Συμφωνία με αντίτιμο τη σιωπή Κάρατζιτς

Μία θεωρία που κυκλοφορεί χρόνια επιστράτευσε ο Ράντοβαν Κάρατζιτς στην πρώτη εμφάνισή του ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Οι Αμερικανοί, δήλωσε, του είχαν υποσχεθεί ασυλία αν αποσυρόταν από την πολιτική ζωή. «Υπήρξε πράγματι μυστική συμφωνία», διακήρυττε χθες ο «Νouvel Οbservateur». Η Φλοράνς Αρτμάν από την πλευρά της, η εκπρόσωπος τής πρώην εισαγγελέως Ντελ Πόντε, δεν έχει άποψη επ΄ αυτού. Εκείνο που πιστεύει ακράδαντα είναι πως Αμερικανοί, Βρετανοί και Γάλλοι δεν ήθελαν, εξ αρχής, να συλληφθεί ο Κάρατζιτς.

Πληροφορίες για το πού «κρυβόταν» επί έντεκα χρόνια υπήρχαν. Διεθνείς δυνάμεις επαρκείς για να τον συλλάβουν, επίσης. Στην πραγματικότητα, Ουάσιγκτον, Λονδίνο και Παρίσι, οι τρεις βασικοί δυτικοί «παίκτες» στα Βαλκάνια, είχαν διαρκώς υπό παρακολούθηση τον καταζητούμενο πρώην ηγέτη των Σερβοβοσνίων. Απλώς δεν ήθελαν να συλληφθεί.

Ουσιαστικά δηλαδή τον προστάτευαν. Διότι φοβούνταν πως εάν προσαγόταν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, ο Κάρατζιτς θα αποκάλυπτε πως η σφαγή 8.000 μουσουλμάνων στη Σρεμπρένιτσα, η χειρότερη σφαγή της Ευρώπης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε αν όχι το πράσινο, τουλάχιστον ένα πορτοκαλί φως από τη Δύση. Οι Δυτικοί γνώριζαν ότι οι δυνάμεις του Μλάντιτς σκόπευαν να καταλάβουν τον θύλακο του ΟΗΕ, και δεν έκαναν τίποτε για να το αποτρέψουν διότι η Σρεμπρένιτσα ήταν το τίμημα της ειρηνευτικής συμφωνίας του Ντέιτον, με την οποία τερματίστηκε το 1995 ο πόλεμος στη Βοσνία: ο Μιλόσεβιτς αρνιόταν να υπογράψει χωρίς να λάβει ως αντάλλαγμα επιπλέον εδάφη.

Σε βιβλίο. Αυτήν τη θεωρία, βασισμένη όπως η ίδια υποστηρίζει σε στοιχεία, καταθέτει η Φλοράνς Αρτμάν, εκπρόσωπος της πρώην γενικής εισαγγελέως του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου Κάρλα Ντελ Πόντε, στο βιβλίο «Ειρήνη και Τιμωρία», που κυκλοφόρησε το 2007. Σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει τότε, η Αρτμάν είχε σχολιάσει και τους ισχυρισμούς της οικογένειας Κάρατζιτς περί μυστικής συμφωνίας με τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, τον πρώην Αμερικανό πρεσβευτή στον ΟΗΕ και αρχιτέκτονα του Ντέιτον. «Δεν μπορούμε ούτε να πούμε ότι ναι, υπήρξε, ούτε να το αποκλείσουμε», είχε δηλώσει. Όμως ακόμα και αν υπήρξε, δεν θα αρκούσε για να εξηγήσει την “τραγική πολιτική” της Δύσης στο θέμα του Κάρατζιτς: “Είχαν χίλιους λόγους να σπάσουν τη συμφωνία, δεν ήταν ούτε νόμιμη ούτε δεσμευτική”».

Διάψευση. «Πρόκειται για ψεύδη που δεν σχολιάζω πλέον», δήλωσε από την πλευρά του ο Χόλμπρουκ μετά την πρώτη εμφάνιση του Κάρατζιτς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, την Πέμπτη. Ο Ζαν-Μπατίστ Νοντέ πάντως, ο ειδικός απεσταλμένος του «Νouvel Οbservateur» στη Σερβία, επισημαίνει πως ο ίδιος ο Χόλμπρουκ είχε παλαιότερα αναφερθεί σ΄ αυτό το παζάρι. Ο Γάλλος δημοσιογράφος επικαλείται και μιαν αδημοσίευτη συνέντευξη που είχε δώσει ο Κάρατζιτς το 1997 στο Πάλε: «Η πρωτεύουσα της Ολλανδίας δεν θα έχει το προνόμιο να με φιλοξενήσει. Ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ μου πρότεινε να αποσυρθώ στην ανωνυμία, με αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης. Σεβάστηκα το μέρος της συμφωνίας που μου αναλογεί και, ώς τώρα, οι Αμερικανοί σεβάστηκαν το δικό τους». Η συνέντευξη είχε δοθεί στο πλαίσιο ιστορικού ντοκιμαντέρ, την είδε ο Νοντέ και η αυθεντικότητά της πιστοποιείται από δύο οικείους του Κάρατζιτς.


Γιατί αποφάσισαν να τον συλλάβουν τώρα

Αρχές του 2000, γράφει η Φλοράνς Αρτμάν στο βιβλίο «Ειρήνη και Τιμωρία», ο Κάρατζιτς εντοπίστηκε στη Βοσνία. Η τότε εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, Κάρλα Ντελ Πόντε, ζήτησε από τον τότε Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ να παρέμβει, αλλά εκείνος απάντησε πως οι Αμερικανοί του είχαν δέσει τα χέρια, προφανώς επειδή έγινε κάποια συμφωνία στο Ντέιτον…. Το 2004, οι Σέρβοι συμφώνησαν τελικά με τους Γάλλους να παραδώσουν τον Κάρατζιτς στη Χάγη. Όταν το έμαθαν οι Αμερικανοί, έστειλαν αμέσως ένα ελικόπτερο να πετάξει πάνω από το κρυσφύγετό του. Ο Κάρατζιτς κατάλαβε ότι του είχαν στήσει παγίδα και διέφυγε ξανά… Γιατί όμως, έπειτα από τόσα χρόνια αναμονής, πέρασε στη δράση η Ουάσιγκτον και συνελήφθη ο Κάρατζιτς;

Καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της ανά τον κόσμο έχουν πολλαπλασιαστεί, επιχειρηματολογεί ο Ζαν-Μπατίστ Νοντέ, η Ουάσιγκτον επιθυμεί περισσότερο από ποτέ να αποσύρει τους στρατιώτες της από τα Βαλκάνια. Όμως η αποχώρησή τους από τη Βοσνία θα είχε την όψη της αποτυχίας αν ο Κάρατζιτς εξακολουθούσε να διαφεύγει. Κι έπειτα, όταν απαίτησαν από το Σαράγεβο να τους παραδώσει έξι «Άραβες» εθελοντές που είχαν πάει στη Βοσνία για να πολεμήσουν και κατόπιν πολιτογραφήθηκαν Βόσνιοι, οι Αμερικανοί υποσχέθηκαν στους Βόσνιους να βρουν και να συλλάβουν τον Κάρατζιτς…