα δοκιμάσω όλα. Η οικογένειά μου είχε λεφτά, ταξίδευα στην Ασία και δοκίμαζα ό,τι υπήρχε. Μέσα είμαι κι εγώ ως έμπορος, βάσει του άρθρου 8. Τον Απρίλιο έχω Εφετείο. Όταν ήμουν στα Διαβατά, πέθανε ένας φίλος από ναρκωτικά. Κοιμήθηκε και δεν ξύπνησε ποτέ. Τότε αποφάσισα να κάνω και εγώ κάτι, γιατί ήξερα ότι το επόμενο βράδυ μπορεί να ήμουν εγώ ο νεκρός».


Ο μετανιωμένος

«Εγώ είμαι από 13 ετών στη χρήση. Στην αρχή έκανα μαύρο και παραισθησιογόνα.

Στα 17 μου άρχισα την κόκα. Τα έχω κάνει όλα, αλλά ποτέ δεν τρυπήθηκα. Δούλευα, αλλά για να “βγαίνω” ταυτόχρονα έκλεβα.

Όταν ψαχνόμουν για τη δόση μου μπορούσα να κάνω τα πάντα. Μετά είχα τύψεις. Ένας φαύλος κύκλος. Στα 23 μου αποφάσισα να καθαρίσω. Πήγα στην Ήπειρο, έμεινα σε ένα χωριό, καθάρισα, αλλά όταν επέστρεψα στην Αθήνα ξανακύλησα. Έπινα και πούλαγα. Και στη φυλακή όταν ήμουνα έπινα. Τελευταία φορά με πιάσανε με 53 γραμμάρια κοκαΐνη. Τα τελευταία 3 χρόνια είμαι εδώ στην Κοινότητα και σε 4 μήνες φεύγω. Αυτά τα χρόνια έχω πάρει συνολικά 9 άδειες. Μας δίνουν μικρές τριήμερες άδειες για να μπορούν να ελέγχουν με τα ούρα μας αν έχουμε πιει. Αν σε πιάσουν να έχεις κάνει χρήση σε διώχνουν από το πρόγραμμα, είναι απόλυτη η ποινή. Εγώ το πήρα απόφαση να έρθω εδώ όταν πέθανε δίπλα μου ένας φίλος μου στη Β΄ πτέρυγα του Κορυδαλλού. Τότε άρχισα να το βλέπω αλλιώς. Ίσως να έχω και ενοχές γι΄ αυτόν που πέθανε, ίσως και να φοβήθηκα. Όλες οι φυλακές είναι γεμάτες ουσίες και φάρμακα. Έχω και ένα αγόρι 6 χρονών εκεί έξω.

Τώρα που παίρνω άδειες αρχίζω να τον γνωρίζω. Τόσα χρόνια δεν του είχα προσφέρει τίποτα. Όταν είσαι στις ουσίες, τους σκοτώνεις τους άλλους γύρω σου και δεν το καταλαβαίνεις. Ελπίζω να προλάβω να επανορθώσω».