Πραξικόπημα στην Τουρκία, πάντως, δεν αναμένεται…

«Θα δημιουργηθεί χάος»: αυτό προέβλεπε πριν από μία εβδομάδα ο Μουράτ Γετκίν της «Ραντικάλ» αν ο Τούρκος πρόεδρος ενέκρινε τον νόμο ο οποίος προβλέπει την εκδίκαση των στρατιωτικών από πολιτικά δικαστήρια. Τελικά ο Αμπντουλάχ Γκιουλ προχώρησε σε αυτό το βήμα και οι σχέσεις στρατού και κυβέρνησης επιδεινώθηκαν.

O νέος γύρος αντιπαράθεσης στρατού – κυβέρνησης ξεκίνησε με το «Σχέδιο διάλυσης του ΑΚΡ και του Γκιουλέν» που δημοσίευσε η εφημερίδα «Ταράφ». Τι αναφέρεται στο κείμενο, το οποίο υπογράφει ο αξιωματικός του Ναυτικού Ντουρσούν Τσιτσέκ; Το σχέδιο ήταν να διασπαστεί το κυβερνών κόμμα και να εξουδετερωθεί το κίνημα του ισχυρού ισλαμιστή Φετουλάχ Γκιουλέν. Και αυτό θα γινόταν με την τοποθέτηση όπλων σε χώρους που χρησιμοποιεί το κίνημα ώστε να φανεί εμπλεκόμενο σε τρομοκρατικές ενέργειες. Το σχέδιο στρεφόταν ακόμη και εναντίον της Ελλάδας και της Αρμενίας, αν και τα τουρκικά μέσα δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με αυτήν τη πτυχή. Με βάση το έγγραφο, θα χρησιμοποιούνταν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για να κινητοποιήσουν την τουρκική κοινή γνώμη εναντίον της Ελλάδας και της Αρμενίας, με στόχο να ενισχυθεί η βάση των εθνικιστικών κομμάτων της Τουρκίας και να συρρικνωθεί το κυβερνών κόμμα.

Όλοι πάγωσαν. Στις 12 Ιουνίου, όταν αποκαλύφθηκε το έγγραφο, όλοι πάγωσαν. Ακόμη και η ηγεσία του στρατού χρειάστηκε μερικά 24ωρα για να αντιδράσει. Το σχέδιο έμοιαζε με ένα καμουφλαρισμένο πραξικόπημα. Γρήγορα όμως το πρώτο σοκ διαδέχθηκε ένα άλλο, που προκλήθηκε από την αμφισβήτηση της γνησιότητας του εγγράφου και την πιθανότητα να το είχαν ετοιμάσει οι «άνδρες του Γκιουλέν»- ο οποίος φέρεται να ελέγχει το αστυνομικό σώμα- με στόχο να πλήξουν τον στρατό! Και τα δύο σενάρια φαίνονταν εξ ίσου πιθανά, αφού και οι δύο πλευρές παρουσιάζονται ικανές για όλα προκειμένου να κυριαρχήσουν. Οι κοσμικοί εκτιμούν μάλιστα ότι οι ισλαμιστές είχαν δύο λόγους για να κάνουν αυτήν τη συνωμοσία. Πρώτον, έχει αποδειχθεί ότι η διαμάχη κυβέρνησης και στρατού ενισχύει το ΑΚΡ, αυξάνοντας την εκλογική του δύναμη. Δεύτερον, οι κοσμικοί εκτιμούν ότι στόχος του Φετουλάχ Γκιουλέν είναι να «περικυκλώσει» και τις ένοπλες δυνάμεις, όπως έκανε και με την Αστυνομία, πετυχαίνοντας την υποταγή τους. Τότε θα είναι ανοιχτό το πεδίο για να οδηγήσει τη χώρα στον ισλαμικό νόμο.

Τα πραξικοπήματα. Από την άλλη οι ισλαμιστές εκτιμούν ότι και οι ένοπλες δυνάμεις είχαν τους λόγους τους για να ετοιμάσουν ένα τέτοιο σχέδιο: η πρακτική των πραξικοπημάτων που ακολούθησαν οι ένοπλες δυνάμεις από το 1960 και μετά, είναι η μεγαλύτερη απόδειξη…

Πάντως το σκηνικό δεν ξεκαθάρισε ούτε και όταν βγήκε ο στρατός με το πόρισμά του, σύμφωνα με το οποίο το έγγραφο δεν ετοιμάστηκε στο Γενικό Επιτελείο Στρατού και ο Ντουρσούν Τσιτσέκ δεν ήταν ένοχος. «Κάτω τα χέρια σας από τον στρατό», δήλωσε προειδοποιητικά ο αρχηγός του στρατού Ιλκέρ Μπασμπούγ, απευθυνόμενος προφανώς προς τον ισλαμιστή Γκιουλέν. Το ΑΚΡ αμφισβήτησε την έρευνα του στρατιωτικού δικαστή. Και το ερώτημα παραμένει: είναι ή δεν είναι τελικά γνήσιο το έγγραφο;


