Κόβουν τα δελτία τροφίμων

Μετρημένες είναι όπως όλα δείχνουν οι ημέρες της θρυλικής libreta, του δελτίου τροφίμων που εξασφάλιζε κάθε μήνα, εδώ και 47 χρόνια, τη στοιχειώδη σίτιση των πολιτών της Κούβας.

Παρ΄ ότι δομικό τμήμα του κουβανικού σοσιαλιστικού συστήματος και σύμβολο της απόλυτης ισότητας που οραματιζόταν η κουβανική επανάσταση, το δελτίο απλώς αδυνατεί να επιβιώσει. Ο θάνατος της libreta είχε προαναγγελθεί: από τότε που παρέλαβε την εξουσία από τον εξασθενημένο Φιντέλ, τον Φεβρουάριο του 2008, ο Ραούλ Κάστρο έχει δηλώσει πολλές φορές πως το δελτίο τροφίμων, όπως και άλλες «δωρεάν παροχές και επιδόματα», έχουν γίνει πια «παράλογα και μη βιώσιμα». Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστη την Κούβα· οι τρεις κυκλώνες που την έπληξαν πέρυσι έκαναν την κατάσταση ακόμα χειρότερη. Η Αβάνα εισάγει το 80% των τροφίμων που καταναλώνει και οι επιδοτήσεις των τροφίμων της κοστίζουν, κάθε χρόνο, περισσότερα από ένα δισ. δολάρια. Όπως επισημαίνει η ισπανική εφημερίδα «Εl Ρais», «οι αριθμοί απλώς δεν βγαίνουν. Και η κυβέρνηση του Ραούλ προσπαθεί να εγκαθιδρύσει ένα “βιώσιμο” μοντέλο σοσιαλιστικής οικονομίας, βασισμένο στη λογική των αριθμών, όχι σε απίθανα όνειρα».

Σταδιακή κατάργηση
Τα πρώτα σημάδια ήρθαν τον περασμένο μήνα, όταν ανακοινώθηκε η σταδιακή κατάργηση του δωρεάν μεσημεριανού φαγητού για τα 3,5 εκατομμύρια κυβερνητικούς υπαλλήλους της Κούβας- σε σύνολο 11,2 εκατομμυρίων πολιτών. Λίγο μετά, τα κυβερνητικά ΜΜΕ άρχισαν να περνούν στους Κουβανούς το μήνυμα ότι πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται για το τέλος της libreta. «Το δελτίο τροφίμων ήταν κάποτε απαραίτητο, έχει όμως γίνει εμπόδιο στις συλλογικές αποφάσεις που πρέπει να λάβει το έθνος», έγραψε στο κύριο άρθρο της η «Granma», η εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος. «Το δελτίο θα καταργηθεί, δεν υπάρχει αμφιβολία», βεβαιώνει Κουβανός οικονομολόγος στην «Εl Ρais». «Είναι όμως τόσο άσχημη η οικονομική κατάσταση που η κυβέρνηση δεν μπορεί να το κάνει μεμιάς, ειδάλλως το μισό νησί θα έχει πρόβλημα επιβίωσης».

Το δελτίο τροφίμων ούτως ή άλλως δεν αρκεί. Τα στοιχειώδη αγαθά που εξασφαλίζει επαρκούν το πολύ για 12 ημέρες. «Μετά πας στο chopin (από το shopping, κατάστημα όπου πληρώνεις με ξένο νόμισμα) και σου παίρνουν τον μισθό μιας εβδομάδας για ένα λίτρο λάδι και άλλα τόσα για ένα σαμπουάν», λέει η Βιρχίνια, πτυχιούχος Βιοτεχνολογίας. Το πιθανότερο είναι πως η κουβανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να επιδοτεί αυτούς που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη και θα κόψει το δελτίο στους υπόλοιπους. Ανεξάρτητοι οικονομολόγοι, όπως ο Όσκαρ Επινόζα Τσέπε, εν τούτοις επισημαίνουν πως για να δημιουργήσει μια χώρα πλούτο δεν αρκεί να αποταμιεύει, πρέπει και να παράγει· προτού προχωρήσει λοιπόν ο Ραούλ Κάστρο στην κατάργηση της libreta, «πρέπει να προωθήσει άλλες μεταρρυθμίσεις, να καταργήσει το διπλό νόμισμα, να συνδέσει τον μισθό με την απόδοση, να δώσει μεγαλύτερα περιθώρια στην ιδιωτική πρωτοβουλία».