Δεν αρκεί μόνο να μάθεις να σκέπτεσαι θετικά

Η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία που διδάσκει τον ασθενή με κατάθλιψη πώς να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο, θεωρείται μέθοδος πρώτης επιλογής από τους ειδικούς τα τελευταία χρόνια. Είναι όμως η καλύτερη;

Κορυφαίοι ψυχοθεραπευτές προειδοποιούν πως έχει γίνει κατάχρηση της μεθόδου και δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται σαν χρυσό χάπι για κάθε μορφής κατάθλιψη. Η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία συνήθως εφαρμόζεται σε 6 με 8 μισάωρες συνεδρίες από έμπειρους θεραπευτές που προσφέρουν πρακτική βοήθεια για να μάθει ο ασθενής να σκέπτεται θετικά. Αντί να επικεντρώνονται στις αιτίες των συμπτωμάτων, που μπορεί να απαντώνται στο μακρινό παρελθόν, αναζητούν τρόπους για τη βελτίωση

ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ

Η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία κάποιες φορές ισοδυναμεί με τσιρότο που κλείνει μια πληγή

της κατάστασής του στο τώρα. «Το να τίθεται η συγκεκριμένη θεραπεία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, δεν είναι λογικό», επισήμανε ο καθηγητής Μικ Κούπερ, ειδικός σε θέματα συμβουλευτικής στο Πανεπιστήμιο Στράθκλαϊντ, στο Διεθνές Συνέδριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Ιστ Άνγκλια. Ο ίδιος και τρεις συνάδελφοί του από τη Βρετανία και τις ΗΠΑ, προειδοποίησαν μάλιστα πως αν και έχουν γίνει πολλές έρευνες για το συγκεκριμένο είδος ψυχοθεραπείας, αυτό δεν σημαίνει πως είναι περισσότερο αποτελεσματική από άλλες.

Οι άλλες μέθοδοι
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η προσωποκεντρική και η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι επίσης αποτελεσματικές. Άλλωστε, «η γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία ορισμένες φορές ισοδυναμεί με ένα απλό τσιρότο που κλείνει μια πληγή, αλλά δεν εμβαθύνει στις ρίζες του προβλήματος», όπως πρόσθεσε ο Κούπερ. Στο Συνέδριο, όμως, ακούστηκαν και απόψεις περισσότερο συμβιβαστικές, που ανέδειξαν σε πρωταγωνιστή μάλλον τον πελάτη παρά τον ειδικό: «Κάποιες φορές», είπε ο Αμερικανός ερευνητής Αρτ Μπόχαρτ, «οι πελάτες προτιμούν να τους βοηθούμε να εξερευνήσουν και να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Στην εμπειρία του ειδικού εναπόκειται να δημιουργηθεί μια σχέση, η οποία θα παρέχει συντροφιά και υποστήριξη στο ταξίδι προς την κατανόηση. Άλλες φορές όμως, οι πελάτες επιθυμούν να αναπτύξουν γνωσιακές ικανότητες ή άλλες που συνδέονται με τη συμπεριφορά, πώς να σκέφτονται για παράδειγμα. Όλα θα πρέπει να προσφέρονται».

Τις περισσότερες φορές τα πράγματα είναι απλά, επισήμανε ο Σαμ Έβερινγκτον, γενικός ιατρός στο Ανατολικό Λονδίνο. «Οι άνθρωποι μας επισκέπτονται και ζητούν απάντηση στην ερώτηση “γιατί έφτασα εδώ”. Τότε τους λέω: “Είστε εδώ που είστε. Πώς να σας βοηθήσω να φτάσετε εκεί που θέλετε; Η περίοδος κατά την οποία ο γιατρός έδινε τη θεραπεία έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Στο μέλλον το ενδιαφέρον θα επικεντρώνεται στην αυτοδιαχείρι- ση”».


