Η ζώνη που έσωσε πάνω από 1 εκατομμύριο ζωές

Λίγοι έχουμε ακούσει για τον Νιλς Μπόλιν, όμως όποτε ταξιδεύουμε με το αυτοκίνητο η επινόησή του μας καθιστά ασφαλέστερους. Οι ζώνες ασφαλείας που επινόησε συμπλήρωσαν πλέον μισό αιώνα.

Μέσα σ΄ αυτό τον μισό αιώνα, η ζώνη ασφαλείας των αυτοκινήτων έχει σώσει πάνω από ένα εκατομμύριο ζωές. Παραμένει η πιο επιτυχημένη συμβολή στην ασφάλεια στην ιστορία του αυτοκινήτου. Σε περίπτωση αυτοκινητικού ατυχήματος, μειώνει τις πιθανότητες θανάτου ή τραυματισμού κατά τουλάχιστον 50%.

Η συμβατική ζώνη ασφαλείας «τριών σημείων» (που συγκρατεί τον θώρακα καθώς και τη λεκάνη με μια επιπλέον ζώνη) επινοήθηκε πριν από 50 χρόνια από τη Volvo, όπως επιμένει να μας υπενθυμίζει η εταιρεία, και συγκεκριμένα από έναν μηχανικό της, τον Νιλς Μπόλιν. Όμως στην πραγματικότητα δεν ήταν η Volvo που την επινόησε, ούτε ήταν η πρώτη που την τοποθέτησε στα αυτοκίνητά της. Μια πρώτη ζώνη ασφαλείας είχε αναπτύξει στις αρχές του 19ου αιώνα ένας Άγγλος, ο σερ Τζορτζ Κέιλι, για το πρωτοποριακό ανεμοπλάνο του (λειτούργησε μια χαρά, ο Κέιλι πέθανε από βαθύ γήρας). Μια αμερικανική εταιρεία αυτοκινήτων, η Νash, την περιέλαβε στα μοντέλα της το 1949 και η Ford ως αξεσουάρ από το 1955- με πρωτοβουλία ενός τότε πολλά υποσχόμενου διευθυντή της ονόματι Ρόμπερτ Μακναμάρα. Από το 1958, η σουηδική Saab περιέλαβε τη ζώνη ασφαλείας δύο σημείων στον στάνταρ εξοπλισμό των μοντέλων της. Και δύο Αμερικανοί, οι Ρότζερ Γκρίσουολντ και Χιου Ντε Χέιβεν, είχαν εκδώσει το 1951 δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για μια πρώτη ζώνη ασφαλείας τριών σημείων- αλλά άφησαν το κούμπωμα στη μέση.

Η πατέντα
Η Volvo, και ιδιαίτερα ο Μπόλιν, πάτησε στους ώμους όλων αυτών και κατοχύρωσε την πατέντα για τη ζώνη ασφαλείας τριών σημείων βάζοντας το κούμπωμα στην άκρη και καθιστώντας τη χρήση της όσο το δυνατόν πιο εύκολη, απλή και αποτελεσματική. Ακόμη κι έτσι όμως, οι καταναλωτές αντιστάθηκαν, τουλάχιστον εκτός Σκανδιναβίας. Λίγοι ήθελαν να πληρώσουν για ζώνες ασφαλείας. Άρχισαν να κυκλοφορούν «αστικοί θρύλοι» ότι οι ζώνες ασφαλείας αποκεφαλίζουν ή παγιδεύουν σε περίπτωση ατυχήματος. Αρχικά το νέο υπέροχο σύστημα της Volvo περιελήφθη στον στάνταρ εξοπλισμό μόνο των αυτοκινήτων της που προορίζονταν για τη σουηδική αγορά. Το πρώτο βγήκε από τη γραμμή παραγωγής στις 13 Αυγούστου 1959.

Το σύστημα που κλειδώνει τη ζώνη όταν η δύναμη της αδράνειας σπρώχνει τον επιβάτη προς τα εμπρός εμφανίσθηκε τη δεκαετία του 1960 και τα ενοχλητικά «μπιπ» όταν ο επιβάτης δεν φοράει ζώνη τη δεκαετία του 1970. Στο μέλλον μπορεί να δούμε ζώνες ασφαλείας των τεσσάρων ή των πέντε σημείων (καλύτερες στις ανατροπές), ζώνες ασφαλείας που ελέγχονται ηλεκτρονικά, ακόμη και φουσκωτές. Σε κάθε περίπτωση, η ζώνη ασφαλείας ήρθε για να μείνει. Όπως φέρεται ότι δήλωσε ένας διευθυντής της Volvo πριν από λίγα χρόνια, «Σε κάθε αυτοκίνητο υπάρχει λίγος Νιλς Μπόλιν».


Άλλες σωτήριες εφευρέσεις

ΤΑ ΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΑ: Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι αυτοκινητιστές κοντά στο Μπράντφορντ οδηγούσαν τη νύκτα βρίσκοντας τον δρόμο τους από τις αντανακλάσεις στο ατσάλι των γραμμών του τραμ. Όταν οι γραμμές αφαιρέθηκαν, έλειψαν τόσο πολύ σ΄ έναν οδηγό, τον Πέρσι Σο, ώστε το 1933 εφηύρε τα ανακλαστικά. Σήμερα χρησιμοποιούνται σ΄ όλον τον κόσμο και θεωρείται ότι έφεραν επανάσταση στην οδική ασφάλεια.

Ο ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣ: Ο όρος «pacemaker» (βηματοδότης) επινοήθηκε το 1932 από τον Αμερικανό φυσιολόγο Άλμπερτ Χάιμαν για να περιγράψει την εφεύρεσή του: μια μηχανή η οποία διοχέτευε ηλεκτρισμό στην καρδιά μέσω μιας βελόνας που περνούσε μέσα στον θώρακα και τροφοδοτούνταν από έναν κινητήρα με μανιβέλα και ελατήρια. Την ιδέα καταδίκασε τότε η ιατρική κοινότητα ως επέμβαση σε «φυσικά γεγονότα». Ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο τοποθετήθηκε εσωτερικός βηματοδότης, το 1958, ήταν ο Άρνε Λάρσον, στη Σουηδία. Χάλασε έπειτα από τρεις ώρες. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, τοποθετήθηκαν στον Λάρσον 26 βηματοδότες. Πέθανε το 2001, σε ηλικία 86 ετών, από ασθένεια που δεν είχε σχέση με την καρδιά του.