Για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά

Μία παγκόσμια σύνοδο για τον πυρηνικό αφοπλισμό θέλει να φιλοξενήσει την επόμενη άνοιξη στην Ουάσιγκτον ο Μπαράκ Ομπάμα, ελπίζοντας να «χτίσει» πάνω στις επιτυχημένες συνομιλίες που είχε τη Δευτέρα με τον Ρώσο πρόεδρο Ντιμίτρι Μεντβέντεφ. Προς το παρόν, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος πραγματοποιεί σήμερα την πρώτη του επίσκεψη στην υποσαχάρεια Αφρική και συγκεκριμένα στην Γκάνα: όπως σημειώνει ο Μπόνο, «το νέο πρόσωπο της Αμερικής συναντά το νέο πρόσωπο της Αφρικής».

O Μπαράκ Ομπάμα αναχώρησε χθες από τη Λ΄ Άκουιλα όπου πραγματοποιήθηκε η Σύνοδος του G8, αφήνοντας «πίσω» μια διαβεβαίωση πως οι εποχές που η χώρα του δεν ανταποκρινόταν στις ευθύνες της όσον αφορά την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής «έχουν τελειώσει», καθώς και μια πολυσυζητημένη χειραψία με τον Λίβυο ηγέτη Μουαμάρ Καντάφι- αυτήν τη φορά, και προκειμένου προφανώς να αποφύγει τις κριτικές που είχε ακούσει μετά τη χειραψία του με τον Ούγκο Τσάβες, τον Απρίλιο, ο Ομπάμα απέφυγε τα πολλά χαμόγελα, παίρνοντας απλώς μια ευγενική έκφραση.

Στην Αφρική. Επόμενος σταθμός του μετά την Ιταλία, η Γκάνα. Όπως σημείωσε ο Μπόνο, ο τραγουδιστής των U2 και γνωστός ακτιβιστής, στους «Νew Υork Τimes», αν ο πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ πραγματοποιούσε ένα συναισθηματικό ταξίδι στην Αφρική, «θα πήγαινε στην Κένυα», τη γενέτειρα του πατέρα του. Ο Ομπάμα όμως «έκανε μια διαφορετική επιλογή και δεν έκρυψε τον λόγο. Παρά την απερίγραπτη ομορφιά της Κένυας, η συνεχιζόμενη διαφθορά και πολιτική αναταραχή της χώρας επιβεβαιώνουν υπερβολικά πολλούς από τους τίτλους που διαβάζουμε εμείς στη Δύση για την Αφρική. Η Γκάνα τους κατατροπώνει. Ήσυχα, ταπεινά και ηρωικά, συνεχίζει την προσπάθεια να δώσει μια νέα εικόνα στην ήπειρο. Το νέο πρόσωπο της Αμερικής συναντά το νέο πρόσωπο της Αφρικής».


Η ώρα της αλήθειας και οι στρατηγοί

O Μπαράκ Ομπάμα αναμένεται να τύχει θερμότατης υποδοχής στη Μαύρη Ήπειρο. Λιγότερο θερμή υποδοχή, εντούτοις, θα έχουν στην ίδια του τη χώρα- όπως προειδοποιεί στην «Ιnternational Ηerald Τribune» ο Φίλιπ Τόμπμαν, καθηγητής στο Κέντρο για τη Διεθνή Ασφάλεια και τη Συνεργασία του Στάνφορντ – τα φιλόδοξα σχέδιά του να περιορίσει σημαντικά τον αριθμό και τελικά να εξαλείψει τα πυρηνικά όπλα…

«Μέχρι τώρα», επισημαίνει ο Τόμπμαν, «ο Ομπάμα έχει συνδυάσει αποτελεσματικά ένα ευρύτερο όραμα για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά, όπως τον περιέγραψε στην ομιλία του στην Πράγα, με συγκεκριμένα πρώτα βήματα όπως η μείωση κατά 25% των λειτουργικών στρατηγικών πυρηνικών όπλων που συμφωνήθηκε στη Μόσχα». Ο Αμερικανός πρόεδρος ωστόσο βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μεγάλη πρόκληση: να πείσει την κυβέρνησή του και κυρίως το ισχυρό πυρηνικό κατεστημένο των ΗΠΑ (ένα φάσμα υπηρεσιών του Πενταγώνου και του υπουργείου Ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ένοπλων υπηρεσιών και των εργαστηρίων όπλων)

να τον στηρίξουν.