Ψυχοθεραπευτικές μέθοδοι

● Γνωσιακή συμπεριφοριστική θεραπεία: στηρίζεται στη θετική σκέψη και διδάσκει τον ασθενή να αντιμετωπίζει τις αρνητικές σκέψεις.

● Προσωποκεντρική θεραπεία: επικεντρώνεται σε σχέσεις και προβλήματα όπως οι δυσκολίες στην επικοινωνία.

● Συμβουλευτική: προσφέρει υποστήριξη και πρακτική βοήθεια για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και την εξεύρεση νέων τρόπων για την επίλυσή τους.

● Ψυχοδυναμική θεραπεία: εντατική αλλά σύντομη σε διάρκεια θεραπεία- σε σύγκριση με την ψυχανάλυση- για την αποκάλυψη υποσυνείδητων παρορμήσεων που καθοδηγούν τη συμπεριφορά.

● Ψυχανάλυση: μπορεί να κρατήσει χρόνια. Προϋποθέτει λεπτομερή εξερεύνηση της ψυχής. Ο αναλυτής ενεργεί σαν κενή σελίδα όπου ο ενδιαφερόμενος προβάλλει τα συναισθήματά του. ● Άσκηση: βοηθά τους ανθρώπους που πάσχουν από κάποιες μορφές κατάθλιψης.

● Αντικαταθλιπτικά: πλέον θεωρείται θεραπεία δεύτερης επιλογής όταν οι άλλες μέθοδοι δεν έχουν αποτέλεσμα.
[ ΓΝΩΜΗ ] Η διάγνωση είναι η πιο δύσκολη

H κατάθλιψη μπορεί να καταστεί απειλητική για τη ζωή του ανθρώπου. Όταν οι γιατροί έρχονται αντιμέτωποι με μια σοβαρή ασθένεια, η απόφαση για το πώς θα τη θεραπεύσουν είναι συνήθως απλή. Όλοι συμφωνούν για παράδειγμα πως για τη βακτηριακή μηνιγγίτιδα η καλύτερη μέθοδος αντιμετώπισης είναι τα ισχυρά αντιβιοτικά. Οι απόψεις μπορεί να διίστανται για το ποιο είναι το καλύτερο ή ποια είναι η σωστή δόση, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία για την καλύτερη θεραπεία.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης; Αυτό είναι λιγότερο σαφές. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη, οριστική εξέταση που να επιβεβαιώνει πως κάποιος έχει κατάθλιψη. Ο γιατρός που βλέπει έναν ασθενή ο οποίος φαίνεται να έχει κατάθλιψη, πρέπει πρώτα να είναι σίγουρος για τη διάγνωση. Η λύπη δεν είναι πάντα κατάθλιψη. Το πένθος, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε περίοδο μακράς και βαθιάς λύπης, θλίψης και κατάθλιψης. Αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα ασθένεια που απαιτεί θεραπεία.

Αφού γίνει λοιπόν η διάγνωση της κατάθλιψης, το επόμενο βήμα είναι να αποφασιστεί αν χρειάζεται θεραπεία. Πολλοί άνθρωποι με κατάθλιψη δεν χρειάζονται θεραπεία.

Περίοδοι κατάθλιψης μπορούν να εντάσσονται στον κύκλο της ζωής μας. Αν είναι σύντομες και απλές, η καλύτερη θεραπεία είναι η κατανόηση, το πέρασμα του καιρού, ένας καλός ακροατής. Αν όχι, οι άλλες επιλογές είναι συγκεκριμένες: παρεμβάσεις στον τρόπο της ζωής, θεραπείες με φάρμακα, ψυχοθεραπεία και πιο επιθετικές θεραπείες, όπως οι ηλεκτροσπασμοθεραπείες (ηλεκτροσόκ), που όμως τα τελευταία χρόνια δεν εφαρμόζονται παρά μόνο σε πολύ ακραίες περιπτώσεις.

Ο δρΦρεντ Καβάλιερ είναι γενετιστής και σύμβουλος στο βρετανικό νοσοκομείο St.Τhomas