Σαφάρι πετρελαίου στη Μεσόγειο

Το 1970, τρεις ερευνητές διατύπωσαν την υπόθεση πως η Μεσόγειος αποξηράνθηκε πριν από 5 εκατομμύρια χρόνια. Η επιστήμη τώρα τους δικαιώνει, με αποτέλεσμα να ανοίγονται πολλές προοπτικές. Στις γεωτρήσεις που έγιναν το 1970, τα δείγματα από τον βυθό «μύριζαν πετρέλαιο».
Το μέλλον της Μεσογείου ανησυχεί αρχηγούς κρατών, αλλά το παρελθόν της ενθουσιάζει τους επιστήμονες, οι οποίοι κάνουν λόγο για ύπαρξη πετρελαίου στον βυθό της, κάτω από ένα παχύ στρώμα αλατιού. Η θέση είναι η εξής: η Μεσόγειος ήταν κάποτε το θέατρο μιας μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικής καταστροφής που αποκαλείται «κρίση αλμυρότητας

ΤΡΥΠΕΣ ΣΤΟΝ ΠΥΘΜΕΝΑ

Τα δείγματα που θα ληφθούν θα δώσουν πληροφορίες για την ενδεχόμενη ύπαρξη πετρελαίου

του Μεσσηνίου» (Μεσσήνιο ονομάζεται η Περίοδος Ανωτέρου Μειοκαίνου, πριν από 12-5,5 εκατομμύρια χρόνια). Πριν από 5,5 εκατομμύρια χρόνια, το στενό του Γιβραλτάρ έκλεισε εξαιτίας ενός τεράστιου σεισμού που προκλήθηκε από τη μετακίνηση της αφρικανικής τεκτονικής πλάκας, με αποτέλεσμα η Μεσόγειος να αποξηρανθεί. Η εξάτμιση των υδάτων είχε ως αποτέλεσμα να κατακαθίσουν στρώματα αλατιού πάχους 2.000 μέτρων, πάνω από τα οποία σχηματίσθηκαν ιζήματα. Το 1970, έρευνες του αμερικανικού ωκεανογραφικού σκάφους «Glomar-Challenger» στη Μεσόγειο κατέδειξαν την παρουσία σημαντικών στρωμάτων αλατιού στον βυθό της. Το σενάριο
Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί σ΄ ένα σενάριο που κλιμακώνει την αποξήρανση της Μεσογείου σε δύο χρόνους. Πριν από 7 ώς 5,96 εκατομμύρια χρόνια υπήρξε μια πρώτη μετακίνηση της αφρικανικής πλάκας, με αποτέλεσμα η διέξοδος της Μεσογείου προς τον Ατλαντικό Ωκεανό να στενέψει και η στάθμη της θάλασσας να μειωθεί κατά 150 μέτρα. Δημιουργήθηκε ένα πρώτο στρώμα αλατιού, στη συνέχεια επανήλθαν οι προηγούμενες συνθήκες και μετά, πριν από 5,64 έως 5,96 εκατομμύρια χρόνια, δηλαδή σ΄ ένα σχετικά μικρό διάστημα, μια νέα μετακίνηση της αφρικανικής πλάκας απομόνωσε πλήρως τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα. Αυτή είναι η μεγάλη «κρίση αλμυρότητας του Μεσσηνίου», στη διάρκεια της οποίας η στάθμη της Μεσογείου κατέβηκε 1.500 μέτρα. Η εξάτμιση του νερού της επέφερε την εναπόθεση μεγάλων στρωμάτων μεταλλικών αλάτων. Αυτή η κρούστα από αλάτι ποικίλλει σε πάχος από 1,5 έως 3 χλμ. και καλύπτει τον βυθό των λεκανών.

Όμως από τις εναποθέσεις στις πεδιάδες της μεσογειακής αβύσσου φαίνεται πως εξατμίσθηκε νερό οκταπλάσιο σε όγκο απ΄ όσο χωράει η θάλασσα. Οι επιστήμονες υποθέτουν λοιπόν ότι στη διάρκεια της κρίσης αλμυρότητας η Μεσόγειος εξακολουθούσε να τροφοδοτείται από τον ωκεανό, ενδεχομένως από έναν καταρράκτη – ο οποίος βρισκόταν στη σημερινή τοποθεσία των στενών του Γιβραλτάρ και τελικά διέβρωσε ό,τι εμπόδιζε την είσοδο των υδάτων του Ατλαντικού στη μεσογειακή λεκάνη.


Κάτω από τα στρώματα αλατιού

Η ΑΠΟΞΗΡΑΝΣΗ της μεγαλύτερης κλειστής θαλάσσιας επιφάνειας της Γης διατηρεί ακόμη κάποια από τα μυστήριά της. Κι αν κάτω από το αλάτι κρύβεται ένας θησαυρός; Ο επικεφαλής της αποστολής του 1970 Ουίλιαμ Ράιαν (Πανεπιστήμιο Κολούμπια) θυμάται πως τα δείγματα από τις τότε γεωτρήσεις στον μεσογειακό βυθό, οι οποίες είχαν γίνει με την ελπίδα να διαπεράσουν τα στρώματα του αλατιού, «μύριζαν πετρέλαιο». Φοβούμενες μήπως προκαλέσουν μια ανεξέλεγκτη πετρελαϊκή έκρηξη, οι αμερικανικές επιστημονικές αρχές είχαν τότε σταματήσει τις γεωτρήσεις. Η ιδέα, τότε, δεν ήταν να ψάξουν για μαύρο χρυσό. Τώρα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει.

Στις 5 και 6 Μαΐου, στη διάρκεια συνεδρίασης της Γεωλογικής Εταιρείας της Γαλλίας στο πανεπιστήμιο Κλοντ-Μπερνάρ της Λυών, ερευνητές ανακοίνωσαν πως θέλουν να ερευνήσουν τον μεσογειακό βυθό στον κόλπο της Λυών. Άλλοι σχεδιάζουν έρευνες νότια της Κύπρου. Στο πλαίσιο ενός διεθνούς προγράμματος, είναι πιθανό να συμμετάσχει στις έρευνες το ιαπωνικό ερευνητικό πλοίο «Chikyu», το μοναδικό που είναι ικανό να ανοίγει πηγάδια από 5 ώς 7 χλμ. βάθος κάτω από τα 2,5 χλμ. του νερού της Μεσογείου. Η ιδέα είναι να τρυπηθεί η ωκεάνια κρούστα. Τα δείγματα που θα ληφθούν θα μας επιτρέψουν να μάθουμε περισσότερα για την ενδεχόμενη ύπαρξη πετρελαίου, αλλά και για την εξαιρετικά καταστροφική, όπως εκτιμάται, επίδραση της κρίσης του Μεσσηνίου στην πανίδα και τη χλωρίδα.