Το «Θαύμα» που άνοιξε τις πληγές του πολέμου

Τις πληγές του πολέμου άνοιξε στην Ιταλία ο Αμερικανός σκηνοθέτης Σπάικ Λι με την τελευταία του ταινία «Θαύμα στην Αγία Άννα» (Μiracle at St. Αnna). Στην ταινία, ο Λι πραγματεύεται μία από τις χειρότερες σφαγές στην ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τη σφαγή στο χωριό της Αγίας Άννας στην Τοσκάνη, επιρρίπτει όμως ευθύνες στους Ιταλούς παρτιζάνους.

Για τον Σπάικ Λι, οι Ιταλοί αντιστασιακοί που πολέμησαν τους ναζί και τους φασίστες τα τελευταία δύο χρόνια του πολέμου φέρουν ευθύνη, τουλάχιστον ώς έναν βαθμό, για τη σφαγή στην Αγία Άννα, ένα μικρό χωριό στην Τοσκάνη. Έτσι βλέπει το θέμα στη νέα του ταινία που προβάλλεται αυτήν την εβδομάδα στην Ιταλία (στην Ελλάδα αναμένεται να προβληθεί στις 20 Νοεμβρίου).

Όμως η οπτική γωνία από την οποία το πραγματεύεται ο Λι, δεν αρέσει καθόλου στους Ιταλούς. Γι΄ αυτό και οι διαδηλωτές σπεύδουν μαζικά στα σινεμά αποκηρύσσοντας με πλακάτ και φυλλάδια τις θέσεις που προβάλλει ο Αμερικανός σκηνοθέτης.

Στα Απέννινα
Όπως και σε άλλες ταινίες, ο Λι θεωρεί πως εκτελεί αποστολή, μια αποστολή αποκατάστασης λαθών που έχουν κάνει ιστορικοί εις βάρος των Αφροαμερικανών της χώρας του. Όπως έχει πει ο ίδιος, κύριος στόχος του ήταν «η αποκατάσταση της φωνής των μαύρων στρατιωτών που πολέμησαν τότε, των στρατιωτών που πολέμησαν με μεγάλο θάρρος και αυτοθυσία για τη δημοκρατία. Διακρίνονταν πάντα για τον ηρωισμό και τον ανθρωπισμό τους αλλά, πίσω στην πατρίδα, θεωρούνταν πολίτες δεύτερης κατηγορίας».

Στην προσπάθειά του όμως να διορθώσει ένα ιστορικό λάθος, οι Ιταλοί επικριτές του επιμένουν πως έκανε ένα άλλο, εξίσου σοβαρό. Η σφαγή στο απομακρυσμένο χωριό της Τοσκάνης, ψηλά στα Απέννινα, άρχισε λίγο πριν από τα ξημερώματα της 12ης Αυγούστου του 1944, όταν επέδραμαν τα γερμανικά στρατεύματα. Οι ικανοί να φέρουν όπλο άνδρες είχαν καταφύγει στα δάση και γι΄ αυτό, στην πλειονότητά τους, τα θύματα της σφαγής ήταν γυναίκες και παιδιά. Στην ταινία, όμως, είναι οι παρτιζάνοι και όχι οι άνδρες του χωριού που άφησαν απροστάτευτες τις ευπαθείς ομάδες. Ο Λι δημιουργεί και έναν φανταστικό παρτιζάνο, τον Ροδόλφο, ο οποίος στην ουσία συνεργάζεται με τους ναζί. Ωστόσο, οργανώσεις παρτιζάνων απαντούν ότι δεν έγινε ποτέ τέτοια προδοσία και ότι δεν υπάρχει κανείς Ροδόλφος. «Ο Σπάικ Λι έφερε τα πάνω κάτω στην ιστορία και αυτό είναι εξαιρετικά προσβλητικό», επισήμανε ο Τζοβάνι Τζιπολίνι, αντιπρόεδρος της Ιταλικής Εθνικής Ένωσης Παρτιζάνων.

Δεν το βλέπουν όμως όλοι έτσι. Για παράδειγμα οι δημοτικές αρχές θεωρούν ότι με τη νέα ταινία θα ενισχυθεί η τουριστική κίνηση στην περιοχή και, άρα, ο Λι μπορεί να γίνει επίτιμος δημότης. «Δεν είναι ιστορικό κείμενο, είναι μυθοπλασία», απάντησε ο Λι. «Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές για το τι συνέβη. Έτσι, δεν έχουμε να απολογηθούμε για κάτι. Το όλο θέμα δείχνει καθαρά ότι στην Ιταλία υπάρχει ακόμη μια ανοιχτή πληγή». Αυτόν τον τελευταίο ισχυρισμό του δεν τον αμφισβητεί κανείς.
Με μια ματιά

● Η ΣΦΑΓΗ έγινε στις 12 Αυγούστου του 1944.

● ΣΤΟΧΟΣ, το χωριό της Αγίας Άννας στην Τοσκάνη της Κεντρικής Ιταλίας.

● 560 ΠΟΛΙΤΕΣ, κυρίως γυναίκες και παιδιά, σφαγιάστηκαν από τους ναζί.

● ΟΙ ΣΟΡΟΙ τους κάηκαν. ● ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΦΑΓΗ το χωριό ανοικοδομήθηκε, όχι όμως πλήρως. ● ΜΕΧΡΙ ΤΟ 2004 κανείς δεν είχε διωχθεί για τη σφαγή.

● ΥΣΤΕΡΑ από δίκη σε ιταλικό στρατιωτικό δικαστήριο, καταδικάστηκαν ερήμην 10 πρώην μέλη των Ες Ες σε ισόβια κάθειρξη για συμμετοχή στη σφαγή, τον Ιούνιο του 2005.