[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Λογοτεχνία είναι η υπέρβαση του φύλου, της τάξης, του γούστου

Συγγραφέας που δημοσιογραφεί δηλώνει η Αμάντα Μιχαλοπούλου, η οποία από το 1990 αρθρογραφούσε συστηματικά και έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα σε ηλικία 28 ετών. Πρόσφατα η αγγλική μετάφραση του βιβλίου της «Θα ήθελα» βραβεύτηκε από την Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών. Θα την ενδιέφερε όμως μια μετάφραση στα γαλλικά, που είναι η πρώτη της ξένη γλώσσα.

Συγγραφέας ή δημοσιογράφος;
Συγγραφέας που δημοσιογραφεί. Η διαφορά ανάμεσα στον εαυτό που αποκαλύπτετε στα λογοτεχνικά και τον εαυτό που αποκαλύπτετε στα δημοσιογραφικά σας κείμενα;

Πιστεύω στη δημοσιογραφία βρετανικής σχολής, στο πρώτο πρόσωπο. Αντίθετα, στην πεζογραφία καλύπτω το Εγώ- είναι απαραίτητο για να αναπνεύσουν οι ήρωες.

Εφημερίδες ή Διαδίκτυο; Η «συμμετοχική δημοσιογραφία» αλλάζει το τοπίο;

Και τα δύο. Στα πλην των εφημερίδων η ρητορική προσέγγιση και η κρατική διαφήμιση. Στα πλην του Διαδικτύου η φλυαρία και το αίσθημα καταδίωξης.

Υπάρχει ο φόβος μπροστά στη λευκή σελίδα;

Συνεχώς. Μοιάζει με θαύμα ο πολλαπλασιασμός μαύρων στιγμάτων στο χαρτί. Τα εκθέματα της εννοιολογικής συλλογής του Αμερικανού συγγραφέα Τζόναθαν Σάφραν Φόερ μού φαίνονται ανατριχιαστικά: λευκές σελίδες από τους πάκους χαρτιών διάσημων συγγραφέων…

Η ιστορία καθοδηγεί τον συγγραφέα;

Μάλλον ο συγγραφέας καθοδηγεί την ιστορία. Γι΄ αυτό και η ίδια ιστορία θα μπορούσε να γραφτεί με τόσους τρόπους.

Σημασία έχει η ιστορία ή ο τρόπος που θα την αφηγηθείς;

Ο τρόπος. Αν και τελευταία η λογοτεχνία θυμίζει λίγο την κινηματογραφική βιομηχανία. Πρέπει να μπορείς να διηγηθείς με τρεις φράσεις μια ιστορία παράξενη, υπερβολική, κι αν είναι δυνατόν λίγο διεστραμμένη- την πλοκή του βιβλίου σου. Κι αυτό αφήνει χώρο μόνο στη σχολή του σασπένς. «Ο πολιτισμός εκδηλώνεται και εν αγνοία μας» έχετε πει.

Δεν ξέρω πού κολλάει αυτό. Μερικές φορές οι αποκομμένες φράσεις έχουν σουρεαλιστική αξία.

Η καλή λογοτεχνία έχει φύλο;
Προτιμώ τους συγγραφείς που γράφουν πέρα από τα στερεότυπα του φύλου τους. Άντρες που μπορούν να ζήσουν στο πετσί μιας γυναίκας και το αντίθετο.

Λογοτεχνία είναι κι αυτό: η υπέρβαση του φύλου, της τάξης, του γούστου.

Πώς είστε σαν αναγνώστρια;
Βουλιμική. Διαβάζω τα πάντα- από τις οδηγίες των σαμπουάν στο μπάνιο ώς τη Βίβλο στα συρτάρια των ξενοδοχείων.

Ζήσατε χρόνια στο Βερολίνο. Ελλάδα ή Ευρώπη;

Και τα δύο. Στο Βερολίνο νιώθω αβάσταχτα Ελληνίδα κι όταν επιστρέφω στην Αθήνα θέλω να ξαναφύγω.

Βραβείο Διεθνούς Λογοτεχνίας της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών για την αγγλική μετάφραση του βιβλίου σας «Θα ήθελα»…

Η πιο ευχάριστη πλευρά του βραβείου ήταν η εξαργύρωσή του: η περιοδεία μου στην Αμερική. Στην Ευρώπη το κοινό είναι όλο και πιο αποστασιοποιημένο, στην Αμερική σού σφίγγουν το χέρι με εγκαρδιότητα, κάτι που μού θύμισεσωματικά, ως αίσθηση- την Ελλάδα των παιδικών μου χρόνων.

Υπάρχει πρόβλημα διείσδυσης της ελληνικής λογοτεχνίας στις αγγλόφωνες χώρες. Γιατί;

Οι αγγλόφωνες αγορές είναι αυτάρκεις και έχουν μάθει χρόνια τώρα να διεισδύουν οι ίδιες σε άλλες αγορές. Αυτή είναι η λογική της αποικιοκρατίας και εφαρμόζεται σε όλους τους τομείςστην πολιτική, την οικονομία, την τέχνη.

Έργα σας κυκλοφορούν στα αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, ρωσικά, σερβικά, σουηδικά και τσέχικα. Το επόμενο βήμα;

Τα γαλλικά είναι η πρώτη μου ξένη γλώσσα. Θα με ενδιέφερε μια μετάφραση που να μπορώ να παρακολουθήσω.

Τι γράφετε αυτήν την περίοδο;
Ένα διήγημα για την Ομόνοια, για έναν συλλογικό τόμο που θα κυκλοφορήσει από γερμανικό εκδοτικό οίκο.

Ανήκετε στις πρώτες γενιές μετά τη «γενιά του Πολυτεχνείου». Επηρεαστήκατε από αυτήν;

Το μυθιστόρημά μου «Γιατί σκότωσα την καλύτερή μου φίλη» αναφέρεται στις επιρροές που άσκησε αυτή ακριβώς η γενιά στους σημερινούς σαραντάρηδες.

Πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ. Το σχόλιό σας;

Έχω χρόνια να νιώσω τέτοιου είδους ευφορία για τον δημόσιο βίο. Επιπλέον με συγκινούν οι πολιτικοί που ξέρουν να γράφουν. Το βιβλίο του Ομπάμα για τον πατέρα του είναι εξαιρετικό.

Η ελληνική πολιτική σκηνή θα ήταν έτοιμη για μια ανάλογη αλλαγή;

Η ελληνική πολιτική σκηνή βρίσκεται στην πιο τραγική στιγμή της.

Υπάρχει προκατάληψη απέναντι στις γυναίκες σε θέσεις ευθύνης στην ελληνική κοινωνία;

Δείτε τη δημοσιογραφική μοιρασιά: οι άντρες διευθύνουν εφημερίδες, οι γυναίκες περιοδικά μόδας.

Ποια γυναίκα συγγραφέα θαυμάζετε;

Μαργαρίτα Καραπάνου, Έντνα Ο΄ Μπράιαν, Άιρις Μέρντοχ. Και Τζιν Ρις. «Η πλατιά θάλασσα των Σαργασσών» είναι ό,τι καλύτερο διάβασα φέτος.

Το μυστικό ενός best seller;
Το best seller είναι μια απρόβλεπτη ζύμωση μεταξύ θεματολογίας, ιστορικής στιγμής και ανυπόστατης- συχνά- φήμης γύρω από ένα βιβλίο.