Οι ένοπλες δυνάμεις δεν εμπιστεύονται τα πολιτικά δικαστήρια

Η αντιπαράθεση πυροδότησε νέες εξελίξεις, οι οποίες εξόργισαν ακόμη περισσότερο τις ένοπλες δυνάμεις: τον νέο νόμο για εκδίκαση των στρατιωτικών σε πολιτικά δικαστήρια. Το ΑΚΡ λέει από τη μία ότι επιβάλλεται για την εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ενώ η αντιπολίτευση και ο στρατός αμφισβητούν το επιχείρημα αυτό υποστηρίζοντας ότι η τροποποίηση είναι αντισυνταγματική. Στην πραγματικότητα οι ένοπλες δυνάμεις δεν εμπιστεύονται τα πολιτικά δικαστήρια, σύμφωνα με τον γνωστό δημοσιογράφο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ ο οποίος θεωρεί σωστές τις αντιρρήσεις του στρατού.

Το κόμμα της αντιπολίτευσης CΗΡ ετοιμάζεται να προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Φαίνεται ότι και αυτή η μάχη εκεί θα κριθεί. Ο ίδιος ο Ιλκέρ Μπασμπούγ απέκλεισε το ενδεχόμενο στρατιωτικού πραξικοπήματος, αν και θα έλεγε κανείς ότι δεν χρειάζεται κατ΄ ανάγκην και η δική του συγκατάθεση για κάτι τέτοιο!


ΓΝΩΜΗ Η αποτυχία του Πεκίνου
Του ΝΙCΗΟLΑS ΒΕQUΕLΙΝ

Η έξαρση της εθνοτικής βίας στην επαρχία Σιντζιάνγκ της Κίνας μοιάζει να αιφνιδίασε τόσο το Πεκίνο όσο και τον υπόλοιπο κόσμο. Κακώς. Η βία, που ακολουθεί τις μαζικές διαδηλώσεις στο Θιβέτ πριν από 18 μήνες, είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας του Πεκίνου απέναντι στις εθνικές μειονότητες που κατοικούν στο 80% της έκτασης της Κίνας, αλλά αποτελούν μόλις το 8% του πληθυσμού της.

Οι Ουιγούροι, όπως και οι Θιβετιανοί, έχουν ιστορία, παράδοση, θρησκεία και γλώσσα διαφορετικές από εκείνες της υπόλοιπης Κίνας. Τα εδάφη τους, που τα παλιά χρόνια αποτέλεσαν τη σπονδυλική στήλη του Δρόμου του Μεταξιού, εντάχθηκαν στην κινεζική αυτοκρατορία μόλις τον 18ο αιώνα. Και ο πραγματικός αποικισμός της Σιντζιάνγκ ξεκίνησε μόνο τη δεκαετία του ΄50, όταν επενέβη ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός για να διαλύσει τη βραχυχρόνια Δημοκρατία του Ανατολικού Τουρκεστάν. Η αναλογία των Χαν στον πληθυσμό αυξήθηκε έτσι από 6% σε 40%.

Μια δεύτερη μαζική «εισβολή» έγινε τη δεκαετία του ΄90, ως αποτέλεσμα της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης και του φόβου του Πεκίνου για αστάθεια στην περιοχή. Τα οικονομικά κίνητρα που δημιούργησε το Πεκίνο είχαν ως αποτέλεσμα να φτάσουν στην περιοχή ένα ώς δύο εκατομμύρια νέοι Κινέζοι μετανάστες. Από την οικονομική ανάπτυξη όμως δεν επωφελήθηκαν οι Ουιγούροι, που άρχισαν να διαμαρτύρονται για τις εναντίον τους διακρίσεις. Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν μεγαλύτερη καταστολή τόσο σε θρησκευτικό όσο και σε πολιτιστικό επίπεδο.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, το Πεκίνο άρχισε να δικαιολογεί την καταστολή ως μέρος του πολέμου κατά της τρομοκρατίας. Και τα τελευταία χρόνια προχώρησε σε μια εκστρατεία αλλοίωσης της ταυτότητας των Ουιγούρων, με την αντικατάσταση των δασκάλων τους από Χαν. Οι αρχές οργάνωσαν επίσης δημόσιες πυρπολήσεις βιβλίων των Ουιγούρων.

Στις αρχές του χρόνου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ξαφνικά σχέδια για τη μεταμόρφωση του Κάσγκαρ, ενός πολιτιστικού κέντρου που έχει ηλικία πολλών αιώνων και αποτελεί ένα από τα λίγα εναπομείναντα παραδείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της Κεντρικής Ασίας. Σε λίγες εβδομάδες, η παλιά πόλη θα έχει εξαφανιστεί και 50.000

οικογένειες θα έχουν μετακομίσει σε καινούργια, άψυχα κτίρια.

Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους ξεσηκώθηκαν αυτή την εβδομάδα οι Ουιγούροι. Αν η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίσει τα αίτια των εντάσεων και δεν σταματήσει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η βία είναι πολύ πιθανό να κλιμακωθεί.

Ο Νicholas Βequelin είναι ερευνητής του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την Ασία