Στη Στέγη του Κόσμου μυρίζει και πάλι μπαρούτι

Σε κατάσταση πολιορκίας υποδέχεται το Θιβέτ το 2136, τη χρονιά του γήινου βοδιού. Το Πεκίνο μοιράζει πρωτοχρονιάτικα κουπόνια, αλλά τρέμει νέες ταραχές: στη Στέγη του Κόσμου βαραίνει η μνήμη της περυσινής βίαιης καταστολής και της συμπλήρωσης 50 χρόνων από την εξορία του Δαλάι Λάμα.

Το πρώτο αποτέλεσμα από το Google που εμφανίστηκε στην οθόνη του υπολογιστή όταν ο ανταποκριτής της «Liberation» στο Πεκίνο πληκτρολόγησε τις λέξεις «Θιβέτ» και «Πρωτοχρονιά», ήταν το ρεπορτάζ της «Νέας Κίνας»: «Η Ντεγκιί Ντρολκάρ περιφερόταν ικανοποιημένη μέσα στο νέο της διαμέρισμα των 198 τ.μ. στην Γκόνγκα, κοντά στη Λάσα, το οποίο είχε διακοσμήσει για τη θιβετιανή πρωτοχρονιά. Έπειτα, κρέμασε στους τοίχους τα πορτρέτα παλαιότερων και σημερινών ηγετών της Κίνας- φυσικά και του προέδρου Μάο». Από τη δική της μεριά, η «Εφημερίδα του Λαού» μετέδιδε την είδηση ότι η κυβέρνηση προσέφερε κουπόνια αξίας 800 γιουάν (90 ευρώ) σε 68.000 φτωχές οικογένειες «για να περάσουν μια χαρούμενη πρωτοχρονιά». Και η τηλεόραση προανήγγελλε ένα τετράωρο εορταστικό πρόγραμμα. Δύσκολα, όμως, μπορούσε κανείς να ζήσει το χαρούμενο κλίμα πέρα από την επικράτεια των ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης. Οι εορτασμοί για το Λοσάρ, τη θιβετιανή πρωτοχρονιά, άρχισαν θεωρητικά την περασμένη Τετάρτη και πρόκειται να ολοκληρωθούν σε δυο εβδομάδες. Την ίδια ημέρα, στην ιστορική Πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου δυο άνδρες και μια γυναίκα επιχείρησαν να αυτοπυρποληθούν. Με μια λακωνική ανακοίνωση, οι αρχές απέδωσαν το επεισόδιο σε «προσωπικούς λόγους». Για πολλούς άλλους ήταν άλλη μια διαμαρτυρία απελπισίας για το Θιβέτ.

Τα επεισόδια. Το 2009 δεν σηματοδοτεί μόνο τη χρονιά του γήινου βοδιού για το Θιβέτ. Τον Μάρτιο συμπληρώνεται ένας χρόνος από τις ολυμπιακές ταραχές στην πρωτεύουσα Λάσα, που άφησαν πίσω τους 200 νεκρούς σύμφωνα με την εξόριστη θιβετιανή κυβέρνηση και καμιά εικοσαριά- όλους Κινέζους-, σύμφωνα με το Πεκίνο. Επιπλέον, στις 10 του ίδιου μήνα είναι η 50ή επέτειος της ιστορικής εξέγερσης στη Λάσα, όταν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και ο Δαλάι Λάμα αυτοεξορίστηκε στην Νταραμσάλα της Ινδίας με περίπου 100.000 υποστηρικτές του. Το Πεκίνο προσποιείται ότι συμμετέχει στους πρωτοχρονιάτικους εορτασμούς της βουδιστικής επαρχίας, αλλά στην πραγματικότητα τρέμει τις επετείους της. Οι δώδεκα ξένοι δημοσιογράφοι που προσκλήθηκαν από τις κινεζικές αρχές για να καταγράψουν το εορταστικό κλίμα και την κοινωνική ηρεμία στη Λάσα είδαν σε κάθε πιθανή και απίθανη γωνία αστυνομικούς και στρατό με τα όπλα παρατεταμένα. Οι τουρίστες που αποφάσισαν να επισκεφθούν τη Λάσα για το Λοσάρ απομακρύνθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες και οι προσκεκλημένοι δημοσιογράφοι μεταφέρθηκαν χωρίς πολλές εξηγήσεις από ένα κεντρικό ξενοδοχείο σε ένα ξενοδοχείο της περιφέρειας έως ότου λήξει η «ειδική άδεια» παραμονής τους.

Όπως και τον περασμένο χρόνο- γράφει ο απεσταλμένος της «Repubblica»-, έτσι και φέτος οι αρχές δυσκολεύονται να καταλάβουν πού θα χτυπήσει ο «εχθρός».


Η αποχή ως πολιτική ανυπακοή

Την ώρα που ο ουρανός της παλιάς και της νέας Λάσα γέμιζε από τα βεγγαλικά των φιλοκινεζικών τοπικών αρχών για το νέο έτος, οι Θιβετιανοί προτιμούσαν το μποϊκοτάζ. «Θα μείνω στο σπίτι μου και θα προσευχηθώ για τα θύματα του Μαρτίου και για όσους έδωσαν τη ζωή τους για τα έξι εκατομμύρια των Θιβετιανών», δήλωσε ένας μοναχός. Για πολλούς σαν κι αυτόν, η αποχή είναι είδος πολιτικής ανυπακοής, η νέα πράξη αντίστασης απέναντι στο κινεζικό καθεστώς μετά τις ταραχές του περασμένου Μαρτίου. Θα μπορούσε αυτή η πολιτική ανυπακοή να εξελιχθεί σε ένα νέο κύμα διαμαρτυρίας; Το Πεκίνο έχει λάβει και άλλα μέτρα πέρα από τις περιπολίες των πάνοπλων αστυνομικών: Στα μοναστήρια έχουν εγκατασταθεί κάμερες παρακολούθησης και μυστικοί αστυνομικοί έχουν ντυθεί μοναχοί για να ελέγχουν από κοντά τυχόν ύποπτες κινήσεις. Η σύνδεση στο Διαδίκτυο είναι αδύνατη εδώ και μερικές ημέρες και τα κόκκινα πανό που έχουν αναρτηθεί σχεδόν παντού προειδοποιούν: «Όχι στην απόσχιση, διατηρήστε τη σταθερότητα». Ακούγεται περισσότερο σαν ευχή. «Υπάρχει πολλή οργή», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα από τη Γερμανία ο Δαλάι Λάμα. Το γνωρίζουν πολύ καλά οι αστυνομικοί που εκπαιδεύονται εντατικά στο Λτιχάνγκ, ένα χωριό στον δρόμο προς τη Λάσα. Στη Στέγη του Κόσμου μυρίζει και πάλι μπαρούτι.