[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Κρίση και Ευρωπαϊκή Ένωση

ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ που προκύπτουν από την πρωτοφανή χρηματοπιστωτική κρίση είναι πολλά και ενδιαφέροντα. Ένα και ιδιαίτερα σημαντικό: η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) με το ενιαίο νόμισμα, ευρώ (νομισματική ένωση), αντέδρασε με αποφασιστικά μέτρα (αντιγράφοντας, τι ειρωνεία, τη Βρετανία που δεν συμμετέχει στο ευρώ), αντέδρασε όμως καθυστερημένα γιατί δεν διαθέτει ακόμη τους επαρκείς σταθερούς, θεσμικούς μηχανισμούς, όργανα και μέσα για να αντιμετωπίσει γρήγορα και συντονισμένα μια έκτακτη κρίση. Διαθέτει ένα «κανονιστικό πλαίσιο» ιδιαίτερα σημαντικό αλλά αυτό δεν είναι αρκετό, όπως αποδεικνύει η πραγματικότητα της κρίσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, και η ευρωζώνη ειδικότερα, χρειάζεται ισχυρότερη οικονομική και πολιτική διακυβέρνηση για την αντιμετώπιση των κρίσεων. Χρειάζεται Πολιτική Ένωση. Ουσιαστικά το ενιαίο νόμισμα- ευρώ βρέθηκε για πρώτη φορά από τη δημιουργία του αντιμέτωπο με τέτοιας έκτασης κρίση. Αλλά, αντίθετα λ.χ. με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) που διαθέτουν ομοσπονδιακό προϋπολογισμό και συνεπώς είχαν τη θεσμική δυνατότητα να θεσπίσουν σχέδιο διάσωσης (σχέδιο Ρaulson700 δισ. δολαρίων), η Ένωση δεν διαθέτει τέτοιο προϋπολογισμό. Έτσι, κι αν ακόμη ήθελε, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο να θεσπίσει ανάλογο συνολικό, κοινό σχέδιο, με αποτέλεσμα να αφήνεται στα χέρια των κυβερνήσεων των κρατών- μελών να αναλάβουν δράση. Το συμπέρασμα είναι βεβαίως ότι η κρίση θα δείξει για πόσο χρονικό διάστημα η νομισματική ένωση (ευρώ) θα μπορέσει να λειτουργεί ομαλά χωρίς βαθύτερη πολιτική ενοποίηση, οικονομική διακυβέρνηση και ομοσπονδιακού τύπου προϋπολογισμό. Με λίγα λόγια, η κρίση πιστοποιεί ότι χρειαζόμαστε όντως «περισσότερη Ευρώπη» για τη διαχείριση των παγκόσμιων κρίσεων και όχι μόνο στον οικονομικό τομέα. Η φράση «περισσότερη Ευρώπη» ακουγόταν μέχρι σήμερα, λίγο- πολύ, ως πολιτικό σύνθημα χωρίς κάποιο ουσιαστικό περιεχόμενο. Σήμερα όμως γίνεται απόλυτα κατανοητό ότι η «Ευρώπη» (Ε.Ε.) συνιστά προϋπόθεση για την οικονομική και πολιτική σταθερότητα και η «περισσότερη Ευρώπη» όρο για την εδραίωση της σταθερότητας αυτής. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι σήμερα ευρωπαϊκές χώρες που παρέμειναν εκτός ευρώ ή ακόμη και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. Ισλανδία), αρχίζουν τώρα σοβαρά να σκέπτονται την προσχώρησή τους. Ευτυχώς, η Ελλάδα είναι «εντός ευρώ»…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.