Όταν το κρασί παίζει με το… μυαλό μας

Μήπως τελικά η απόλαυση από το κρασί βρίσκεται στο κεφάλι μας και μόνο; Μελέτες έδειξαν πως, σε τυφλές δοκιμές, οι καταναλωτές προτιμούν πολλές φορές τα φθηνότερα από τα ακριβότερα κρασιά- ένας αφρώδης οίνος από την Πολιτεία της Ουάσιγκτον προτιμήθηκε από μια Ντομ Περινιόν. Είναι όμως πραγματικά έτσι τα πράγματα;

Μία από τις μελέτες αυτές ήταν του Ρόμπιν Γκολντστάιν, κριτικού εστιατορίων, ο οποίος θέλησε να απομονώσει τους καταναλωτές από τις έξωθεν επιρροές ώστε να κρίνουν το κρασί μόνον απ΄ ό,τι έχουν μέσα στο ποτήρι τους. Έβαλε 500 εθελοντές να δοκιμάσουν στα τυφλά και να βαθμολογήσουν 540 κρασιά που κόστιζαν από 1,50 ώς 150 δολάρια η φιάλη. Τα αποτελέσματα περιγράφονται σε ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Οι δοκιμές κρασιών» (Τhe Wine Τrials, εκδ. Fearless Critic Μedia) που θα κυκλοφορήσει αυτό τον μήνα στις ΗΠΑ.

Το περιοδικό «Νιούζγουικ», σε σύντομο άρθρο του στο τεύχος με ημερομηνία

ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ

Εθελοντές δοκίμασαν στα τυφλά διάφορα κρασιά και προτίμησαν τα φτηνά από εκείνα που κοστίζουν πανάκριβα

7 Απριλίου, ασχολήθηκε με τα λαϊκίστικα στοιχεία του βιβλίου: μια φιάλη αφρώδους κρασιού των 10 δολαρίων από την Πολιτεία της Ουάσιγκτον πέτυχε καλύτερη βαθμολογία από την Ντομ Περινιόν, η οποία κοστίζει 150 δολάρια η φιάλη, ενώ το Τwo-Βuck Chuck, ένα φτηνό καμπερνέ-σοβινιόν της Καλιφόρνιας, πέτυχε μεγαλύτερη βαθμολογία από ένα καμπερνέ της Νάπα Βάλεϊ που τιμάται 55 δολάρια η φιάλη. «Τα αποτελέσματα μπορεί να αναστατώσουν μερικούς σνομπ, όμως ο μέσος λάτρης του κρασιού μπορεί να χαίρεται: 100 κρασιά που κοστίζουν κάτω από 15 δολάρια υπερίσχυσαν των ακριβών εξαδέλφων τους», υπογραμμίζεται στο άρθρο.

Οι δύο επισημάνσεις
Στο σημείο αυτό πρέπει να γίνουν δύο επισημάνσεις. Πρώτον, τα αποτελέσματα των δοκιμών ήταν πιο περίπλοκα απ΄ όσο άφηνε να φανεί το άρθρο του «Νιούζγουικ». Στην πραγματικότητα, το βιβλίο δείχνει πως αυτό που αρέσει στους αρχάριους είναι σημαντικά διαφορετικό από αυτό που είναι ελκυστικό για τους ειδικούς του κρασιού, αυτούς που είχαν κάποιου είδους εκπαίδευση ή επαγγελματική εμπειρία. Οι ειδικοί, ειρήσθω εν παρόδω, προτίμησαν την Ντομ Περινιόν.

