«Με φόβιζε ο θάνατος του πατέρα μου»

Είναι κόρη του Άρθουρ Μίλερ και σύζυγος του Ντάνι Ντέι-Λιούις. Η Ρεμπέκα Μίλερ, συγγραφέας και σκηνοθέτις, μιλάει για το πώς κατάφερε να βγει από τη σκιά του μεγάλου συγγραφέα και πώς αντιμετώπισε τις επιθέσεις που δέχθηκε ο πατέρας της επειδή είχε κλείσει σε ίδρυμα τον γιο που έπασχε από σύνδρομο Ντάουν.

Η 45χρονη Ρεμπέκα Μίλερ ζούσε πολλά χρόνια με τον φόβο ότι θα πεθάνει ο πατέρας της. «Ως μικρό κορίτσι ανησυχούσα πολύ για τον θάνατό του. Αποδείχθηκε ότι έζησε πολλά χρόνια ακόμα, όμως ήμουν πεπεισμένη ότι θα πεθάνει όσο ακόμα εγώ ήμουν μικρή, κι αυτό με φόβιζε πολύ. Μου φαινόταν πολύ γέρος, οι πατεράδες των φίλων μου ήταν πολύ νεώτεροι».

Κι όμως, ο Άρθουρ Μίλερ έζησε πολύ. «Πραγματικά, έφθασε σχεδόν τα 90. Είναι φοβερός ο θάνατος αλλά από την άλλη ήταν εντελώς ο εαυτός του μέχρι το τέλος της ζωής του». Πέθανε περιτριγυρισμένος από τα μέλη της οικογένειάς του το 2005 στο σπίτι του στο Κονέτικατ. Μήπως κάποιες φορές ο θάνατος του πατέρα μπορεί να είναι και απελευθερωτικός; «Κυρίως μετρά η απώλεια, αλλά νομίζω ότι για τους συγγραφείς ο θάνατος των γονιών είναι μια λίγο απελευθερωτική εμπειρία, για να είμαι απολύτως ειλικρινής». Η Ρεμπέκα Μίλερ δεν συμπαθούσε καθόλου την τελευταία σύντροφο του πατέρα της την Άγκνες Μπάρλεϊ, που ήταν 55 χρόνια νεώτερη από εκεί- νον. Τουλάχιστον είναι χαρούμενη που ο πατέρας της είχε συντροφιά στα τελευταία του; «Ναι, ναι. Είναι πάντα πολύ περίπλοκη η κατάσταση, όταν μια οικογένεια που έχει σχηματισθεί γύρω από ένα συγκεκριμένο γάμο διαλύεται. Μια δύσκολη μετάβαση. Είναι δύσκολο να δεις τους γονείς σου σαν ξεχωριστούς ανθρώπους, όπως θα έβλεπες τους φίλους. Τα παιδιά αισθάνονται ότι οι γονείς είναι ιδιοκτησία τους. Το βλέπω και με τα παιδιά μου».

«Ήταν πάντα εκεί». Η μητέρα της Ίνγκε Μοράθ ήταν διάσημη φωτογράφος του πρακτορείου Μάγκνουμ. «Ήταν πάντα εκεί για τον πατέρα μου αλλά είχε και τη δική της σημαντική ζωή που έτρεχε παράλληλα με τη φροντίδα για το σπίτι. Ήταν κι εκείνη καλλιτέχνης με τον τρόπο της και το έπαιρνε πολύ στα σοβαρά». Μεγαλώνοντας με έναν συγγραφέα και μια φωτογράφο, η Ρεμπέκα ήταν σχεδόν γραφτό να γίνει καλλιτέχνης «κάποιου είδους». Το πρόβλημα όταν τελείωσε το Γέιλ όπου σπούδασε γαλλικά και τέχνη ήταν τι είδους. Δοκίμασε ζωγραφική και γλυπτική, μετά πέρασε στην υποκριτική, κατάλαβε ότι εκείνο που ήθελε πραγματικά ήταν να σκηνοθετήσει και, όταν έκανε σχέση με τον Ντάνι Ντέι-Λιούις, συνειδητοποίησε ότι δεν θα γινόταν ποτέ καλή ηθοποιός.

