Η καθιστική δουλειά τρώει τον αφέντη

«Οι ενοχλήσεις στον τένοντα, οι πονοκέφαλοι, ακόμη και μικρής έντασης πόνοι στη μέση και την πλάτη ήταν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Άλλωστε, αυτό είναι το τίμημα όταν δουλεύεις σε ένα γραφείο με υπολογιστή για περισσότερο από οκτώ ώρες την ημέρα».

Πηγαίνει στο γραφείο καθημερινά από τις 9 το πρωί και το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να ανοίξει τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ο Βασίλης Νικολόπουλος, ηλεκτρολόγος μηχανικός και μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών, εργάζεται σε ερευνητικά προγράμματα του Μετσόβιου Πολυτεχνείου. «Όπως κάθε δουλειά, έτσι και η δική μου, απαιτεί πολλές ώρες στο γραφείο και μάλιστα μπροστά από ένα κομπιούτερ», λέει στα «ΝΕΑ». Η καθιστική ζωή στο γραφείο αλλά και η συστηματική χρήση των ηλεκτρονικών μέσων ήταν η αιτία, όπως λέει ο 33χρονος, που συχνά ένιωθε άβολα: ενοχλήσεις στον καρπό, τα μάτια αλλά και πόνοι στη σπονδυλική στήλη, λόγω της λάθος στάσης του σώματος στην καρέκλα. «Και φυσικά η παραγωγικότητα

ΕΛΕΓΞΤΕ ΤΟΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ

Μια ασταθής καρέκλα, ένα πληκτρολόγιο ξεχαρβαλωμένο και μία λάμπα που τρεμοπαίζει μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα υγείας

έπεφτε. Όλα αυτά βέβαια περιορίστηκαν όταν διάβασα ένα κείμενο που κυκλοφορούσε στο Ίντερνετ, το οποίο έδινε πρακτικές συμβουλές για να περιοριστούν όλες αυτές οι ενοχλήσεις».

Μπορεί το γραφείο να… πονέσει τους εργαζομένους; Οι ειδικοί απαντούν θετικά. Ένα γραφείο καλυμμένο με χαρτιά, μια ασταθής καρέκλα, ένα πληκτρολόγιο ξεχαρβαλωμένο και μία λάμπα φωτιστικού που τρεμοπαίζει μπορεί να γίνουν η αιτία για σοβαρά προβλήματα υγείας που ταλαιπωρούν βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα τους υπαλλήλους.

«Και όχι μόνο. Ακόμη και όταν ο εξοπλισμός βρίσκεται στις… διαταγές του εργαζομένου, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα γιατί οι επαγγελματίες δεν τον χρησιμοποιούν όπως πρέπει», επισημαίνει ο αναπληρωτής καθηγητής Εργονομίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, κ. Νίκος Μαρμαράς. Μυοσκελετικά προβλήματα, τσούξιμο στα μάτια, πονοκέφαλοι, κόπωση και ψυχικός φόρτος είναι το αποτέλεσμα της υιοθέτησης κακών συνηθειών, όπως είναι για παράδειγμα η λάθος στάση σώματος όταν ο εργαζόμενος κάθεται ή η ανεπάρκεια φωτισμού. Δεν είναι μάλιστα λίγες οι έρευνες που αποδεικνύουν ότι το γραφείο με βασικό εξοπλισμό τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και η πολύωρη παραμονή σε αυτό μπορεί- κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες- να θεωρηθεί επικίνδυνο για την υγεία. Σε παλαιότερη έρευνα που πραγματοποίησε ομάδα μηχανολόγων μηχανικών του ΕΜΠ, με επικεφαλής τον καθηγητή κ. Νίκο Μαρμαρά, εξετάζοντας 594 γραφεία 51 επιχειρήσεων, προκύπτει ότι το ένα τρίτο των εργαζομένων δεν «βολεύεται» μέχρι το τέλος του οκταώρου. Οι κυριότερες αιτίες δεν είναι άλλες από τη δυσκολία ρύθμισης των καθισμάτων, την ύπαρξη αντανακλάσεων στην οθόνη αλλά και ο ανεπαρκής χώρος στην επιφάνεια εργασίας. Μελέτες από τον διεθνή χώρο πάντως έχουν δείξει ότι ο εργονομικός σχεδιασμός του εξοπλισμού και η σωστή διευθέτησή του, κατ΄ αρχάς ωφελούν… τους εργοδότες: αυξάνουν την παραγωγικότητα, αφού μειώνουν τα λάθη κατά την εργασία, τον φόρτο που αισθάνεται ο εργαζόμενος, «αλλά περιορίζουν και τις ημέρες άδειας που ζητά ο εργαζόμενος λόγω προβλημάτων υγείας που προξενεί το γραφείο». Ακόμη και το εργασιακό περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο στην ευεξία και την απόδοση των εργαζομένων στους χώρους γραφείων.

