Τρίτη 23 Ιουνίου 2009
Το θέμα του Συνεδρίου μας που έγινε στη Ναύπακτο από 25 έως 28 Ιουνίου 2009 είναι «Νεφρός και Παχυσαρκία» και πραγματοποίηθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Υπήρξαν έξη Στρογγυλές Τράπεζες και δύο Διαλέξεις, σύμφωνα με το επισυναπτόμενο Πρόγραμμα. Το θέμα δεν έχει απασχολήσει καθόλου μέχρι σήμερα την Ελληνική Νεφρολογική οικογένεια σαν κύριο αντικείμενο συνεδρίου, ενώ υπάρχουν λίγες σποραδικές ανακοινώσεις και ένα κεφάλαιο στη «Κλινική Νεφρολογία». Αντιθέτως, στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ πολλαπλασιάζονται τα σχετικά συνέδρια αφού η παχυσαρκία είναι μια από τις γρηγορότερα αυξανόμενες νοσηρές καταστάσεις της εποχής μας και η αιτιολογική της σχέση με τη νεφρική βλάβη κινεί αμέριστο το επιστημονικό ενδιαφέρον.
Ήδηαπό το1974 σχετικό μεγάλο άρθρο είχε δημοσιευθεί στο περιοδικό Annals of Internal Medicine και με επιταχυνόμενους ρυθμούς εμφανίζονται νέα άρθρα, συμπόσια, βιβλία. Μόλις το 2006 ένα βιβλίο αφιερωμένο στο θέμα εκδόθηκε από τον Karger, ενώ προ μηνός στη διάρκεια του Πανευρωπαϊκού και του Διεθνούς συνεδρίου Νεφρολογίας στο Μιλάνο είχε αφιερωθεί σε αυτό μια μεγάλη ενότητα. Προ ημερών στο Κόσσοβο, ο υπογράφων είχε τη τιμή να δώσει σχετική διάλεξη στο Πανεπιστήμιο της Πρίστινα, ενώ τον ίδιο μήνα στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας οργανώθηκε το 17ο Συνέδριο Παχυσαρκίας με συμμετοχή 3000 ειδικών από όλο τον κόσμο.Με όλα αυτά υπ’ όψη, δικαιολογείται η διοργάνωση και του δικού μας συνεδρίου στη Ναύπακτο.
Η συνηθισμένη ερώτηση όταν αναγγέλλεις ένα συνέδριο είναι τι νέο θα παρουσιάσετε? Χωρίς να είναι απαραίτητο να υπάρχουν πάντα «νέα» σε ένα επιστημονικό συνέδριο, αφού οιανασκοπήσεις είναι πολλαπλώς ωφέλιμες, εντούτοις αυτή τη φορά πράγματι υπάρχουν νέα. Γνωρίζαμε από μερικές δεκαετίες πως η παχυσαρκία αυξάνει τη πιθανότητα εμφανίσεως διαβήτη και υπέρτασης. Οι δύο αυτές νοσηρές καταστάσεις αποτελούν τις κυριότερες αιτίες νεφρικής βλάβης σήμερα. Έτσι ο επιβαρυντικός ρόλος της παχυσαρκίας στην νεφρική λειτουργία – και όχι μόνο -ήταν εξηγήσιμος. Σήμερα ξέρουμε πως ο ρόλος αυτός είναι πολύ πιο πολύπλοκος. Η παχυσαρκία αποτελεί το έδαφος για χρόνια φλεγμονή, μια κατάσταση πραγματικά δηλητηριώδη για τον οργανισμό. Επιπλέον, ο ίδιος ο λιπώδης ιστός δρα σαν ενδοκρινές όργανο, παράγοντας βλαπτικές για τον νεφρό ορμόνες. Η συνισταμένη όλως αυτών των δράσεων προσβάλλει σε άλλοτε άλλον βαθμό το νεφρικό ιστό. Για όλα τα ανωτέρω θα μιλήσουν εκλεκτοί ειδικοί από τη περιοχή μας αλλά και από όλη την Ελλάδα.
Το κοινό και εμάς, μας ενδιαφέρει άμεσα να γνωρίζουμε πόσο κοινό είναι το πρόβλημα. Αν λάβουμε υπόψη μας πως η παχυσαρκία σήμερα έχει ονομαστεί επιδημία, πως στις ΗΠΑ το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι υπέρβαρο και πως με τη καθιέρωση του νέου τρόπου ζωής συνεχώς θα αυξάνεται, είναι φυσικό να περιμένουμε και αύξηση της νεφροπάθειας που οφείλεται στη παχυσαρκία.
