Υποβάθμιση – χαστούκι για την οικονομία

Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε χθες η ελληνική οικονομία καθώς ο διεθνής οίκος αξιολόγησης Standard & Ρoor΄s υλοποίησε την προειδοποίηση της περασμένης Παρασκευής και υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας.
Η υποβάθμιση έφερε νέο άλμα στα επιτόκια δανεισμού του Δημοσίου, πτώση του Γενικού Δείκτη στο Χρηματιστήριο κατά 5,47%, περαιτέρω επιδείνωση της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας και μπαράζ αρνητικών δημοσιευμάτων στα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση της υποβάθμισης το spread στα ελληνικά δεκαετή ομόλογα- δηλαδή το καπέλο στα επιτόκια έναντι των αντίστοιχων γερμανικών τίτλωνεκτινάχθηκε μια ανάσα από το 2,5%, ενώ στην αγορά οι ρευστοποιήσεις ελληνικών τίτλων ήταν μαζικές. Με «προτίμηση» στους μακροχρόνιους τίτλους που ενσωματώνουν και τους μεγαλύτερους κινδύνους, οι ξένοι ξεπούλησαν ελληνικά ομόλογα αξίας 380 εκατ. ευρώ. Οικονομικοί αναλυτές ανεβάζουν σε 500 εκατ. ευρώ το χαράτσι που προκαλείται στο κόστος δανεισμού του Δημοσίου από την υποβάθμιση, κόστος που μεταφέρεται στις πλάτες των Ελλήνων φορολογουμένων, ενώ διαβλέπουν πιέσεις και στο κόστος δανεισμού νοικοκυριών και επιχειρήσεων αφού οι τράπεζες δανείζονται με όρους στενά συνδεδεμένους με αυτούς του Δημοσίου.

Reuters και «Financial Τimes» συνέδεσαν την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας με την έντονη διολίσθηση του ευρώ (από 1,3283 έως και 1,3093 δολάρια). Ο νέος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γ. Παπαθανασίου σε δη λώσεις του με αφορμή την υποβάθμιση παραδέχθηκε ουσιαστικά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα ξεπέρασε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το όριο του 3% του ΑΕΠ φέρνοντας τη χώρα και πάλι στα πρόθυρα της κοινοτικής επιτήρησης, αλλά δεν υποσχέθηκε στις αγορές τα αυστηρά μέτρα λιτότητας που ανέμεναν, επιλέγοντας την ισορροπία ανάμεσα στη μείωση του ελλείμματος και την ανάγκη για κοινωνική συνοχή, όπως είπε, εν όψει εκλογών.

Η εκπρόσωπος του κοινοτικού επιτρόπου Χ. Αλμούνια από τις Βρυξέλλες αρνήθηκε να σχολιάσει την υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, υπογράμμισε όμως ότι αν δεν υπήρχε το ευρώ οι συνέπειες της κρίσης θα ήταν πολύ σοβαρότερες, τα spread στους τίτλους του δημοσίου χρέους υψηλότερα και οι διακυμάνσεις στις ισοτιμίες των νομισμάτων πολύ εντονότερες. Τα βλέμματα στρέφονται τώρα στις εκτιμήσεις της Κομισιόν την προσεχή Δευτέρα, από την έκθεση της οποίας αναμένεται να διαφανεί αν μετά την υποβάθμιση θα έλθει και η κοινοτική επιτήρηση.

Στην έκθεσή της η Standard & Ρoor΄s δεν περιορίζεται απλώς στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας από το Α- στο Α-2, επίπεδο που απέχει έξι σκαλοπάτια από το ΑΑΑ το οποίο συνιστά την καλύτερη βαθμολογία στην κλίμακα αξιολόγησης. Προειδοποιεί ότι αν υπάρξει περαιτέρω επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών, θα ακολουθήσει και νέα υποβάθμιση. Θεωρεί ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα, μετά την εκτίναξη στο 3,5% το 2008, θα ξεπεράσει το 4% του ΑΕΠ το 2009 και αν δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή πολιτικής δεν θα υπάρξει και ουσιαστική βελτίωση έως το 2012. Για τον ρυθμό ανάπτυξης χαρακτηρίζει τους στόχους του προϋπολογισμού υπεραισιόδοξους, προβλέπει απότομη προσγείωση της ελληνικής οικονομίας και εκτροχιασμό του δημοσίου χρέους σε επίπεδα υψηλότερα του 100% το 2011 (από 94,1% το 2008).