Τώρα πια η πολυμαθής αυτή 45άρα είναι σύζυγος, μητέρα, συγγραφέας και σκηνοθέτις με τρεις ταινίες στο ενεργητικό της, με τελευταία την ταινία «Οι προσωπικές ζωές της Πίπα Λι» όπου πρωταγωνιστεί η Ρόμπιν Ράιτ Πεν. Με τον Ντέι-Λιούς οι δρόμοι τους συναντήθηκαν το 1996. Του είχε ήδη στείλει το σενάριο της «Μπαλάντας του Τζακ και της Ρόουζ», το οποίο γύρισε μαζί της μια δεκαετία αργότερα. Η ερώτηση πώς αισθάνεται να κινηματογραφεί τον σύζυγό της να κάνει έρωτα με μιαν άλλη γυναίκα είναι αναμενόμενη. Πώς αισθάνθηκε όμως να τον κινηματογραφεί να πεθαίνει;

«Όλη αυτή η περίοδος, οι τελευταίες δύο εβδομάδες των γυρισμάτων ήταν πολύ δύσκολες, επειδή ο Ντάνι αδυνάτισε πολύ, για να δείχνει ετοιμοθάνατος. Ήταν τόσο πιστευτός. Όμως όταν σκηνοθετείς, μπαίνεις σε μια περίεργη κατάσταση. Ως γυναίκα του δεν θα άντεχα να τον παρακολουθώ, όμως ως σκηνοθέτις ήθελα να είναι όσο πιο αληθοφανές γίνεται. Επίσης ήξερα ότι μπορούσε. Έχει μάθει να επιβιώνει από τέτοια πίεση. Γνωρίζει τα όριά του. Δεν είναι παιδί. Δεν πειραματίζεται, ξέρει πώς να έχει τον έλεγχο».


«Ανεύθυνα όσα έγραψαν»

Όταν διαβάζει κάποιος τη νουβέλα της «Λουίζα», παρακολουθεί την ιστορία μιας νεαρής καλλιτέχνιδας που προσπαθεί να απελευθερωθεί από μια καταπιεστική καλλιτέχνιδα μητέρα και αρχίζει να παντρεύεται «καλλιτέχνες». Στο τέλος συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να συναγωνιστεί τον δίδυμο αδελφό της Σεθ, που πέθανε μόλις 2 ημερών. Έχει κοινά ο Σεθ με τον αδελφό της Ρεμπέκα, Ντάνιελ, ο οποίος γεννήθηκε 4 χρόνια μετά με σύνδρομο Ντάουν και αμέσως τον έκλεισαν σε ίδρυμα; «Ναι, μάλλον ναι». Βέβαια, τον Ντάνιελ δεν τον βρίσκει κανείς μέσα στην αυτοβιογραφία που έγραψε το 1987 ο Μίλερ. Η ύπαρξή του δεν θα ήταν γνωστή εάν το περιοδικό «Vanity Fair» δεν είχε δημοσιεύσει πέρσι ένα άρθρο για τον Μίλερ και «το παιδί με το σύνδρομο Ντάουν που μισούσε σε όλη τη ζωή του». Ανέφερε ότι είχε επισκεφθεί τον γιο του ελάχιστες φορές στο ίδρυμα. Η συνείδηση των αμερικανικών γραμμάτων πλήρως εκτεθειμένη.

«Νομίζω», λέει η Ρεμπέκα, «ότι ήταν ανεύθυνο και τελικά, γράφτηκε με πνεύμα κακοήθειας. Το να κομματιάζεις κάποιον χωρίς να κοιτάς στις αποχρώσεις ή χωρίς να έχεις μιλήσει με τους ανθρώπους με τους οποίους χρειάζεται να μιλήσεις προκειμένου να κατανοήσεις ακριβώς τι έχει συμβεί, δεν είναι το ευπρεπέστερο πράγμα στον κόσμο».

«Τον βλέπω συνέχεια». Εκείνη βλέπει τον αδελφό της;

«Βλέπω τον Ντάνι συνέχεια. Έρχεται συχνά στο σπίτι μας στην Ιρλανδία. Είναι κομμάτι της ζωής μας».

Ήταν καθοριστικός ο ρόλος του συζύγου της προκειμένου να έρθει ο Ντάνι πιο κοντά στην οικογένεια; «Όχι. Αυτό προήλθε από το άρθρο του περιοδικού. Ο Ντάνιελ είναι πολύ κοντά με τον Ντάνι και από τη στιγμή που έκανα οικογένεια έγινε κατά κάποιο τρόπο πιο εύκολο. Ο Ντάνιελ είναι θαυμάσιος μαζί του».

Τα τελευταία χρόνια θα έλεγε κανείς ότι την έχουν μεταμορφώσει: ο θάνατος και των δύο γονέων της, η γέννηση του δεύτερου παιδιού της, η πρώτη της νουβέλα. Λέει ότι αισθάνεται σχεδόν σαν άλλος άνθρωπος. «Φθάνει κάποιο σημείο στη ζωή σου όπου αναγνωρίζεις ότι η απώλεια θα είναι μέρος αυτής της ζωής. Αυτό είναι ζωή».