Μια θλιβερή πρωτιά της χώρας μας είναι πως οι Έλληνες είναι οι παχύτεροι κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι περίεργο, πως όλοι οι κάτοικοι των Μεσογειακών χωρών είναι βαρύτεροι από τους Βορείους, όπως απέδειξε το Eurostat, αφού η Μεσογειακή διατροφήθεωρείται – και είναι – πολύ υγιεινή. Το παράδοξο εξηγείται αν υπολογίσουμε πως λόγω της οικονομικής ανάπτυξης και του αυξανόμενου πληθυσμού των γυναικών που εργάζονται, κατέληξε οι Έλληνες να υιοθετήσουμε τη ταχυφαγία και επιπλέον να καταναλώνουμε και τη πλούσια σε ελαιόλαδο Μεσογειακή δίαιτα. Το τελευταίο αποτελεί και παρήγορο σημείο. Τα καρδιαγγειακά συμβάματα στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλότερα του μέσου όρου της Ευρώπης, ενώ κατέχουμε την έβδομη καλύτερη θέση σε ένα κατάλογο 191 χωρών. Φαίνεται πως το λάδι μας προστατεύει μέχρι κάποιου σημείου από τις κακές μας συνήθειες, αφού το χρησιμοποιούμε στην υψηλότερη διεθνώς αναλογία των είκοσι λίτρων ανά άτομο, ανά έτος με δεύτερη την Ισπανία με μόλις δεκατρία. Παρόμοιο παράδοξο παρατηρήθηκε και στη Γαλλία που παρά την υπερκατανάλωσηλιπαρών φαγητών και κυρίως τυριών, οι παθήσεις του καρδιαγγειακού είναι λιγότερες από τις αναμενόμενες. Εκεί το ελιξίριο είναι τα περίφημα γαλλικά κρασιά που καταναλώνονται αφειδώς. Από τα ανωτέρω φαίνεται πόσο πολύπλοκη είναι η διερεύνηση της παχυσαρκίας αφού τα αίτιά της δεν είναι μόνο ιατρικά αλλά και κοινωνικά, εθίμων, ψυχολογικά. Υπάρχει συχνά μια αντίθεση ανάμεσα στην εικόνα του Εγώ, δηλαδή της εντύπωσης που εμείς έχουμε για τον εαυτό μας και του εμένα, της εντύπωσης δηλαδή που οι άλλοι έχουν περί του ατόμου μου.
Έτσι, όταν το πάχος λίγο – λίγο αθροίζεται δεν το καταλαβαίνουμε, νομίζουμε πως το εγώ μας έχει μείνει αναλλοίωτο, μέχρι που η εικόνα των άλλων για εμένα γίνεται τόσο απορριπτική, ώστε ξαφνικά το συνειδητοποιούμε. Η αντίθεση αυτή γίνεται εντονότερη σε άτομα των πιο φτωχών τάξεων. Ο παχύσαρκος δεν είναι πλέον ο πλούσιος μεγαλομπακάλης της παλιάς αφίσας «Ο πωλών τις μετρητοίς»αλλά ίσως η καθαρίστρια του μπακάλικου. Διεθνείς στατιστικές διαρκώς επιβεβαιώνουν τη σχέση φτώχειας και πάχους. Τα φρέσκα υγιεινά φαγητά όπως π.χ. τα θαλασσινά και η συμμετοχή σε γυμναστήρια, λέσχες σπόρ κ.ο.κ. είναι ακριβότερα από τις πίτσες και τη πολύωρη θέαση τηλεόρασης. Έχει λεχθεί πως αν θέλουμε να καταπολεμήσουμε το πάχος πρέπει να καταπολεμήσουμε τη φτώχεια. Στο συνέδριό μας δεν εξαντλούμε όσο θα θέλαμε τη σχέση παχυσαρκίας και κοινωνίας. Παρ’ όλα αυτά στη τελετή έναρξης υπάρχει διάλεξη με θέμα οδοιπορικό στη Ρούμελη, που πέρα από τις συγκεκριμένες πληροφορίες υπενθυμίζει το πραγματικό νόημα του ταξιδεύειν και την απόλαυση της ενεργητικής διασκέδασης, ενώ στη τελετήλήξης υπάρχει μια εν τω βάθει ανάλυση της σχέσης νηστείας και παχυσαρκίας. Όχι μόνο από διαιτητικής άποψης αλλά σαν πνευματική και κοινωνική στάση απέναντι στα βαθύτερα αίτια μια παχυσαρκιογενούς κοινωνίας.
Τελειώνοντας αναφέρθηκα στα θεραπευτικά μέσα που περιγράφηκαν. Σοβαρή διατροφολογική προσέγγιση, έγκαιρη αντιμετώπιση του διαβήτου και της υπέρτασης, ενδελεχής έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας και σε ακραίες περιπτώσεις χειρουργική αποκατάσταση αναλύθηκαν από τους έγκριτους αναλυτές. Ελπίζουμε πως αυτή ήταν η ωφέλιμη συμβολή του συνεδρίου μας σε ένα φαινόμενο – τη παχυσαρκία – που έλαβε διαστάσεις επιδημίας. Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η συμβολή του αν αποτελέσει το έναυσμα για περισσότερη ενασχόληση και της ιατρικής κοινότητας και του κοινού με το θέμα.
Αθανάσιος Διαμαντόπουλος
Πρόεδρος Ελληνικού Κολλεγίου Νεφρολογίας & Υπέρτασης
