[ Δρόμοι ]

Άλλοτε ζούσαν…
… πλάι πλάι, πλούσιοι και φτωχοί. Οι μεν στους πύργους τους και οι δε στα καλύβια τους. Κι αυτή η εγγύτητα των αντιθέτων προκαλούσε αυτόματα εξέγερση. Γιατί, πώς να το κάνουμε, αλλιώς είναι να σε παίρνει στη μύτη η μυρωδιά από τη χριστουγεννιάτικη πουτίγκα κι αλλιώς από το νερόβραστο πλιγούρι.

Η εγγύτητα…
… αυτή δεν είχε περάσει απαρατήρητη από τον συγγραφέα του βιβλίου «Με οικογένεια» (1893). Στον πρόλογό του, ο Έκτωρ Μαλό έγραφε: «Σε αυτό το μυθιστόρημα θα βρει κανείς την αντίθεση ανάμεσα στον αφέντη που επιστρέφει στον πύργο του και τον εργάτη που επιστρέφει στην φτωχική του κάμαρη. Ο πλούσιος πύργος που κυριαρχεί στο χωριό, όπου κοχλάζει ένας εξαθλιωμένος εργατικός πληθυσμός, δεν επινοήθηκε στην τύχη. Υπάρχει, όπως υπάρχουν και πολλοί άλλοι πύργοι, όπως υπάρχουν και οι φτωχικές καμαρούλες που ο ιδιοκτήτης τους δεν θα έβαζε εκεί μέσα ούτε τα ζώα του. Κι επειδή ακριβώς τα πράγματα είναι έτσι, γι΄ αυτό κι εγώ τα έγραψα όπως τα είδα: τον πύργο στη μέση του πάρκου του, με τα λουλούδια του, την πολυτελή επίπλωσή του, τις σέρες του, τους στάβλους του, τις άμαξές του, τους υπηρέτες του, και το εργατικό χωριό με τη μιζέρια του και τη βρωμιά του, με τα καπηλειά του και την παραλυσία του». Και ο συγγραφέας κατέληγε: «Θα πρέπει να μην έχει ποτέ περάσει κάποιος ούτε λίγες ώρες σε ένα βιομηχανικό χωριό, για να μπορεί να δέχεται χωρίς να εξεγείρεται αυτή τη σύγκριση ανάμεσα στη ζωή του αφέντη και τη ζωή του εργάτη».

Η εξέγερση…
… αυτή, παρατηρεί ένας άλλος συγγραφέας, σύγχρονός μας αυτός, ο Φρανσουά Ρουφέν, έβγαινε από μόνη της γιατί οι φτωχοί μπορούσαν τότε και έβλεπαν τους πλούσιους από κοντά. Οι διαδηλώσεις, οι απεργίες, κατέληγαν μπροστά στους πύργους, κι όλο και κάποια από τα οικήματά τους έπαιρναν φωτιά. Σήμερα, αυτοί οι δύο κόσμοι υπάρχουν χωριστά. Η εξέγερση δεν βγαίνει από την προφανή, ορατή και επιδεικτική καθημερινότητα. Οι πλούσιοι και οι φτωχοί δεν ζουν πια στον ίδιο τόπο. Οι μεν έχουν τις κατοικίες τους στις αστραφτερές συνοικίες των μεγάλων μητροπόλεων και περνούν τις γιορτινές μέρες σε απρόσιτα σαλέ στο Σεν Μόριτς και στο Γκσταντ. Οι δε ζουν εξόριστοι στην περιφέρεια, στην ύπαιθρο ή στους φτωχούς συνοικισμούς. Δεν βλέπουν την προκλητική ευμάρεια όπως άλλοτε μπροστά στα μάτια τους, παρά μονάχα όταν την παρουσιάζουν τα μέσα ενημέρωσης, με την εικόνα μιας πολυτελούς θαλαμηγού ή μιας αμύθητης περιουσίας. Μια ακόμη πληροφορία ανάμεσα σε χιλιάδες άλλες.

Μονάχα αόριστα…
… οι ηττημένοι της ζωής τη συνδέουν με τη δική τους στέρηση. Ίσως γι΄ αυτό οι εκρήξεις της οργής τους πέφτουν συχνά επί δικαίους και αδίκους. Οι πλούσιοι δεν μένουν πια εδώ. Αλλάζουν συνεχώς διεύθυνση, μαζί με τα πλούτη τους. Διαβάζουμε για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι τους μονάχα στις ειδήσεις, όταν δεν έχουν απομείνει παρά τα ψίχουλα.