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση η κυβέρνηση μοιάζει αδύναμη να αντιμετωπίσει τις πιέσεις, εκτιμά ο διεθνής οίκος. «Η δυνατότητα της κυβέρνησης να βελτιώσει τη δημοσιονομική θέση της χώρας μέσω πάταξης της φοροδιαφυγής ή αύξησης των φόρων εισοδήματος και κεφαλαίου, εξανεμίζεται από την αύξηση του κόστους δανεισμού και τις κοινωνικές πιέσεις για παροχές, ιδίως με φόντο την επιβράδυνση της ανάπτυξης» σημειώνει η S&Ρ και προσθέτει πως «οι δυνατότητες αντίδρασης της κυβέρνησης περιορίζονται περαιτέρω εξαιτίας της εύθραυστης κυβερνητικής πλειοψηφίας και της απώλειας της κοινωνικής υποστήριξης, ιδίως μετά την οικονομική κρίση και τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου».

Επισημαίνει την επαναλαμβανόμενη αποτυχία να τηρηθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι και ζητεί τη λήψη μέτρων. Πέραν της αύξησης των φόρων και της πάταξης της φοροδιαφυγής, ζητεί αλλαγές στην αγορά εργασίας καθώς και στα συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, όπου οι μεταρρυθμίσεις χαρακτηρίζονται ανύπαρκτες.

Άλλο ρεπορτάζ για τις επιπτώσεις της υποβάθμισης της οικονομίας στη σελ. 55.

ΧΑΡΑΤΣΙ 500 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ

στο κόστος δανεισμού του Δημοσίου που θα πληρώσουν οι φορολογουμένοι, σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές

Με «σφραγίδα» Αλογοσκούφη και η δεύτερη υποβάθμιση

Η ΕΛΛΑΔΑ «απολαμβάνει» τη χειρότερη βαθμολογία πιστοληπτικής ικανότητας μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης και έγινε η πρώτη οικονομία της Δυτικής Ευρώπης που υποβαθμίστηκε μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης τον Αύγουστο του 2007. Οι υποβαθμίσεις βέβαια δεν συνιστούν νέο φαινόμενο κατά τη διακυβέρνηση της Ν.Δ. Η ελληνική οικονομία υπέστη υποβάθμιση στο τέλος του 2004 μετά την πολιτική επιλογή της απογραφής, που οδήγησε την Ελλάδα στην κοινοτική επιτήρηση και υποβαθμίστηκε εκ νέου εξαιτίας της αδυναμίας της κυβέρνησης να συγκρατήσει ελλείμματα και χρέος ή να αντιμετωπίσει την επιδείνωση της ανταγωνιστικότητας που αντανακλάται στο εκρηκτικό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Τα ομόλογα
Η υποβάθμιση φέρνει πρόσθετους φόβους αδυναμίας κάλυψης των αναγκών δανεισμού του Δημοσίου, σε μία κρίσιμη συγκυρία. Την επόμενη εβδομάδα ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους προγραμμάτιζε κοινοπρακτική έκδοση ομολόγων για την άντληση ποσού μεταξύ 3 και 5 δισ. ευρώ. Σε σύνολο λήξεων ομολόγων, για 7,1 δισ. ευρώ που πρέπει να πληρωθούν εντός Ιανουαρίου έχουν αντληθεί μόλις 2,55 δισ. ευρώ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες κυρίως για το κόστος το οποίο θα κληθεί να πληρώσει το ελληνικό δημόσιο. Ο επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ Σ. Παπανικολάου πάντως, με δηλώσεις του στο Reuters εμφανίστηκε αισιόδοξος. Δήλωσε πως «η υποβάθμιση της Standard & Ρoor΄s ήταν αναμενόμενη καθώς η παγκόσμια κρίση πλήττει ιδιαίτερα τις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας» και πρόσθεσε ότι «οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά ομολόγων θα είναι οριακές, όσον αφορά τα spreads ή τη ζήτηση για ελληνικό χρέος».