Η εμπειρία του Ρόναλντ Ρίγκαν είναι χαρακτηριστική: το 1986, σε μια συνάντησή του με τον Γκορμπατσόφ στο Ρέικιαβικ, ο Ρίγκαν είχε κι αυτός προτείνει την κατάργηση των πυρηνικών όπλων. Στη συνέχεια όμως, όταν ζήτησε από τους στρατηγούς του να εξερευνήσουν τις δυνατότητες, του απάντησαν ευγενικά πως απλώς δεν υπήρχαν δυνατότητες. Για τον Μπαράκ Ομπάμα, σημειώνει ο Τάμπμαν, «η ώρα της αλήθειας» με τους στρατηγούς του θα έρθει αργότερα φέτος, όταν θα ολοκληρώσει το Πεντάγωνο την Αναθεώρηση του Πυρηνικού Δόγματος, που θα καθορίσει «την πολιτική πυρηνικής αποτροπής των ΗΠΑ για τα επόμενα 5 με 10 χρόνια».


ΓΝΩΜΗ Το κοριτσάκι μέσα στη λίμνη
Του ΝΙCΗΟLΑS D. ΚRΙSΤΟF

Η Σύνοδος του G8 βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη στη Λ΄ Άκουιλα. Οι παγκόσμιοι ηγέτες κάνουν έναν περίπατο όταν ξαφνικά, βλέπουν ένα κοριτσάκι να σπαρταράει σε μια λιμνούλα, να φωνάζει «βοήθεια» και έπειτα να χάνεται κάτω από την επιφάνεια. Δεν υπάρχουν κάμερες τριγύρω. Οι ηγέτες μπορούν να σώσουν το κορίτσι, αλλά κινδυνεύουν να καταστρέψουν τα πανάκριβα παπούτσια τους. Επιπλέον, μια επιχείρηση διάσωσης θα καθυστερήσει τη συζήτηση Πολύ Σημαντικών Θεμάτων.

Είμαι πεπεισμένος πως θα πηδούσαν μέσα στο νερό να σώσουν το κοριτσάκι. Το ίδιο θα κάνατε κι εσείς κι εγώ. Το γεγονός αυτό εγείρει όμως ένα ενδιαφέρον ερώτημα: αν οι ηγέτες του G8 είναι τόσο πρόθυμοι να σώσουν ένα παιδί, γιατί συλλογικά έχουν μείνει τόσο πίσω ως προς τις ανθρωπιστικές τους δεσμεύσεις να σώσουν πολλά παιδιά; Το παράδειγμα του κοριτσιού στη λίμνη το παραθέτει σε ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, με τίτλο «Η Ζωή που Μπορείς να Σώσεις», ο Πίτερ Σίνγκερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. Ο Σίνγκερ εξερευνά τους λόγους για τους οποίους είμαστε τόσο πρόθυμοι να βοηθήσουμε έναν ξένο δίπλα μας, αλλά τόσο απρόθυμοι να βοηθήσουμε να σωθούν από την ελονοσία πολλοί ξένοι στην άλλη άκρη του κόσμου.

Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. Ένας από τους λόγους, πιστεύω, είναι πως οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προωθούν με απελπιστικά αναποτελεσματικό τρόπο τον αγώνα τους. Πέραν αυτού, όμως, πολλές έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι είμαστε πιο πρόθυμοι να δωρίσουμε χρήματα σε έναν φτωχό άνθρωπο, παρά σε πολλούς. Ίσως διότι, σε έναν μεγάλο βαθμό, οι άνθρωποι προσφέρουν για να νιώσουν καλά. Αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα όταν γράφεις μια επιταγή και το πρόβλημα λύνεται.

Όταν, αντίθετα, σου υπενθυμίζουν μεγαλύτερα προβλήματα που δεν μπορείς ποτέ να λύσεις, η αίσθηση της ικανοποίησης μειώνεται.

Ένας άλλος παράγοντας είναι η προσωπική ευθύνη: πόσοι τη μοιράζονται; Πειράματα έδειξαν πως όσο πιο πολλοί στέκονται θεατές τόσο διαβρώνεται η προσωπική αίσθηση ευθύνης. Ίσως λοιπόν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις πρέπει να αλλάξουν μέθοδο. Και αντί να δίνουν έμφαση στο εύρος των προκλήσεων- 25.000 παιδιά θα πεθάνουν σήμερα!- να δώσουν έμφαση στις πολλές ανθρωπιστικές επιτυχίες, όπως τα μειούμενα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας από τη δεκαετία του 1990- που σημαίνουν πως κάθε ώρα, σώζονται 400 ζωές παιδιών…