Πόρσε – Φολκσβάγκεν το έπος μιας οικογένειας

Η Ρorsche ετοιμάζεται να πάρει τον έλεγχο της Volkswagen. Από τη συμμαχία αυτή θα γεννηθεί ένας από τους μεγαλύτερου κατασκευαστές αυτοκινήτων παγκοσμίωςκαι θα σημάνει το ευτυχές τέλος μιας οικογενειακής εποποιίας που ξεκίνησε τον προπερασμένο αιώνα.

Όταν είσαι ο πιο κερδοφόρος κατασκευαστής αυτοκινήτων στον κόσμο, έχεις έναν αέρα. Έτσι η «μικρή» Ρorsche ανακοίνωσε χωρίς κανέναν ενδοιασμό στις αρχές Μαρτίου ότι θα καταπιεί, το συντομότερο δυνατόν, έναν όμιλο 15 φορές μεγαλύτερό της, τη Volkswagen. Η επεξεργασία του φαραωνικού αυτού σχεδίου γίνεται εδώ και χρόνια στα παρασκήνια, σημειώνει η Μπλαντίν Μιλσάν στην εμπεριστατωμένη έρευνά της στο γαλλικό περιοδικό «Λ΄ Εξπρές». Ο νέος παγκόσμιος γίγαντας της αυτοκινητοβιομηχανίας θα αξίζει 140 δισεκατομμύρια ευρώ, θα απασχολεί 420.000 μισθωτούς και θα παράγει από μικρές μπερλίνες μέχρι αυτοκίνητα αγώνων και φορτηγά των 40 τόνων. Πίσω από το μεγάλο αυτό σχέδιο βρίσκεται ένας άνθρωπος, ο Φερντινάντ Πιέχ, αφεντικό της Volkswagen ώς το 2002 και σήμερα πρόεδρος του συμβουλίου επίβλεψης του ομίλου. Και πίσω από τον άνθρωπο αυτό βρίσκεται μια οικογένεια, το «σόι Πόρσε-Πιέχ», μια επιχειρηματική δυναστεία που έγραψε μία από τις περιφημότερες σελίδες της ιστορίας του γερμανικού αυτοκινήτου.

Ο Φέρντιναντ Πιέχ προσπαθεί να ενώσει τις δύο εταιρείες της οικογένειας και να δημιουργήσει μία πανίσχυρη

Κάποτε στη Βοημία. Το έπος της οικογένειας αρχίζει το 1875, με τη γέννηση σ΄ ένα χωριό της Βοημίας του Φερντινάντ Πόρσε, που ήταν το τρίτο παιδί της Άννας και του Άντον, ενός ταπεινού λαμαρινά της αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας. Στα 23 του, ο Φερντινάντ Πόρσε εργαζόταν για τον επίσημο αμαξά της αυστροουγγρικής μοναρχίας, τον Γιάκομπ Λόνερ, και δημιούργησε το πρώτο του- ηλεκτρικό – αυτοκίνητο, το Lohner-Ρorsche που παρουσιάστηκε το 1900 στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού. Το όχημα είχε εμπρός κίνηση και ανέπτυσσε ταχύτητα 40 χλμ./ώρα.

Μολονότι ήταν αναμφισβήτητα ιδιοφυής, ο Φερντινάντ οδήγησε τον Λόνερ στη χρεοκοπία με τα πανάκριβα σχέδιά του και το 1906 άρχισε να δουλεύει για την Αustro Daimler, τη μεγαλύτερη κατασκευαστική εταιρεία της χώρας. Νωρίτερα είχε παντρευτεί την Αλοΐσια Γιοχάνα Κες, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά: τη Λουίζ, που γεννήθηκε το 1904 και πέντε χρόνια αργότερα τον Φερντινάντ, που θα επονομαστεί «Φέρι» για να διακρίνεται από τον διάσημο γεννήτορα.

Στη δεύτερη γενιά της οικογένειάς τους ανήκει κατ΄ αρχάς η μεγαλύτερη κόρη του Φερντινάντ, η Λουίζ. Παντρεμένη από το 1928 με τον Άντον Πιέχ, είναι μητέρα τεσσάρων παιδιών, μεταξύ των οποίων ο μικρός Φερντινάντ Πιέχ, το μελλοντικό αφεντικό της Volkswagen. Δραστήρια και αυταρχική, η Λουίζ, θα οργανώσει την οικογενειακή αναδίπλωση στην Αυστρία. Θα εγκατασταθεί οριστικά στο Ζάλτσμπουργκ ως γενική εισαγωγέας των Ρorsche και Volkswagen. Όταν οι Σύμμαχοι αποφάσισαν να λειτουργήσει και πάλι το εργοστάσιο του Βόλφσμπουργκ, ο Φέρι Πόρσε θα επαναδιαπραγματευτεί επιδέξια με τον νέο διευθυντή της επιχείρησης τα παλιά συμβόλαια των πατρικών ευρεσιτεχνιών. Πέτυχε έτσι να παίρνει η οικογένεια 1 μάρκο ως δικαίωμα για κάθε Κατσαριδάκι που θα πωλείται (θα πωληθούν 21 εκατομμύρια!) και πήρε για τον εαυτό του το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει κομμάτια του «αυτοκινήτου του λαού» για να κατασκευάσει ένα αυτοκίνητο πολύ λιγότερο προσιτό στο μεγάλο κοινό… μια Ρorsche. Μολονότι ο γέρος Φερντινάντ καθιέρωσε το όνομα, αυτός που δημιούργησε τη μάρκα είναι ο γιος του, ο Φέρι. Η πρώτη της σειράς, η 356, κατασκευασμένη με βάση το Κατσαριδάκι, θα παρουσιαστεί το 1948 και θα πουλήσει 80.000 αυτοκίνητα.