«Χρυσοί» κανόνες
Όπως λέει ο 33χρονος Βασίλης Νικολόπουλος, πλέον προσπαθεί να ακολουθήσει κάποιους από τους «χρυσούς» κανόνες που του επιτρέπουν να έχει ένα άνετο οκτάωρο. «Όταν η δουλειά μου επικεντρώνεται στην οθόνη, κοιτώ έστω και για λίγα δευτερόλεπτα αλλού για να ξεκουράζω τα μάτια. Κάθε 20 λεπτά σηκώνομαι από το γραφείο και κάνω βόλτες για να ξεμουδιάσω, έτσι δεν επιβαρύνεται η σπονδυλική μου στήλη και αποφεύγω τους πόνους σε μέση και πλάτη», λέει. Κι ενώ, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να πάψουν να υιοθετούν κουραστικές και επιβλαβείς για την υγεία τους στάσεις, δεν μπορούν να δοθούν οδηγίες- πανάκεια για όλους. «Οι οδηγίες που προσπαθούμε να δώσουμε είναι ανάλογες με τις ανάγκες του καθένα. Για παράδειγμα, σε ό,τι αφορά τον σωστό τρόπο που καθόμαστε στο γραφείο, δεν υπάρχει μία και μόνο ενδεδειγμένη στάση», επισημαίνει ο καθηγητής Εργονομίας στο Τμήμα Βιομηχανικής Διοίκησης και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πειραιά, κ. Λάμπρος Γ. Λάιος.


Διαλείμματα για τα μάτια σας μόνο

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ αποτελεί σχεδόν για κάθε εργαζόμενο ο ηλεκτρονικός υπολογιστής. Ωστόσο, όταν η οθόνη δεν είναι τοποθετημένη σωστά μπορεί να αποδειχθεί παγίδα για τον χρήστη προκαλώντας ενοχλήσεις στα μάτια ή επιβάρυνση του μυοσκελετικού συστήματος. Πρόσφατα ομάδα του τομέα Βιομηχανικής Διοίκησης και Επιχειρησιακής Έρευνας στο Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ διενήργησε μελέτη, εξετάζοντας 148 θέσεις εργασίας εξοπλισμένες με κλασικές οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών (CRΤ) και 115 με επίπεδες οθόνες (LCD). «Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι επίπεδες οθόνες είναι τοποθετημένες κατά μέσο όρο 9,3 εκ. μακρύτερα από τους εργαζομένους από ό,τι οι κλασικές. Έτσι, δημιουργείται περισσότερος αξιοποιήσιμος χώρος και παράλληλα η μεγαλύτερη απόσταση ξεκουράζει τα μάτια» σημειώνει ο κ. Μαρμαράς.

Στο ιατρείο του ο δρ Πέτρος Στεργιόπουλος, χειρουργός- οφθαλμίατρος, δέχεται σχεδόν καθημερινά ασθενείς που παραπονιούνται για ενοχλήσεις στα μάτια. «Πολλοί είναι οι εργαζόμενοι, οι οποίοι θέλοντας να κάνουν τη δουλειά τους στον υπολογιστή συγκεντρώνονται και ξεχνούν να ανοιγοκλείσουν τα μάτια, με αποτέλεσμα να υποφέρουν από ξηροφθαλμίες», επισημαίνει. Συμπληρώνει μάλιστα ότι ακόμη και οι συνθήκες στο εργασιακό περιβάλλον, όπως είναι η έλλειψη υγρασίας ή η συστηματική χρήση του κλιματιστικού, μπορεί να προκαλέσει αλλεργίες. «Λύση για να ξεκουράζονται τα μάτια είναι τα συχνά διαλείμματα από τον υπολογιστή αλλά και η αλλαγή περιβάλλοντος, έστω για λίγα λεπτά».


«Καμπανάκι» το μυρμήγκιασμα

«ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ στον καρπό από την κακή θέση και στάση του χεριού κατά τη χρήση του υπολογιστή, αλλά και τα στατικά προβλήματα στη σπονδυλική στήλη είναι από τις συνηθέστερες πλέον εργασιακές ασθένειες», επισημαίνει ο ορθοπεδικός, ειδικευμένος στις αθλητικές κακώσεις, Γιώργος Κατσιφαράκης. Όπως τονίζει, όσο χάνεται η επαφή με τη γυμναστική τα προβλήματα αυτά επιδεινώνονται. «Συνήθως το πρόβλημα στην πλάτη ξεκινά με ένα μυρμήγκιασμα στη δεξιά ωμοπλάτη. Ανατομική και λειτουργική καρέκλα, σωστός τρόπος καθίσματος, τοποθέτηση του πληκτρολογίου και της οθόνης μπροστά από τον χρήστη και όχι λοξά μπορούν να αποδειχθούν σωτήρια».