Δεν αποκλείεται και νέα υποβάθμιση

«ΤΟ SΡRΕΑD, δηλαδή η διαφορά επιτοκίων μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ομολόγων, θα ομαλοποιηθεί κάποια στιγμή όταν θα υποχωρήσει η ένταση της διεθνούς κρίσης, αλλά το σημείο ισορροπίας θα διαμορφωθεί πλέον στις 50 με 60 μονάδες βάσης (σ.σ.: 0,5%-0,6% διαφορά επιτοκίων). Τις 20 μονάδες βάσης (0,2%) που είχαμε πριν από έναν χρόνο μάλλον πρέπει να τις ξεχάσουμε» λέει ο επικεφαλής οικονομικός αναλυτής της Εurobank και καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς κ. Γκίκας Χαρδούβελης, απαντώντας σε ερώτησή μας για τις επιπτώσεις της χθεσινής υποβάθμισης.

Ο κ. Χαρδούβελης παρατηρεί ότι η Standard & Ρoor΄s ακολούθησε την πεπατημένη και υλοποίησε αυτό για το οποίο είχε προειδοποιήσει. Υπό αυτή την έννοια η χθεσινή εξέλιξη δεν προκάλεσε σοκ. Επισημαίνει, όμως, την προειδοποίηση στο τέλος της έκθεσης ότι δεν αποκλείεται να υπάρξει νέα υποβάθμιση στο μέλλον. «Είμαστε οι πρώτοι που υποβαθμίζει στην ευρωζώνη», προσθέτει. «Αυτό σημαίνει ότι έχουμε το μεγαλύτερο πρόβλημα».

Εκλογές ζητεί το ΠΑΣΟΚ

Εκλογές, με αφορμή την υποβάθμιση, ζήτησε η πολιτική εκπρόσωπος Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ Λ. Κατσέλη. Η κυβέρνηση, η οποία κατά την αξιωματική αντιπολίτευση φέρει ακέραια την ευθύνη για τη δημοσιονομική εκτροπή, την υπερχρέωση της χώρας και την υποβάθμιση, οφείλει να «προχωρήσει σε ένα επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης. Είναι το ελάχιστο που έχει να κάνει», τονίζει η κ. Κατσέλη και καταλήγει: «Φοβάμαι ότι αδυνατεί να το κάνει και γι΄ αυτό καλούμε την κυβέρνηση να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό σε εκλογές».

Οι επιπτώσεις της υποβάθμισης

1ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΔΑΝΕΙΣΜΟΥ για το Δημόσιο. Η διαφορά επιτοκίων γερμανικών και ελληνικών δεκαετών ομολόγων εκτοξεύθηκε στο 2,47%. Ήταν 0,20% τον Ιανουάριο του 2008. Οικονομικοί αναλυτές ανεβάζουν σε 500 εκατ. ευρώ το χαράτσι στον δανεισμό και τους φορολογουμένους εξαιτίας της υποβάθμισης 2ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΣΤΑ ΥΨΗ ΕΠΙΤΟΚΙΑ χορηγήσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η νέα μείωση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δύσκολα θα περάσει στους δανειολήπτες, εκτιμούν αναλυτές. Ο δανεισμός των τραπεζών συνδέεται με το κόστος δανεισμού του Δημοσίου. Περιορίζονται οι προσδοκίες αποκλιμάκωσης των επιτοκίων σε δάνεια και κάρτες 3ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ Η ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα μετρά μία ακόμα αποτυχία συγκράτησης του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ και βρίσκεται και πάλι στο κατώφλι της κοινοτικής επιτήρησης