Ευπειθής υπηρέτης του ναζιστικού καθεστώτος

Στάλιν και Χίτλερ. Ο ταλαντούχος Φερντινάντ Πόρσε, ο οποίος λίγο πριν από τον πόλεμο έγινε γενικός διευθυντής της Αustro Daimler, επινόησε κάθε είδους μηχανές, κινητήρες, τουρμπίνες, αεροπλάνα, φορτηγά τρένα και τρακτέρ. Η Σοβιετική Ένωση του Στάλιν ήρθε σε επαφή μαζί του προτείνοντάς του μια θέση γενικού διευθυντή της σοβιετικής αυτοκινητοβιομηχανίας, όμως ο Φερντινάντ Πόρσε, που πλησίαζε τα 60, αρνήθηκε ευγενικά την προσφορά. Αντίθετα, όταν ο Φύρερ του παρήγγειλε, το 1933, ένα «αυτοκίνητο του λαού» (Volkswagen), παθιάστηκε με την πρόκληση: το αυτοκίνητο, που προοριζόταν για τους νέους αυτοκινητόδρομους της χώρας θα έπρεπε να πιάνει τα 100 χλμ./ώρα, να μην κοστίζει πάνω από 1.000 μάρκα και να έχει συνολικά τέσσερις θέσεις. Ο Πόρσε είχε στο μεταξύ ανοίξει στη Στουτγάρδη το δικό του γραφείο ερευνών. Στο γκαράζ της βίλας του θα κατασκευάσει τα πρώτα πρωτότυπα για το Κατσαριδάκι.

Οι φωτογραφίες του αυτοδίδακτου μηχανικού στο πλευρό του Χίτλερ, κατά την παρουσίαση του μοντέλου το 1936 στο Βερολίνο, δείχνουν ότι ο Φερντινάντ Πόρσε συμμετείχε χωρίς ενδοιασμό στην πολεμική μηχανή του Τρίτου Ράιχ. Φυλακίστηκε μετά τον πόλεμο στη Γαλλία, επέστρεψε στη Γερμανία το 1947, γέρος και εξασθενημένος, και πέθανε τέσσερα χρόνια αργότερα.


Το μεγάλο αφεντικό

Έτσι προσδιορίστηκε το περίγραμμα της αυτοκρατορίας Πόρσε-Πιέχ, που αποτελούνταν από το εργοστάσιο Volkswagen στο Βόλσφμπουργκ, το εργοστάσιο Ρorsche στη Στουτγάρδη (από το 1948) και τον εμπορικό οίκο του Ζάλτσμπουργκ που πουλάει μοντέλα και από τις δύο μάρκες. Όμως από το τέλος της δεκαετίας του 1950 τα πράγματα περιπλέκονται με την τρίτη γενιά. Ο Φέρι και η Λουίζ έχουν από τέσσερα παιδιά ο καθένας. Ο «Μπούτζι» (το κανονικό όνομά του είναι Φερντινάντ Αλεξάντερ), ο μεγάλος γιος του Φέρι, που γεννήθηκε το 1935, θα σχεδιάσει την Ρorsche 911 και πολύ αργότερα θα βοηθήσει στην ανάπτυξη του Cayenne. Ο αδελφός του, ο ΧανςΠέτερ, γεννημένος το 1940, θα γίνει σταδιακά επικεφαλής παραγωγής της πατρικής εταιρείας. Ο «Βόλφι» (Βόλφγκανγκ) γεννήθηκε το 1943 και κρατάει σήμερα τα ηνία της αυτοκρατορίας. Οι Πόρσε θεωρούνται οι καλλιτέχνες της οικογένειας: όπως ο πατέρας τους, ο Φέρι, προτιμούν την αρμονία και τον συμβιβασμό.

Εντελώς το αντίθετο συμβαίνει με τα εξαδέλφια τους Πιέχ, όπως με τον τρομερό Φερντινάντ, «Μπούρλι» για τους φίλους του, τον οποίο ο αυστριακός Τύπος επονόμασε «Φερντινάντ Β΄ ο Σκληρός». Γεννημένος το 1937, τρίτο παιδί της Λουίζ και του Άντον, δημιούργησε την πολύ δαπανηρή Ρorsche 917, δεν ενδιαφερόταν καθόλου για τα έξοδα και τα εξαδέλφια του άρχισαν να διαμαρτύρονται. Στα πρόθυρα της ρήξης, η Λουίζ και ο Φέρι πήραν το 1972 μια ριζοσπαστική απόφαση: στο Ζάλτσμπουργκ και στη Στουτγάρδη δεν θα υπάρχουν ούτε Πιέχ ούτε Πόρσε σε διευθυντικές θέσεις του ομίλου. Υποχρεωμένος να αποχωρήσει όπως και τα εξαδέλφια του, ο Φερντινάντ Πιέχ πήγε τότε στην Αudi (θυγατρική του ομίλου Volkswagen) και το 1988 τέθηκε επικεφαλής της. Πέντε χρόνια μετά εγκαταστάθηκε και πάλι στο τιμόνι της VW στο Βόλφσμπουργκ. Από το 2002, ο Φερντινάντ Πιέχ έχει αποσυρθεί από τις τρέχουσες υποθέσεις της εταιρείας, αλλά εξακολουθεί να θεωρείται το «μεγάλο αφεντικό».