Δεύτερον, το «Νιούζγουικ» αναφέρεται σε έναν «μέσο λάτρη του κρασιού» και φυσικά τέτοιο πράγμα δεν υφίσταται. Οι καταναλωτές έχουν έναν αριθμό λόγων για τους οποίους αγοράζουν ένα κρασί. Μερικοί δείχνουν εμπιστοσύνη σε ετικέτες που τις καταλαβαίνουν εύκολα και οι οποίες εικονίζουν φιλικά ζώα. Άλλοι θέλουν μόνο κρασιά που παράγονται με φυσικό τρόπο ή φιάλες με μικρό αποτύπωμα άνθρακα (από οικολογική οινοποιία). Μερικοί επιδιώκουν να αποκτήσουν κοινωνικό στάτους με το κρασί που επιλέγουν και κυνηγούν κρασιά με υψηλές βαθμολογίες, ενώ άλλοι είναι αντιρρησίες, δεν αποδέχονται τη γνώμη των ειδικών, ή πίνουν μόνο κόκκινο κρασί.


Προτίμησαν αυτό που τους είπαν ότι ήταν πιο ακριβό

ΑΣ ΥΠΟΘΕΣΟΥΜΕ για μια στιγμή πως είναι αλήθεια ότι οι περισσότεροι πότες προτιμούν το φτηνό κρασί. Γιατί τότε αγοράζει κάποιος ένα καμπερνέ των 55 δολαρίων;

Μια απάντηση δίνει ένα δεύτερο πείραμα, στο πλαίσιο του οποίου ερευνητές του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας και της Σχολής Επιχειρήσεων του Στάνφορντ έδειξαν πως όσο πιο ακριβό πιστεύουν οι καταναλωτές ότι είναι ένα κρασί τόσο μεγαλύτερη απόλαυση είναι πιθανό να πάρουν απ΄ αυτό. Οι ερευνητές σκανάρισαν τον εγκέφαλο 21 εθελοντών αρχάριων στο κρασί, οι οποίοι δοκίμασαν πολύ μικρές ποσότητες κρασιών, για τα οποία τους είχαν πει μόνο τιμές. Χωρίς να το γνωρίζουν, δοκίμασαν το ίδιο κρασί δύο φορές και τους δόθηκαν δύο διαφορετικές τιμές γι΄ αυτό. Όλοι προτίμησαν αυτό που πίστεψαν πως ήταν πιο ακριβό.

Σιγά την έκπληξη. «Δεν είναι μόνο για το κρασί, ισχύει σχεδόν για όλα!» λέει ο καθηγητής Νταν Αριέλι, οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και συγγραφέας του βιβλίου «Προβλεπτά παράλογο: Οι κρυμμένες δυνάμεις που διαμορφώνουν τις αποφάσεις μας» (Εκδ. ΗarperCollins) που εξετάζει πώς παίρνουμε αποφάσεις στη ζωή μας.

Στις δοκιμές αυτές αγνοείται το πλαίσιο μέσα στο οποίο δοκιμάζει κανείς ένα κρασί και το οποίο αποτελεί πιθανότατα το σημαντικότερο στοιχείο στην απόλαυσή του. Το κόκκινο κρασάκι που ήταν υπέροχο όταν το ήπιες σ΄ ένα χωριό της Τοσκάνης με την καλή σου, ποτέ δεν έχει την ίδια γεύση όταν το πίνεις στο Νιού Τζέρσι. Και το μεγάλο καμπερνέ της Καλιφόρνιας που απόλαυσες με τους συναδέλφους σου σ΄ ένα «στέικ-χάουζ» δεν σε ανεβάζει το ίδιο θριαμβευτικά όταν συνοδεύει ένα μπολ σπαγγέτι. Τελικά δεν μπορείς ποτέ να απομονώσεις το ευρύτερο πλαίσιο.


Η τυφλή δοκιμασία

Το κρασί «Τwo-Βuck Chuck», το φτηνό καμπερνέ – σοβινιόν της Καλιφόρνιας που φτιάχνει ο Τσαρλς Σο και πωλείται στα σούπερ μάρκετ προς 2 δολάρια, πήρε σε τυφλή δοκιμή βαθμολογία ανώτερη από κρασιά όπως το καμπερνέ της Νάπα Βάλεϊ Jarvis 2002 που κοστίζει 55 δολάρια